Brieven

De Oost

Nog steeds geen ruimte voor de Bersiap

Foto Milan van Dril

In de brief Gelijkenissen Rampokan (27/5) over de film De Oost merkt de schrijver op dat hij geen foto’s kent waarop de leuze „Dutch go home” staat. Die leuze lijkt inderdaad erg op het „Yankee go home” van de anti-Vietnam demonstraties in de jaren zestig. Naar mijn indruk is deze film iets te veel ‘post-Vietnam’.

Ik was er niet bij toen de Britten 19 september 1945 Batavia/Jakarta binnentrokken. Dan neemt niet weg dat er een iconische foto bestaat van een Engelse tank rijdend naast een tram met de tekst „We need just now independence!”. Op een andere bekende foto staat „Better to the hell than to be colonized again” en dan heb ik het nog niet over het wijd verspreide Merdeka (vrijheid). In de maanden september-december 1945 was er sprake van een machtsvacuüm in Batavia. In deze Bersiap-tijd werden Indo-Europeanen en pro-Nederlandse inheemse Indonesiërs ontvoerd en vermoord (tussen de 3.000 en 20.000, volgens H.Th. Bussemakers in zijn Bersiap! Opstand in het paradijs). Daar gaat de film jammer genoeg niet op in, de film is gedraaid vanuit een Ambonees/Moluks perspectief.

Ook een andere zwarte bladzijde is in Nederland nagenoeg onbekend. Onder de inheemse bevolking van Batavia/Jakarta vielen honderden slachtoffers door willekeurige wraakoefeningen van pas uit de krijgsgevangenenkampen bevrijde en schietgrage (voornamelijk Molukse) ex-KNIL militairen.

Is deze film dan een mislukking? Artistieke vrijheid is een groot goed en ik gun iedere cineast zijn eigen verhaal. Het stemt mij echter droevig dat er nog steeds geen ruimte is voor het eigen narratief van de (gemengd-bloedige) Indo-Europeanen en dat van de inheemse Indonesische slachtoffers van de Bersiap.

Den Haag