Opinie

Deze knop gaat zelfs Apple te ver

Marc Hijink

Misschien is het de aanstekelijke basgitaar of de verontwaardigde toon waarop Julz Sale ‘Mind your own business’ zingt. Maar het is niet alleen dit pakkende liedje waardoor de nieuwe Apple-commercial over de privacymaatregelen van de iPhone blijft hangen.

Het reclamespotje schetst hoe irritant apps zijn die naar persoonlijke data vissen. Het verhaal: de jonge Felix koopt een kop koffie en wordt vanaf dat moment achtervolgd door een groeiend leger van opdringerige personen die over zijn schouders meekijkt; in de winkel, bij de bank, op straat. Tot Felix zijn iPhone pakt en op de anti-tracking-knop drukt. De ene na de andere volger gaat – ‘poef ‘ – in rook op.

Mind your own business is een Brits culthitje van veertig jaar geleden. Ook de boodschap van Apple is niet nieuw. Het bedrijf appelleert aan dezelfde Orwelliaanse angsten als die van de Macintosh-reclame uit 1984. De Macintosh nam het destijds op tegen computerreus IBM. Het spotje toont pc-gebruikers als een leger volgelingen dat slaafs naar Big Brother staart. Totdat een atlete binnenrent en een sloophamer door het scherm gooit om de ban te doorbreken.

Apple profileert zich opnieuw als verlosser van het kwaad, nu met een nieuwe vijand. IBM, beter bekend als Big Blue, is vervangen door de Big Blue van dit decennium, Facebook.

Facebook protesteerde luid tegen ‘app tracking transparency’, onderdeel van besturingssysteem iOS 14.5. Alle apps op een iPhone moeten toestemming vragen voor ze je gedrag op de telefoon kunnen volgen. Met een miljard iOS-apparaten in omloop is dat een aderlating voor advertentienetwerken.

Een maand nadat iOS 14.5 is ingevoerd maakt de advertentieindustrie de eerste schade op. Hoeveel gebruikers geven apps toch toestemming? Volgens schattingen geeft zo’n 5 procent van de Amerikaanse gebruikers aan dat ze gevolgd willen worden, wereldwijd is dat 10 tot 15 procent.

Zo simpel als Felix de trackers van zich af schudt – poef met een rookwolkje – gaat het niet. ‘Vraag app je niet te volgen’ is en blijft een verzoek; Apple kan niet garanderen dat appmakers niet via een omweggetje je proberen te volgen. Het is ook niet duidelijk hoe Apple dat wil controleren. Waarschijnlijk gaat het bedrijf er vanuit dat de straf – verbanning uit de App Store – voldoende is om ontwikkelaars op het rechte pad te houden.

Voor consumenten zijn de trackingverzoeken een vooruitgang. Maar er zit een knop op je iPhone die nog een stap verder gaat – waarmee je ook niet meer met de verzoeken lastig gevallen wordt. Deze knop vind je bij Instellingen / Privacy / Tracking / Sta trackingsverzoeken toe. De optie staat standaard op ‘aan’, maar waarom eigenlijk?, vraagt Doc Searls zich af. Deze blogger en wetenschapper schreef een kritisch stuk over Apples eigen rol in de advertentieindustrie.

Apple zou echt een verlosser zijn als apps standaard niet eens trackingverzoeken zouden mogen sturen, vindt Searls. Maar zulke verzoeken bij voorbaat blokkeren, dat gaat Apple te ver. Dan zou het bedrijf zijn eigen glazen ingooien. Apple runt ook een advertentienetwerk dat gebaseerd is op gedragsdata. Het bedrijf deelt gebruikers op in ‘cohorten’ om aanbiedingen in de App Store te doen. Het is een privacyvriendelijke manier van adverteren, vindt Apple: persoonlijke data blijven op je telefoon en zijn niet terug te voeren op individuele gebruikers.

Tot nu toe is Apples advertentienetwerk bescheiden van omvang. Het is wel een potentiële goudmijn – net zoals bijvoorbeeld ook Amazon advertenties als inkomstenbron ‘ontdekte’.

Dat is het echte verhaal achter de reclamespot: Apple is ook een datareus – een van de grootste –, maar eentje die belooft je tegen de boze buitenwereld te beschermen. Geen Big Brother maar een grote broer. Minding his own business, vooralsnog.

Correctie (3 juni 2021): In een eerdere versie van deze column stond dat 5 procent van de gebruikers aangeeft niet gevolgd te willen worden. Dat is natuurlijk het percentage dat juist geen bezwaar heeft. Ook de naam Searls was verkeerd gespeld en dat is hersteld.

Marc Hijink schrijft elke woensdag op deze plaats over technologie. Twitter: @MarcHijinkNRC

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.