Nederland verzocht Soedanese diplomaten te vertrekken om spionage

Spionage Nederland verzocht drie consuls te vertrekken, omdat ze hier oppositieleden bespioneerden.

Een postbode brengt de post bij de ambassade van Soedan in Den Haag
Een postbode brengt de post bij de ambassade van Soedan in Den Haag Dirk Hol

Nederland verzocht tussen 2012 en 2019 drie consuls van de Soedanese ambassade in Den Haag te vertrekken, omdat zij agenten bleken te zijn van de Soedanese inlichtingen- en veiligheidsdienst NISS. Zij hielden hierheen gevluchte oppositieleden uit Soedan in de gaten en intimideerden hen. Dat blijkt uit onderzoek van NRC op basis van gesprekken met (oud-)medewerkers van de Soedanese en Nederlandse ministeries van Buitenlandse Zaken en leden van de Soedanese gemeenschap. Zeker één verzoek werd onderbouwd met bevindingen van inlichtingendienst AIVD.

Dat Nederland wist van de NISS-diplomaten is opvallend, omdat er al zeven jaar sterke aanwijzingen zijn dat de Soedanese veiligheidsdienst uitgezette asielzoekers na terugkeer vastzet en martelt. Hoewel twee Soedanezen in 2014 en 2018 hun verhalen staafden met littekenfoto’s en rapporten van medisch-forensische experts, bleef het Nederlandse uitzetbeleid ongewijzigd. De Dienst Terugkeer & Vertrek (DT&V) stuurde ongedocumenteerde asielzoekers voor hun uitzetting langs de Soedanese consul, die bevestigde dat zij inderdaad uit het Oost-Afrikaanse land kwamen. Nederland leidde hen zo direct in de armen van de NISS, die zij vreesden, terwijl Buitenlandse Zaken wist van de dubbele pet van deze consuls. Het ministerie kan naar eigen zeggen „niet nagaan” of deze informatie met de DT&V is gedeeld.

Wel bevestigt het ministerie dat zijn directeur-generaal politieke zaken in juli 2016 de toenmalige Soedanese ambassadeur mondeling verzocht om Ahmed Yousif, de derde van het trio consuls, weg te sturen vanwege zijn NISS-werk. In dit gesprek verwees de directeur-generaal naar de twee eerdere zaken. Toch verliet Yousif uiteindelijk pas ruim twee jaar later zijn post. Buitenlandse Zaken zegt dat de ambassade had toegezegd dat de consul zijn NISS-werkzaamheden zou staken en dat daarmee „de reden verviel om verder druk te zetten”. NRC publiceerde eind januari over vijf Soedanese asielzoekers die zeiden dat de NISS hen na uitzetting had mishandeld, vastgezet of gemarteld. Nederland stuurde vier van hen ná juli 2016 terug.

Lees ook: Nederland zet Soedanese asielzoekers uit die gemarteld worden – hoe kan dit?

Lijntje met Khartoum

De consuls rapporteerden volgens betrokkenen direct aan het NISS-hoofdkantoor in hoofdstad Khartoum. Door de consulaire sectie te leiden, konden ze inlichtingen inwinnen over de in Nederland sterk aanwezige Soedanese oppositie. In Amsterdam zit sinds 2008 Radio Dabanga, een beroemd radiostation-in-ballingschap dat informatie verspreidt over de genocide in de Soedanese regio Darfur. En het Internationaal Strafhof in Den Haag verzamelt al vijftien jaar getuigenissen van overlevenden van dat overheidsgeweld om de in 2019 afgezette president Omar al-Bashir te kunnen vervolgen.

Het afgelopen decennium hebben Soedanese Nederlanders Buitenlandse Zaken herhaaldelijk gewaarschuwd voor de NISS-consuls. Zij toonden onder meer beeldmateriaal van de consuls die oppositiebijeenkomsten of -demonstraties observeerden, verstoorden en fotografeerden. Gevraagd naar de waarschuwingen zegt Buitenlandse Zaken „documenten en informatie van de Soedanese gemeenschap” mee te nemen in beleidsafwegingen.

De huidige Soedanese overgangsregering probeert schoon schip te maken en heeft al zeker honderd aan oud-president Bashir gelinkte diplomaten ontslagen. Het is onduidelijk of de NISS de consulaire sectie in Den Haag nog steeds bestiert. De Soedanese ambassade heeft ondanks herhaaldelijke telefonische en elektronische pogingen niet gereageerd op vragen van NRC.

Mishandelingen pagina 10-11

Lees hier over de uitzettingen van Soedanese asielzoekers. Het Nederlandse beleid bleef ongewijzigd ondankse sterke aanwijzingen van marteling door de NISS.