Partnergeweld is meer dan een privéprobleem

Lil’ Kleine en Jaimie Vaes Wat precies is gebeurd tussen verloofden Lil’ Kleine en Jaimie Vaes blijft gissen: het stel vraagt „privacy”. En daar zou precies het probleem kunnen zitten.

Jaimie Vaes en Lil’ Kleine (Jorik Scholten). Vaes deed aangifte tegen Scholten. Er was „een voorval”, maar de details zijn niet bekend.
Jaimie Vaes en Lil’ Kleine (Jorik Scholten). Vaes deed aangifte tegen Scholten. Er was „een voorval”, maar de details zijn niet bekend. Foto Mischa Schoemaker/ANP

„We houden niet van een blijf-van-mijn-lijfwijf”, rapt Lil’ Kleine (Jorik Scholten) in het nummer ‘Liegen voor de rechter’. Rappers grossieren in grootspraak en overdrijven doorgaans hun viriliteit en aantrekkingskracht op vrouwen, maar deze zin kreeg een bijsmaak toen de rapper vorige week zondagnacht werd gearresteerd door de Spaanse politie. Zijn verloofde Jaimie Vaes (31) zou zich gewond bij de lobby van hun hotel op Ibiza hebben gemeld. Later deed ze aangifte tegen Scholten wegens mishandeling.

Na één nacht cel werd Scholten vrijgelaten door de Spaanse justitie. In een gezamenlijke verklaring erkent het stel dat er „een voorval” was geweest. „We hebben onze hoogtepunten maar zeker ook onze dieptepunten. Omdat wij in de spotlight staan worden deze onder een vergrootglas gelegd.” Scholten biedt excuses aan voor „de commotie” en zegt dat „bepaalde dingen anders moeten”. Het stel zegt veel van elkaar te houden en vraagt om tijd en rust om de „gebeurtenissen” te verwerken.

„Een schoolvoorbeeld”, noemt Renée Römkens de berichtgeving over het geweld tussen deze twee bekendheden, het publieke debat dat er daarna onder hun miljoenen (online) volgers en fans op gang kwam en hún reactie daar weer op. Römkens is bijzonder hoogleraar gendergerelateerd geweld aan de Universiteit van Amsterdam. Uitgelekt partnergeweld tussen beroemdheden als Madonna en Sean Penn, Rihanna en Chris Brown of Angelina Jolie en Brad Pitt verloopt volgens een bekend scenario: „De partners betuigen openlijk spijt, beloven beterschap en vragen het publiek hun privacy te respecteren.”

Paradoxaal

En daar zit volgens haar een probleem. „Juist als een casus in de openbaarheid komt, wordt het individuele karakter ervan benadrukt. We behandelen partnergeweld als een hyperindividueel probleem, waar buitenstaanders buiten moet blijven.” Partnergeweld, zegt zij, is een paradoxaal probleem. Het manifesteert zich in de privésfeer, en tegelijkertijd is het een maatschappelijk probleem.

In het Wetboek van Strafrecht zijn de strafeisen voor geweld tegen de partner forser dan voor geweld tegen een willekeurige voorbijganger. „Desondanks zie je dat agressie tussen partners wordt vergoelijkt en gebagatelliseerd. ‘Waar twee vechten, hebben twee schuld.’” Feit is, zegt Römkens, dat vrouwen disproportioneel vaker slachtoffer zijn van partnergeweld. „Blijkbaar ligt in onze historie of cultuur dat het acceptabel is dat een man boosheid of frustratie uit met geweld jegens de vrouw.”

Onderzoeksinstituut WODC van het ministerie van Justitie en Veiligheid rekent onder partnergeweld niet alleen fysiek en seksueel geweld, maar ook psychisch en economisch geweld. WODC-onderzoeker Annemarie ten Boom: „Bij stalking en dwingende controle wordt misschien niet gemept, maar de een houdt de ander er wel onder.” Partnergeweld komt overigens relatief vaker voor onder jongeren tot dertig jaar. „Het betreft vaak eerste relaties, soms nog op date-niveau.”

Schaduwkant

Hoogleraar Römkens hoopt dat een publiek geworden probleem van een beroemd stel meer teweegbrengt dan „verlekkeren aan het leed” en „veroordelen van het geweld”, waarna het geweld zich weer terugtrekt achter de gesloten deuren van het privébestaan. „Partnergeweld is meer dan de schaduwkant van intimiteit. Het is een zeer complex mechanisme, dat specialistische hulpverlening vereist.”

Om het te kunnen bestrijden, is bewustzijn in de samenleving een voorwaarde, zegt zij. „Het is jammer dat er geen Nederlands equivalent is van de HBO-serie Big Little Lies, over gewone vrouwen en hun gezinnen in Amerikaanse voorsteden. Daarin zie je hoe geraffineerd geweld en controle binnenskamers wordt ontkend, goedgepraat en onder het tapijt geveegd.”