Opinie

Deze slag hebben de Israëli’s verloren

Midden-Oosten Israël zal zich erbij moeten neerleggen dat Hamas een machtsfactor is geworden, schrijft . Net als met de PLO moet nu ook met Hamas onderhandeld worden.
Palestijnen in Gaza vieren de laatste wapenstilstand als een overwinning.
Palestijnen in Gaza vieren de laatste wapenstilstand als een overwinning. Foto Mahmud Hams / AFP

In de hightech oorlog vanuit de lucht tegen het Hamas-regime in de Gazastrook hebben afgelopen maand verwarring en angst postgevat in de Israëlische psyche. Onder de rakettenregen uit Gaza vroegen politieke commentatoren en ex-officieren zich in de Israëlische media af wat de strategie was: „Wat is het politieke eindspel? Waarom lieten we ons verrassen door de zwaar onderschatte militaire capaciteit van Hamas?”

De Israëlische inlichtingendienst Shin Bet heeft geen grip gekregen op de strategie van Hamas. Het is een historische paradox dat Israël aan de wieg heef gestaan van de opkomst van Hamas. De kreupele sjeik Ahmad Yassin kreeg in de zeventiger jaren van het militaire bestuur in Gaza oogluikend de vrije hand rond de moskeeën een sociaal netwerk op te zetten als tegenwicht van de PLO-terreur. De militaire structuur van Hamas is daaruit voortgekomen.

Er is in het Israëlisch-Palestijnse conflict iets wezenlijks veranderd tijdens de vijandelijkheden waar de Amerikaanse president Joe Biden met toenemende druk op de demissionaire premier Benjamin Netanyahu een einde aan maakte. Hamas heeft zich met de ‘verdediging’ van de Al-Aksamoskee op de Tempelberg en van met huisuitzetting bedreigde Palestijnen in Oost-Jeruzalem opgeworpen als de leidende stem van het Palestijnse volk, in plaats van het aan Israël horige Palestijnse zelfbestuur in Ramallah. Dat kan consequenties hebben voor de evolutie van het Palestijnse vraagstuk. Israël en de internationale gemeenschap zullen zich erbij moeten neerleggen dat Hamas in Gaza zowel een politieke als militaire realiteit is.

Legitieme onderhandelingspartner

Het negeren van deze opnieuw zo duidelijk aan het licht gekomen werkelijkheid druist in tegen pogingen van Israël en andere spelers om uitsluitend het zelfbestuur van de Palestijnse Autoriteiten in Ramallah te omarmen als de legitieme vertegenwoordiger van het Palestijnse volk. In het belang van Israël en de Palestijnen is het wenselijk de legitimiteit van Hamas te erkennen zoals de PLO indertijd van een terroristische organisatie de legitieme onderhandelingspartner van Israël werd.

Een voorwaarde voor een dergelijke doorbraak is dat Hamas zich neerlegt bij het bestaansrecht van Israël, en zich verzoent met de autoriteiten onder leiding van president Mahmoud Abbas. Het inslaan van deze met landmijnen bezaaide weg zou kunnen wijzen in de richting van de stichting van een Palestijnse staat naast Israël in de grootste delen van bezet gebied en kan zelfs de geboorteakte zijn voor een Palestijnse mini-staat in Gaza.

Lees ook deze reportage: Lod is weer rustig, maar het wantrouwen blijft

De politie in Jeruzalem blunderde toen agenten Palestijnse demonstranten tijdens de ramadan tot in de Al-Aksamoskee met geweld achtervolgden. Een ernstige inschattingsfout die Hamas een religieus gemotiveerde kans gaf Israël een ultimatum te stellen. Netanyahu verwierp het ultimatum waarop Hamas met het afvuren van een salvo langeafstandsraketten richting Jeruzalem Israël volkomen verraste. Was het de bedoeling van Hamas uit naam van de islam een oorlog uit te lokken of kwam het Netanyahu goed uit in oorlogstijd zijn bedreigde leiderschap te redden op de vleugels van aangewakkerd patriottisme? Netanyahu en de Hamas-leiding in Gaza hebben elkaars doelstellingen niet begrepen.

Imagoschade

Tijdens de oorlogshandelingen schaarden Palestijnse Israëli’s zich met groene vlaggen en anti-Israëlische leuzen achter Hamas. Dit lokte gewelddadige tegendemonstraties uit van Joodse extremisten. De kiem van een burgeroorlog leek gelegd. De politie smeekte om versterkingen van het leger om de uitslaande brand tussen Joden en Israëlische Palestijnen in gemengde steden onder controle te krijgen. Wat de schijn had van coëxistentie ging tijdens de oorlogsdagen in rook op.

Op het internationale vlak heeft Israëls imago tijdens de oorlogsdagen dan ook flinke averij opgelopen. De nieuwe relaties van Israël met de Golfstaten doorstonden weliswaar de test van de oorlog, maar in de internationale media lag de nadruk op de verwoestingen en doden die de Israëlische luchtmacht in Gaza aanrichtte. De materiële en psychologische schade aan Israëlische zijde, als gevolg van de rakettenregen uit Gaza op delen van Israël tot zelfs voorbij Tel Aviv kreeg minder aandacht.

Hamas is als underdog met de media-winst op de loop gegaan. Onder invloed van het escalerende geweld gingen in de Democratische Partij in de VS en ook onder Joods-Amerikaanse jongeren stemmen op voor het recht op Palestijnse zelfbeschikking.

Een opvallende opiniepeiling, afgenomen kort na het ingaan van het bestand, bracht aan het licht dat Netanyahu niet langer de onkwetsbare magiër is. In weerwil van zijn bombastische verklaringen dat Israël heeft gewonnen en Hamas voor lange tijd een kopje kleiner heeft gemaakt is Netanyahu op het politieke speelveld in Israël de grote verliezer. De oorlog waarvan hij politieke winst verwachtte heeft zijn val bespoedigd. En Israël heeft internationaal en intern meer verloren dan gewonnen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.