Rechtspraak wil driekwart van de vonnissen online publiceren

Raad voor de Rechtspraak Nog geen 5 procent van de vonnissen wordt op dit moment online gepubliceerd. Dat moet naar zo’n 75 procent, zegt de voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak.

Foto Roos Koole/ANP

In de komende tien jaar zal de overgrote meerderheid van de circa anderhalf miljoen vonnissen die jaarlijks door Nederlandse rechters worden uitgesproken online beschikbaar moeten komen. Dat zegt Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak in een interview met NRC. „We publiceren op dit moment minder dan 5 procent van alle uitspraken”, zegt Naves. „Dat vinden we te weinig.” Niet alle uitspraken zijn van belang om te publiceren, en sommige vonnissen kunnen om privacyredenen niet worden geopenbaard. „Maar we gaan naar een percentage dat rond de 75 procent ligt.”

Met de belofte driekwart van alle uitspraken te publiceren staan de rechtbanken voor een enorme operatie: voordat vonnissen beschikbaar komen op rechtspraak.nl moeten ze worden geanonimiseerd. Volgens Naves wordt onderzocht of speciale ‘anonimiseringssoftware’ de werklast kan verlichten. Verder is het van belang dat rechters hun uitspraken anders opschrijven, aldus Naves: „Naarmate vonnissen meer standaardmatig worden geschreven en minder privédetails bevatten, wordt het gemakkelijker ze te anonimiseren.”

Transparantie

Het publiceren van veel meer vonnissen past bij een transparantere overheid, waarbij de burger betere toegang heeft tot informatie, zegt Naves. Dit leidt ook tot eerlijkere kansen voor burgers die hun recht zoeken.

Nu heeft de overheid vaak de overhand, zegt Naves. De IND heeft bijvoorbeeld alle uitspraken in het vreemdelingenrecht in zijn systemen. Een advocaat beschikt enkel over de zaken die zijn gepubliceerd op rechtspraak.nl. „Als we vinden dat er voor iedereen een ‘gelijk speelveld’ moet zijn, dan moeten we ook de ambitie hebben om meer te publiceren”, zegt Naves.

In de Toeslagenaffaire kreeg ook de rechtspraak kritiek te verwerken. Volgens de parlementaire commissie die onderzoek deed naar de kinderopvangtoeslagen, de commissie-Van Dam, heeft de rechter verzuimd ouders in bescherming te nemen tegen de Belastingdienst, die soms ten onrechte tienduizenden euro’s aan kinderopvangtoeslag terugvorderde. Rechters gaan daarover bij zichzelf te rade, zegt Naves.

Lees het volledige interview: ‘De rechtsstaat staat weer op de agenda’

Menselijke maat

Tegelijkertijd wil de voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak dat de Eerste en Tweede Kamer meer doordrongen worden van de gevolgen van draconische wetgeving voor de burger. „We hebben nu allemaal de mond vol van ‘de menselijke maat’”, zegt Naves. „Maar wet- en regelgeving moet de rechter daartoe wel de gelegenheid bieden.”

Volgens Naves zou het een goed idee zijn als rechters ten minste één keer per jaar met regering en parlement zouden overleggen. „En dat feedback wordt gegeven als dat nodig is. We zijn benieuwd naar de reactie van de andere staatsmachten.”

Interview Henk Naves pagina 9