Foto Maartje Brockbernd

Dan neem je toch een hond?

Fotografie Maartje Brockbernd maakte foto’s van hoe ze probeerde zwanger te worden, een moeilijk traject. Nu ze zwanger is, sluit ze de serie af.

‘Dan neem je toch gewoon een hond?”, werd Maartje Brockbernd (39) wel eens gezegd. En: „Heb je spijt dat je zo laat bent begonnen met proberen?” Of: „Maar als het niet lukt, dan ga je toch lekker reizen!” Het was altijd vanuit goede bedoelingen hoor, zegt ze, maar toch. Dit soort vragen die haar gesteld werden tijdens haar vijf jaar lange zwangerschapstraject deden pijn.

Die vraag over de hond werd uiteindelijk de titel van de fotoserie die ze maakte over haar ervaringen binnen de soms wanhopige wereld van zwanger-willen-worden-maar-het-lukt-niet.

Het is ruim een jaar geleden dat ze, ook in NRC, het eerste deel van haar serie naar buiten bracht: ‘Test, uitslag, verdriet, wanhoop.’ „Vaak zie je foto’s en verhalen van vruchtbaarheidstrajecten pas verschijnen op het moment dat het gelukt is, op het moment dat ze toch zwanger zijn”, zei ze destijds.

Dat wilde zij dus niet. Dit moest gezien worden als het moeilijk is, als het nog onduidelijk is of het gaat lukken. Daarmee wilde ze een beeld van de werkelijkheid geven. De werkelijkheid waarin zij, maar ook zoveel andere stellen leven. Een werkelijkheid vol zorgen, spanningen en angst – want zwanger worden lukt niet bij iedereen.

Ook haar gynaecoloog had het gezegd: „Je moet rekening gaan houden met een scenario dat het misschien niet gaat lukken.” Ze moest ons, na jaren van hoop, nu de rauwe werkelijkheid voorschotelen, zegt Brockbernd. Om ons ervan bewust te maken dat we misschien wel een leven zonder kinderen zouden gaan leiden. „Toen drong tot me door dat wij misschien wel dat ene stel zouden zijn dat ongewild kinderloos blijft”, zegt ze.

Foto Maartje Brockbernd

Raak

Nu zit ze, voorzichtig stralend, aan haar keukentafel. De laatste poging ICSI die ze mochten proberen, was het raak. Een heel klein buikje begint onder haar trui te verschijnen. Een buikje met daarin een wezentje dat niet is samengesteld door het lot, maar door een laborant, grapt ze. Want bij ICSI wordt níéts aan het lot overgelaten. De beste zwemmer wordt aan het beste eitje gekoppeld, in een klein glazen schoteltje. Die combinatie wordt teruggeplaatst en dan is het afwachten. „Het is onvoorstelbaar dat ik nu al halverwege ben”, zegt ze. „Nu ik het begin te zien, begin ik het ook pas echt te geloven.”

Makkelijk was het niet, die laatste fase voordat ze dan eindelijk zwanger was. Want hoe verder je het traject in gaat, hoe dichter je ook bij de grens komt: bij het einde van de opties.

Elk stel heeft via de verzekering recht op drie IVF- óf ICSI-pogingen, daarna moet je het zelf betalen… „Zo’n traject is voor veel mensen te duur.” Gemiddeld zijn de kosten van een IVF- of ICSI-poging rond de 3.500 euro per poging.

Eén IVF- of ICSI-poging betekent over het algemeen meerdere kansen. Een poging bestaat uit een maand hormonen prikken om daardoor, hopelijk, zoveel mogelijk geschikte eitjes te produceren. Gemiddeld zijn dat er tussen de zeven en de tien. Deze eitjes worden ‘geoogst’ door middel van een punctie en de goede eitjes worden bevrucht. Van deze embryo’s wordt er één teruggeplaatst. De rest gaat de vriezer in, voor als het niet aanslaat.

Maar, zegt Brockbernd, dat scenario is een ideaalbeeld. Bij haar zag het er anders uit. „Bij de eerste IVF-poging had er geen bevruchting plaatsgevonden.” Een ongelofelijke tegenslag. „Dat het resultaat zo tegenviel, hadden we niet verwacht.” Juist ook omdat er in het voortraject geen aanwijzingen waren dat er met een van hen iets mis was, dachten ze dat dit zou werken. „De teleurstelling was dan ook groot.”

En dan komt angst, in golven. Angst om iets te verliezen dat je nog niet eens hebt. Een grote wens om moeder te worden, maar geen kindje kunnen krijgen. Toch waren er bijna geen tranen, zegt ze. „Dat kon niet, de enige optie was doorgaan, weer proberen, weer mezelf bij elkaar rapen, moed houden.” De andere optie is namelijk: beginnen met accepteren dat het misschien niet gaat gebeuren. „En dat is nog veel enger.”

Bij de tweede poging stapten ze over op ICSI, om alle onzekerheden uit te sluiten. Uit die poging kwam één bevruchting, die niet aansloeg, en uit de laatste poging twee, waarvan van twee terugplaatsingen één écht raak bleek te zijn. Eindelijk, een kindje op komst.

Als het niet was gelukt, had ze dit tweede deel van de serie ook gepubliceerd, zegt ze. Al kostte het haar steeds meer moeite te blijven fotograferen. Het was pijnlijk haar eigen verhaal door de lens te zien. „Ik heb mijn man gevraagd me te blijven pushen foto’s te maken, ook als ik het echt niet zag zitten, want ik vind het echt belangrijk dit verhaal te brengen.”

Nu sluit ze dit deel van de serie af. Want wat er nu gaat komen, is een heel ander hoofdstuk. „Ik wil niet dat die twee zaken door elkaar gaan lopen”, zegt ze. Het verdrietige traject moet niet vermengd worden met het geluk van een kindje. „Ik ga denk ik wel een serie maken over het moederschap hoor, maar in kleur. Zo zie ik het voor me: een leven vol kleur.”

De complete fotoserie is te zien op maartjebrockbernd.nl. De serie werd vrijdag genomineerd voor de Selection Of Dutch Photography Award van DuPho, de Nederlandse beroepsorganisatie voor professionele fotografen.

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd

Foto Maartje Brockbernd