Laatste nieuws coronacrisis

Nederland wil tot 750.000 vaccins naar Suriname sturen

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Hier hield NRC op vrijdag 28 mei het belangrijkste nieuws uit binnen- en buitenland bij omtrent de coronapandemie. Volg voor de laatste ontwikkelingen het nieuwe coronablog.

Dit was het belangrijkste nieuws van vrijdag.

  • Vanaf 5 juni wordt een groot aantal coronamaatregelen versoepeld. De restaurants en cafés mogen weer open, net als musea, bioscopen en theaters. Ook wordt het maximumaantal bezoekers thuis verhoogd en wordt sporten in teamverband weer toegestaan.
  • Als de coronacijfers het toelaten, vindt de volgende versoepeling op 30 juni plaats. Dan moeten grote evenementen weer kunnen plaatsvinden, mogen discotheken en nachtclubs de deuren openen en zijn kermissen weer toegestaan. Hierbij zal in veel gevallen wel een negatieve test als toegangseis worden gevraagd. Het kabinet belooft dat die verplichting zo snel mogelijk weer vervalt.
  • De situatie in Suriname verergert. In het Zuid-Amerikaanse land heerst een groot gebrek aan zuurstof en loopt het aantal coronabesmettingen steeds verder op. Het land heeft besloten alle rechtszaken - ook die tegen oud-president Desi Bouterse - de komende tijd stop te zetten vanwege de heropleving van de pandemie. Nederland heeft beloofd medische hulpmiddelen en vaccins op te sturen.
  • Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) heeft goedkeuring gegeven voor de inzet van het vaccin van Pfizer en BioNTech bij kinderen van 12 tot 15 jaar oud. Uit Amerikaans onderzoek is gebleken dat dit veilig kan.
  • Het vaccinatieprogramma in Nederland is opnieuw vertraagd, ditmaal vanwege een vertraagde levering van vaccins van Janssen. In de Verenigde Staten is een batch afgekeurd waarna alle leveringen zijn tegengehouden. De streefdatum waarop alle Nederlanders één prik moeten hebben gehad, is met twee weken uitgesteld.
  • Het aantal coronapatiënten in de Nederlandse ziekenhuizen is opnieuw afgenomen. De Nederlandse Zorgautoriteit ziet dat de druk op de ziekenhuizen langzaam afneemt.
  • Nederlandse virologen zijn meer beducht op hun taalgebruik en terughoudend met het aannemen van mediaoptredens vanwege de bedreigingen aan het adres van hun collega’s in België. De bekende Vlaamse viroloog Marc van Ranst zit ondergedoken vanwege doodsbedreigingen.

Volg hier het coronablog van zaterdag 29 mei

Nederland wil tot 750.000 vaccins naar Suriname sturen

Nederland gaat naar verwachting 500.000 tot 750.000 vaccins tegen Covid-19 naar Suriname sturen. Dat heeft het ministerie van Volksgezondheid vrijdagavond bekendgemaakt, meldt persbureau ANP. Het gaat om prikken van farmaceut AstraZeneca die op z’n vroegst begin juli in Suriname zullen aankomen. De hoeveelheid en de aankomstdatum zijn volgens het kabinet afhankelijk van AstraZeneca.

De levering aan Suriname valt buiten het Covax-programma waarmee armere landen geholpen worden met vaccinleveringen. Hiervoor heeft het kabinet gekozen vanwege de „speciale band” die Nederland heeft met de voormalige kolonie. Nederland gaat ook zo snel mogelijk zuurstof, medicijnen en medische hulpmiddelen opsturen. Eerder op vrijdag bleek al dat daar grote tekorten aan zijn in het Zuid-Amerikaanse land.

Half mei meldde de Volkskrant al op basis van bronnen binnen de Nederlandse en Surinaamse regeringen dat er vaccins gestuurd zouden worden. Toen werd gezegd dat met de Nederlandse hulp iedere Surinamer van 18 jaar of ouder ingeënt moet kunnen worden. In Suriname wonen volgens cijfers van de Verenigde Naties iets minder dan 600.000 mensen.

Een andere lading vaccins wordt uitgeladen in Mexico City. Deze vaccins zijn wel verdeeld middels het Covax-programma. Foto Henny Romero/Reuters

Maleisië in lockdown, 165 miljoen Amerikanen hebben minstens één prik gehad

Een greep van het coronanieuws uit het buitenland:

  • Maleisië gaat per 1 juni in volledige lockdown. Dat heeft premier Muhyiddin Yassin vrijdag bekendgemaakt, meldt persbureau Reuters. Alleen essentiële bedrijven mogen vanaf dat moment nog in bedrijf zijn en inwoners van het land wordt gevraagd thuis te blijven. Het aantal besmettingen is de afgelopen weken sterk toegenomen in het land en dat drukt zwaar op de zorg in de ziekenhuizen. De oorzaak zou liggen in de uitbraak van een besmettelijkere variant van het coronavirus.
  • De overheid meldde vrijdag dat er 8.290 nieuwe positieve coronatests zijn gemeld, wat voor de vierde dag op rij een record was. Inmiddels zijn 1,7 miljoen mensen minstens een keer geprikt een vaccin tegen Covid-19, maar critici vinden dat de vaccinatiecampagne te traag gaat. De lockdown geldt in ieder geval voor twee weken. Als het aantal besmettingen dan is gedaald, mogen andere bedrijven in de weken voorzichtig weer open.

  • 165 miljoen Amerikanen hebben minstens één dosis van een coronavaccin gekregen. Dat heeft president Joe Biden vrijdag gezegd, melden de internationale persbureaus. Biden riep Amerikanen die nog geen prik hebben gehaald op dat alsnog te doen. Het land is van „pijn en stilstand” tijdens een lange, donkere winter naar een economie gegaan die weer beweging laat zien, aldus de president. Nu steeds meer Amerikanen gevaccineerd zijn, worden de coronamaatregelen in verschillende staten versoepeld.
  • Het Canadese parlementslid William Amos doet tijdelijk een stap terug van zijn werkzaamheden, omdat hij tijdens een digitale vergadering plassend in beeld was. De politicus zegt dat hij zich niet realiseerde dat de camera aanstond en heeft zijn excuses aangeboden. „Ik schaam me diep voor mijn gedrag”, twitterde hij in een verklaring. Hij zegt daarin ook dat hij hulp gaat zoeken. Het is niet de eerste misstap die Amos heeft gemaakt: een maand eerder was hij tijdens een online vergadering naakt te zien. Hij zei toen dat hij zich na een hardloopronde wilde omkleden en niet doorhad dat de camera aanstond.

Correctie (28 mei 2021): In een eerdere versie van deze update stond dat de helft van de Amerikaanse bevolking volledig gevaccineerd is. Dat klopt niet. 165 miljoen Amerikanen hebben minstens één dosis van een vaccin gekregen. Hierboven is dat aangepast.

Maleisië gaat vanaf 1 juni twee weken in lockdown. Foto Lim Huey Teng/Reuters

Dit zijn de belangrijkste aanpassingen van de coronaregels vanaf 5 juni

Na de persconferentie heeft de Rijksoverheid een persbericht gepubliceerd met een gedetailleerd overzicht van de aangekondigde versoepelingen van de coronamaatregelen. Dit zijn de belangrijke veranderingen die op zaterdag 5 juni ingaan:

  • Cafés en restaurants mogen weer open tussen 06.00 uur en 22.00 uur. Aan een tafel mogen maximaal vier mensen zitten. In de horecagelegenheden en op terrassen mogen maximaal vijftig personen tegelijk aanwezig (exclusief personeel). „Entertainment” zoals liveoptredens of videoschermen voor sportwedstrijden, is niet toegestaan. Een reservering, gezondheidscheck en vaste zitplaats zijn verplicht.
  • Musea en monumenten mogen weer open. Voor musea geldt dat er één bezoeker per 10 m² aanwezig mag zijn. Ook bioscopen, filmhuizen, poppodia en theaters kunnen weer open onder voorwaarden zoals reserveren, een gezondheidscheck en vaste zitplaatsen. Per zaal geldt een maximum van vijftig bezoekers op anderhalve meter afstand van elkaar. Een uitzondering hierop zijn zalen met een capaciteit van minimaal duizend vaste zitplaatsen. Hier mogen maximaal 250 personen op anderhalve meter afstand van elkaar zitten (exclusief personeel).
  • Het maximumaantal bezoekers thuis wordt verhoogd van twee naar vier per dag.
  • Winkels gaan weer open volgens hun reguliere openingstijden en koopavonden worden weer toegestaan. Ook mogen er meer mensen in een winkel: één per tien 10 m². Momenteel ligt dat maximum op één per 25 m².
  • De binnenruimtes van attractie-, natuur- en dierenparken mogen ook open. Ook casino’s en spellocaties, sauna’s en wellnesscentra mogen hun deuren heropenen. Hierbij geldt maximaal één persoon per 10 m² of maximaal vijftig personen per ruimte – afhankelijk van of mensen staan of zitten. Reserveren, registratie en een gezondheidscheck zijn verplicht, evenals het dragen van een mondkapje.
  • Volwassenen mogen weer sporten in groepen van maximaal vijftig personen zonder anderhalve meter afstand te houden als dat nodig is voor de sport in kwestie – denk aan teamsporten. Personen vanaf 18 jaar mogen nog geen competitie spelen, onderlinge wedstrijden tussen sporters van dezelfde club zijn wel toegestaan. Publiek is niet welkom. Kleedkamers, douches, sauna’s en sportkantines gaan ook weer open.
  • Jeugdwedstrijden in competitieverband voor personen tot en met 17 jaar zijn weer toegestaan. Publiek is hierbij nog niet welkom.
  • Het verbod op de verkoop van alcohol wordt ingeperkt: vanaf 5 juni mag tussen 22.00 uur en 06.00 uur geen alcoholische dranken verkocht worden. Eerder ging dit verbod in om 20.00 uur. Ook mag er langer worden afgehaald bij coffeeshops: tot 22.00 uur in plaats van 20.00 uur.

In vrijwel alle gevallen geldt dat anderhalve meter afstand gehouden moet worden en in binnenruimten – van het reptielenverblijf tot de sportkantine – moet men een mondkapje dragen.

Twitter avatar Rijksoverheid Rijksoverheid Op 5 juni zetten we de derde stap van het openingsplan en gaat bijna alles open, waaronder restaurants en cafés, bioscopen en musea. Er blijven voorwaarden gelden. Door de basisregels te blijven volgen, kan steeds meer. Meer informatie ⤵️ https://t.co/zuATaWxtfo #AlleenSamen https://t.co/D14neyUPCc

Premier Rutte en minister De Jonge tijdens de persconferentie. Achter hen staat de gebarentolk. Foto Phil Nijhuis/ANP

De Jonge: vanaf 30 juni kan ‘echt veel meer’

Vanaf 30 juni worden nog meer coronamaatregelen versoepeld, mits de besmettingscijfers blijven dalen. Dat vertelde demissionair minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) vrijdagavond tijdens de persconferentie over het coronabeleid. Grote evenementen zoals festivals kunnen dan weer georganiseerd worden - hierbij moeten bezoekers wel een toegangstest afnemen. Ook worden kermissen vanaf die datum weer toegestaan en mogen theaters en poppodia weer meer mensen ontvangen. Ook discotheken en nachtclubs kunnen weer open. Op 22 juni besluit het kabinet of deze versoepelingen inderdaad doorgevoerd kunnen worden.

Op veel plekken zal om een toegangstest gevraagd worden. Deze testen zullen gratis beschikbaar zijn en mensen kunnen na het afnemen van een negatieve test een „Digitaal Coronatoegangsbewijs” aanmaken. Mensen die gevaccineerd zijn, hoeven zich niet te laten testen en kunnen hun vaccinbewijs gebruiken als toegangsbewijs. De Jonge benadrukte dat het systeem met toegangstesten tijdelijk is. „Zodra het zonder kan, stoppen we daar weer mee”, beloofde hij.

Ook leek de demissionair minister tijdens de persconferentie uit te halen naar actiegroep Viruswaarheid, die zich al maanden verzet tegen het coronabeleid van het kabinet, de ernst van het coronavirus stelselmatig bagatelliseert en vraagtekens stelt bij de vaccins. De Jonge stelde dat dankzij het vaccinatieprogramma veel minder kwetsbare mensen in het ziekenhuis zijn beland met een coronabesmetting. „Dat is de viruswaarheid”, aldus de minister.

Bovengenoemde versoepelingen vormen „stap 4” van het openingsplan van het kabinet. Wanneer „stap 5” kan worden gezet - daarbij verdwijnen álle coronamaatregelen zoals de anderhalvemeterafstandsregel en de toegangstesten, is nog onduidelijk. „De laatste stap kan pas worden genomen als het aantal besmettingen en in de instroom in het ziekenhuis dit toelaat”, is te lezen in het vrijdagavond gepubliceerde persbericht over de coronaregels.

De Jonge: twee weken later dan gepland elke Nederlander eerste prik

Pas half juli zal iedere Nederlander die dat wil minstens één prik van een vaccin tegen Covid-19 hebben gehad. Dat zei minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) zojuist tijdens de persconferentie over de coronamaatregelen. Aanvankelijk was het plan dat op 1 juli iedere Nederlander die wil een prik moet hebben gehad, maar wegens problemen met leveringen is dit niet meer haalbaar.

De laatste tegenvaller in de vaccinleveringen komt van farmaceut Janssen. Daarover zei De Jonge dat in de Verenigde Staten één batch van het vaccin was afgekeurd door medicijnwaakhond FDA, waardoor alle leveringen vast kwamen te staan. Volgens de demissionair minister is nog niet bekend wanneer „de FDA die belemmering opheft” en de vaccins naar Nederland kunnen komen.

Eerder op vrijdag is de negenmiljoenste vaccinatie tegen Covid-19 gezet in Nederland en inmiddels heeft bijna de helft van alle volwassen Nederlanders minstens één prik gehad. Op het moment worden één miljoen prikken per week gezet, dit aantal wordt verhoogd naar anderhalf miljoen.

Rutte en De Jonge na afloop van de persconferentie. Foto Phil Nijhuis/ANP

Coronamaatregelen vanaf 5 juni flink versoepeld: ‘bijna alles weer open’

De coronamaatregelen in Nederland worden met ingang van 5 juni flink versoepeld. Dat heeft demissionair premier Mark Rutte (VVD) vrijdagavond bekendgemaakt op een persconferentie. Volgens Rutte gaat „bijna alles weer open”. De premier spreekt van het nemen van een „gecalculeerd risico” en een „spannende stap”. Volgens Rutte komt er „feitelijk een einde aan de lockdown” en gaat de samenleving van „gesloten, tenzij, naar open, tenzij”.

Vanaf volgende week vrijdag mogen thuis vier gasten vanaf 13 jaar ontvangen worden. Ook mogen restaurants en cafés hun deuren weer openen met een maximale sluitingstijd van 22.00 uur. Ook de eerder heropende terrassen mogen tot dat moment open blijven. Musea, bioscopen en theaters mogen hun deuren eveneens weer openen en kunnen vijftig klanten tegelijkertijd ontvangen, mits de anderhalvemeterregel aangehouden kan worden. Ook reserveren, vaste zitplaatsen en een ‘checkgesprek’ – waarbij gevraagd wordt of de bezoeker klachten heeft – zijn verplicht. Met toegangstesten mogen meer bezoekers toegelaten worden, tot een maximum van tweehonderd personen. Rutte raadt horecapersoneel „dringend” aan om zich twee keer per week te laten testen.

De maximale groepsgrootte buiten gaat naar vier personen, voor personen buiten het huishouden geldt dat ook in de buitenlucht nog steeds anderhalve meter afstand gehouden moet worden. Kinderen tot en met twaalf jaar worden niet meegerekend. Casino’s, sauna’s, zonnebankstudio’s en wellnesscentra mogen op 5 juni open, voor maximaal één persoon per tien vierkante meter.

Volwassenen mogen verder weer sporten in groepen van maximaal vijftig personen. Bij contact- en teamsporten waarbij geen anderhalve meter afstand gehouden kan worden, zoals volleybal en voetbal, is dit niet meer verplicht. Bij sporten waarbij het wel mogelijk afstand te houden, de premier noemde boogschutten en spinnen als voorbeeld, blijft de regel in tact. Voor personen tot 18 jaar was anderhalve meter afstand houden bij contact- en teamsporten al eerder afgeschaft.

Zodra de nieuwe versoepelingen in de horeca zijn ingevoerd vervalt ook het verbod op de verkoop van alcohol na 20.00 uur in winkels. Vanaf 5 juni mag dat tot 22.00 uur.

Een werknemer van een cafe-restaurant in Den Haag treft voorbereidingen. Foto Marco de Swart/ANP

Nederland geen hoogrisicogebied meer voor Duitsland

Duitsland beschouwt Nederland vanaf zondag niet meer als een hoogrisicogebied dankzij de afname van het aantal coronabesmettingen in dit land. Dat heeft het Robert Koch Institut (RKI) donderdag bekendgemaakt, melden Duitse media. Nederland geldt nu enkel als „risicogebied”. Dat betekent dat mensen die vanuit Nederland naar Duitsland reizen niet meer vijf dagen in quarantaine hoeven.

Het RKI beschouwt landen als hoogrisicogebied als er in de laatste zeven dagen meer dan tweehonderd nieuwe besmettingen per 100.000 inwoners zijn. In Nederland ligt de besmettingsgraad daar al meerdere dagen onder. Minister van Europa Stephan Holthoff-Pörtner van Noordrijn-Westfalen is blij met het besluit van het RKI, omdat inwoners van zijn aan de grens gelegen deelstaat dan weer zonder al te veel problemen op en neer naar Nederland kunnen. Overigens beschouwt Nederland Duitsland nog wel als ‘oranje’ gebied.

‘Kabinet wil coronamaatregelen al vanaf 30 juni versoepelen’

Het kabinet wil het land al vanaf 30 juni grotendeels van het slot halen – drie weken eerder dan gepland. Dat melden bronnen vrijdagmiddag aan de NOS en persbureau ANP. Deze versoepelingen zouden bovenop de versoepelingen die 5 juni ingaan komen. Naar verwachting worden de extra versoepelingen vanavond om 19.00 uur bekendgemaakt op de persconferentie over de coronamaatregelen.

Volgens de NOS en ANP zullen sportwedstrijden weer toegestaan worden. Ook wordt het maximumaantal gasten in restaurants verhoogd tot honderd en mag men straks acht mensen thuis uitnodigen. Ook zouden de openingstijden van de horeca worden verlaat naar middernacht en mogen er meer klanten tegelijk naar musea, de bioscoop en het theater. De mondkapjesplicht, anderhalvemeterregel en thuisblijven bij gezondheidsklachten blijven naar verwachting wel gelden.

Winkelend publiek in Den Bosch, eerder deze maand. Foto Merlin Daleman

EMA: vaccin Pfizer/BioNTech geschikt voor 12- tot 15-jarigen

Het vaccin tegen Covid-19 van Pfizer en BioNTech kan veilig ingezet worden bij 12- tot 15-jarigen. Dat heeft het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) vrijdag bekendgemaakt. Uit nieuwe data is gebleken dat het vaccin zeer effectief is in deze leeftijdsgroep. De bijwerkingen die na het vaccineren bij de tieners optraden, zijn bovendien niet erger dan die bij jongvolwassenen. Daarom is er geen reden tot bezorgdheid over de veiligheid van het vaccin, aldus dr. Marco Cavaleri van het EMA tijdens een persconferentie.

Het besluit van het EMA is gebaseerd op een onderzoek onder meer dan tweeduizend adolescenten in de Verenigde Staten. Onderzoekers zullen de komende maanden in de gaten blijven houden of het vaccin ook op langere termijn bescherming blijft bieden.

Twitter avatar EMA_News EU Medicines Agency EMA’s human medicines committee #CHMP has today approved an application to extend the use of the Pfizer/BioNTech #COVID19vaccine (Comirnaty) to include children aged 12 to 15. #EMAPresser

Het oordeel van het EMA gaat nu naar de Europese Commissie, die formeel toestemming moet geven voor de inzet van het middel bij de jongere leeftijdsgroep. Vervolgens kunnen de individuele lidstaten zelf kiezen of en wanneer ze het vaccin bij de jongeren willen inzetten. Eerder was het middel in de Europese Unie alleen goedgekeurd voor gebruik bij mensen van 16 jaar en ouder. De Verenigde Staten en Canada hebben vorige maand ook toestemming gegeven voor de inzet van het vaccin van Pfizer en BioNtech bij jongere tieners.

Het vaccineren van jongere mensen is belangrijk voor het bereiken van groepsimmuniteit en daarmee het indammen van het virus. Toch zijn er ook zorgen over het vaccineren van jongere en daarmee vaak minder kwetsbare mensen in de overwegend rijke landen, omdat in armere landen nog veel kwetsbare mensen gevaccineerd moeten worden en dit verdere „vaccinongelijkheid” in de hand kan werken. Secretaris-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus heeft rijke landen daarom opgeroepen vaccins te delen met armere landen via het zogenoemde Covax-programma.

In sommige Amerikaanse staten worden kinderen al gevaccineerd tegen Covid-19. Foto Jae C. Hong/AP

3.914 nieuwe coronabesmettingen, 1.439 coronapatiënten in ziekenhuizen

Bij het RIVM zijn tussen donderdagochtend en vrijdagochtend 3.914 positieve coronatests geregistreerd. Het aantal besmettingen is met 519 gevallen gestegen ten opzichte van donderdag, maar op vrijdagen worden er meestal meer nieuwe gevallen gemeld dan eerder in de week. Vorige week vrijdag registreerde het RIVM meer dan 4.100 positieve tests, de vrijdag ervoor ruim 5.500 en nog een vrijdag eerder bijna 7.500.

In de ziekenhuizen liggen in totaal 1.439 Covid-patiënten, dat zijn er 73 minder dan een dag eerder. Van hen liggen er 521 op de IC, een daling met twintig patiënten. In de klinieken liggen 919 coronapatiënten, 52 patiënten minder dan donderdag, aldus cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS).

Zeker 87 procent van 65-plussers heeft minimaal eerste prik gehad

Van de 65-plussers in Nederland heeft minimaal 87 procent een vaccinatie tegen het coronavirus gehad. Dat meldt het RIVM vrijdag.

In enkele „gemeenten uit de Biblebelt en in een aantal grote steden” ligt het opkomstpercentage relatief laag. In gemeenten als Staphorst, Reimerswaal en Neder-Betuwe ligt het prikgehalte tussen de 60 en 74 procent, Urk is de enige gemeente waar nog maar 20 tot 39 procent van de 65-plussers is geprikt. In Amsterdam en Rotterdam ligt het percentage geprikten tussen de 75 en 84 procent.

Vier maanden bezig
In totaal gaat het om ruim 2,9 miljoen gevaccineerde 65-plussers. Dit aantal is gebaseerd op cijfers uit het landelijk vaccinatieregister CIMS en bestaat uit gevaccineerden die toestemming hebben gegeven voor het delen van hun gegevens met het RIVM. De cijfers werden aangevuld met anonieme gegevens van alle door de GGD gevaccineerde personen. Het werkelijke aantal gevaccineerden ligt mogelijk hoger.

De vaccinatiecampagne is nu vier maanden bezig. Uit CBS-cijfers bleek donderdag dat in het eerste kwartaal van 2021 zo’n 70 procent van de Nederlanders bereid was zich te laten vaccineren.

VWS ontkent geheimhoudingsplicht voor omstreden mondkapjeslevering

Het ministerie van Volksgezondheid (VWS) ontkent met klem dat het weigerde mee te werken aan het openbaar maken van gegevens over een veelbesproken mondkapjeslevering. Mediapersoonlijkheid en ondernemer Sywert van Lienden deed met zijn bedrijf zaken met VWS en heeft vrijdag gesteld geen openheid van zaken te kunnen geven over de afspraken vanwege een geheimhoudingsconstructie die het ministerie hem zou hebben opgelegd.

De woordvoerder van verantwoordelijk demissionair minister Tamara van Ark (Medische Zorg, VVD) bestrijdt Van Liendens bewering. Volgens de minister is er „geen enkel bezwaar” tegen de „vrijgave van stukken”. Het ministerie stelt geen rol te hebben gespeeld bij de geheimhoudingsafspraken: die zouden door de betrokken bedrijven zelf zijn gemaakt. „Wij hebben geen enkel bezwaar tegen openbaarheid”, aldus de woordvoerder van Van Ark, die zegt de bedrijven „zelfs te hebben geholpen” met het opheffen van de geheimhouding. „Het ministerie zal openheid van zaken geven over deze deal. Alleen privacygevoelige gegevens kunnen we niet openbaren.”

De minister is door de Tweede Kamer gevraagd om opheldering te geven over de mondkapjeslevering uit China, waarbij Van Lienden een belangrijke rol speelde. Twee weken terug onthulde de Volkskrant dat de 30-jarige mediapersoonlijkheid en voormalig gemeenteambtenaar voor miljoenen zaken deed in China. Van Lienden zou zelf ook goed aan de afspraken hebben verdiend, al beweerde hij zelf publiekelijk zich in te spannen zonder winstoogmerk. „Er is nul gewin in deze”, benadrukt Van Lienden in mei 2020 via Twitter.

Uit onderzoek van de krant blijkt echter dat twee grote orders - van 55,6 miljoen euro en 45,2 miljoen euro - via het commerciële bedrijf Relief Goods Alliance van Van Lienden lopen. Na de publicatie heeft hij nooit openheid over zijn rol en zijn bedrijf gegeven, volgens hem zelf vanwege politieke tegenwerking. Het ministerie ontkent dit. „Alles wat we kunnen openbaren, zullen we naar de Kamer sturen. Er is geen enkel bezwaar voor de bedrijven om dat ook te doen.”

Van Ark zegt volgende week alle stukken over de levering met de Kamer te delen.
Foto Bart Maat/ANP

Janssen-vaccin goedgekeurd in Verenigd Koninkrijk, zuurstoftekort in Surinaamse ziekenhuizen

Een overzicht van nieuws gerelateerd aan het coronavirus uit het buitenland.

  • Het Janssen-vaccin is goedgekeurd door de Britse medicijnwaakhond Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA). Dat betekent dat het vaccin vanaf nu naast de al goedgekeurde vaccins van Pfizer/BioNTech, Moderna en AstraZeneca gebruikt mag worden in het Verenigd Koninkrijk. Dat heeft de MHRA vrijdag bekendgemaakt via de overheidswebsite.
  • Ziekenhuizen in Suriname moeten kritisch beoordelen welke coronapatiënten extra zuurstof toegediend krijgen en welke (nog) niet. Het land kampt met een tekort aan medisch zuurstof. Er is hulp gevraagd aan buurland Frans-Guyana, dat mogelijk zondagavond weer zuurstof levert, zo melden Surinaamse media. Sinds twee maanden loopt het aantal coronagevallen in Suriname erg op. Dagelijks stijgt het aantal nieuwe besmettingen en begin mei lagen de IC-bedden al vol met in totaal 26 patiënten.
  • Griekenland is momenteel klaar om het coronapaspoort in gebruik te nemen, ruim voor de Europese streefdatum om het document in te voeren van 1 juli. Dat kondigde de minister-president Kyriakos Mitsotakis vrijdag aan in een persconferentie, zo meldt persbureau Reuters. Het certificaat moet aantonen dat de gebruiker is gevaccineerd, negatief is getest of recent corona heeft gehad. De Griekse economie is voor een vijfde afhankelijk van toerisme en pleitte al vroeg binnen de EU voor een reispas. Of de Grieken de pas ook eerder in zullen voeren dan de rest van Europa, is niet bekend.

Giro555: bijna 5 miljoen euro opgehaald voor coronahulp

De teller van de inzamelingsactie van Giro555 voor coronahulp aan armere landen staat nu op bijna 5 miljoen euro. Dat heeft de stichting vrijdag bekendgemaakt. De inzamelingsactie ‘Samen in actie voor corona’ werd op 12 mei geopend en is bedoeld om geld op te halen voor de bestrijding van het coronavirus in armere landen.

Met een gele ‘collectebus’ reed Giro555 door alle provincies in Nederland om aandacht te vragen voor de actie. Deze bus is vrijdag weer aangekomen bij het beginpunt in Utrecht. Het aantal donaties in de eerste vijf dagen viel tegen, met 1 miljoen euro was dit de laagste tussenstand in de afgelopen vijf jaar bij soortgelijke acties, maar daarna verdrievoudigde het gedoneerde geldbedrag. In totaal duren de nationale acties van Giro555 ongeveer drie maanden.

Het opgehaalde bedrag moet onder meer gebruikt voor sneller vaccineren en medische noodhulp in landen als het zwaar getroffen India en Nepal. Terwijl in de EU inmiddels 35 procent van de inwoners een prik heeft gekregen, ligt dit aantal in ‘kwetsbare landen’ veel lager. Zo heeft in Afghanistan bijvoorbeeld 1,22 procent een vaccin toegediend gekregen en in Nepal 7,25 procent.

De campagnebus van Giro555 heeft een tour gemaakt door de twaalf provincies in Nederland. In totaal is er nu 5 miljoen euro opgehaald. Foto Sem van der Wal / ANP

Doelman Cillessen niet mee met Nederlands elftal door positieve coronatest

Doelman Jasper Cillessen reist zaterdag niet mee met het Nederlands elftal naar het trainingskamp in Portugal. Cillessen heeft deze week positief getest op het coronavirus met een PCR-test. De keeper heeft geen klachten. De komende tijd gaat hij in zelfisolatie. Volgens de KNVB houdt de medische staf zijn situatie in de gaten en sluit hij aan op het trainingskamp zodra dat verantwoord is.

Een deel van de selectie trainde deze week al samen. Cillessen, uitkomend voor Valencia, was daarbij niet aanwezig. Bondscoach Frank de Boer heeft ook Maarten Stekelenburg (Ajax) en Tim Krul (Norwich City) in de selectie opgenomen. De Boer maakt gebruik van de mogelijkheid om een vierde keeper mee te nemen. De UEFA staat vanwege de coronapandemie een soepeler selectiebeleid toe tijdens het EK. Daarom vliegt AZ-doelman Marco Bizot - die na de voorselectie afviel - ook mee.

Het Nederlands elftal vertrekt morgen zonder Cillessen naar Faro. Ook Georgino Wijnaldum (Liverpool), FC Barcelona-middenvelder Frenkie de Jong en Nathan Aké (Manchester City) sluiten vanwege clubverplichtingen later aan in Portugal. Daar gaat de spelersgroep zich voorbereiden op het Europees Kampioenschap. In de eerste wedstrijd op 13 juni treft Oranje Oekraïne. Daaropvolgend bindt het achtereenvolgens de strijd aan met Oostenrijk (17 juni) en Noord-Macedonië (21 juni).

Oranje-doelman Jasper Cillessen op een training van het Nederlands elftal. Foto Koen van Weel / ANP

Mensen geboren in 1974 en 1975 aan de beurt voor vaccinaties

Wie geboren is in 1974 of 1975 kan vanaf vrijdagochtend een afspraak maken voor een coronavaccinatie. Dat heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) bekendgemaakt. Mensen die in deze categorie vallen, krijgen het vaccin van Pfizer/BioNTech of dat van Moderna.

Een afspraak inplannen, kan momenteel via www.coronavaccinatie-afspraak.nl. Een briefuitnodiging kan de leeftijdsgroep verwachten vanaf woensdag 2 juni. Vanaf dat moment kan ook telefonisch een afspraak worden gemaakt.

Zorgautoriteit: druk op reguliere zorg nog steeds hoog, neemt langzaam af

De druk op de ziekenhuiszorg als gevolg van Covid-19 is nog steeds hoog en neemt langzaam af. Dat meldt de Nederlandse Zorgautoriteit in haar wekelijkse rapportage op vrijdagochtend.

Zo steeg het aantal operatiekamers dat in gebruik is de afgelopen week met 2 procent en geven 25 ziekenhuizen aan dat ze kritieke zorg, zoals oncologische behandelingen, niet meer kunnen leveren volgens planning. Vorige week waren dat nog 26 ziekenhuizen. Voor de zogeheten planbare zorg, zoals een heup- of staaroperatie, heeft 29 procent van de ziekenhuizen geen capaciteit. Vorige week was dat 34 procent.

3 procent meer tumoren
Sinds maart 2020 is het aantal gemiste verwijzingen naar specialistische zorg opgelopen tot zo’n 1,4 miljoen. Het aantal verwijzingen per week neemt nu wel weer toe: afgelopen week, van 17 tot 23 mei, lag het aantal 5 procent onder de verwachting. Vorige week was dat 6 procent.

Vanaf maart stijgt het aantal verwijzingen met een verdenking van kanker weer. Tussen januari en april van dit jaar werden 3 procent meer tumoren gevonden dan verwacht zonder pandemie. Dat kan komen doordat in 2020 gemiste diagnoses werden ingehaald.

Een patiënt op de Covid-intensivecare van het Jeroen Bosch ziekenhuis in Den Bosch. Foto Ilvy Njiokiktjien

De Jonge: mogelijk vertraging vaccinatiecampagne door leveringsproblemen Janssen

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) houdt rekening met een vertraging in het vaccinatieschema in juni door leveringsproblemen met het Janssen-vaccin. Tegen de aanwezige pers op het Binnenhof zei De Jonge bij aanvang van de ministerraad dat de leveringsproblemen het moment van prikken noodgedwongen zouden kunnen uitstellen. Hoeveel vertraging mogelijk precies ontstaat, kon De Jonge nog niet zeggen.

De minister rekende erop dat Nederland in het tweede kwartaal drie miljoen doses zou krijgen. Daarvan zouden twee miljoen doses in juni worden geleverd. Door enkele tegenvallers kan Janssen die belofte niet nakomen. Het toegezegde aantal begint daar wel „erg ver vanaf te raken”, aldus De Jonge. Het ministerie inventariseert nu de omvang van het restant van de levering.

Mogelijk probleem kwaliteit
De Jonge heeft diverse malen gezegd dat elke volwassene die geprikt wil worden, voor 1 juli een eerste inenting moet hebben gehad. Mogelijk lukt dat niet door de leveringsproblemen van Janssen. „Ik ga ervan uit dat dit wel een implicatie zal hebben voor het moment waarop je iedereen de eerste prik kunt geven”, stelde de minister. Vrijdagavond op de persconferentie hoopt de minister meer duidelijkheid te kunnen geven.

In de Amerikaanse productielocatie van Janssen wacht een partij van zo’n dertig miljoen vaccindoses op goedkeuring voor levering. Een deel van die prikken is bestemd voor Europa. Mogelijk is sprake van een probleem met de kwaliteit van de vaccins. De Amerikaanse autoriteit FDA onderzoekt de kwestie. Eerder sloot de FDA een fabriek waar grondstoffen voor het Janssen-vaccin vandaan moesten komen vanwege hygiëneproblemen.

De levering van het Janssen-vaccin aan Europa is vertraagd. Foto Jerry Lampen / ANP

‘Ajax-aanvaller Neres opgepakt bij coronafeest in Brazilië’

Ajax-speler David Neres is gearresteerd in Brazilië op een illegaal coronafeest waar zo’n 120 andere feestgangers waren. Dat zegt plaatsvervangend politiecommandant Alexandre Frota vrijdag tegen lokale media. Volgens Frota is Robert Arboleda, verdediger van São Paulo FC, opgepakt en samen met Neres naar het politiebureau gebracht. Inmiddels werden beiden vrijgelaten. Ze krijgen waarschijnlijk een boete.

Braziliaanse media publiceren foto’s van de arrestatie van Neres en Arboleda. Het feest was in een nachtclub in het oosten van São Paulo. Rond 02.00 uur (lokale tijd) ‘s nachts viel de politie binnen. Die trof daar 124 aanwezigen aan, van wie het merendeel zonder mondkapje. In Brazilië zijn samenkomsten na 21.00 uur ‘s avonds verboden. Het land is hard getroffen door de pandemie.

Volgens de lokale pers droegen vijftien van de 124 aanwezigen een mondkapje. De eigenaar van de club zou die in allerijl hebben uitgedeeld toen de politie via een zijdeur binnenkwam. Neres en Arboleda zouden als laatsten uit het pand zijn gekomen om publicitaire aandacht te voorkomen. De 24-jarige Ajacied viert vakantie in zijn thuisland. Ajax kon vrijdagochtend nog niet reageren op het incident, de club heeft ook van de arrestatie vernomen via de Braziliaanse media.

David Neres tijdens een van de wedstrijden van Ajax dit seizoen. Foto Olaf Kraak / ANP

Surinaamse rechtszaken uitgesteld vanwege coronavirus, ook tegen Bouterse

Suriname zet alle rechtszaken de komende tijd stop vanwege het oplopende aantal coronabesmettingen in het land. Ook de rechtszaak tegen oud-president Desi Bouterse, waarin hij terechtstaat voor zijn rol bij de decembermoorden in 1982, wordt uitgesteld. Dat heeft de krijgsraad, de militaire rechtbank in Suriname waar Bouterse voor zou komen, donderdag bekendgemaakt, zo melden Surinaamse media.

De zitting met Bouterse stond gepland voor maandag. De advocaat van Bouterse en het Surinaams Openbaar Ministerie zouden dan spreken. Wanneer de rechtszaken van de krijgsraad nu dienen, is nog niet bekend. Bouterse, tussen 2010 en 2020 president van Suriname, werd in november 2019 al veroordeeld door de krijgsraad voor zijn rol bij de decembermoorden van 1982. Daartegen tekende hij verzet aan, waardoor de krijgsraad zijn zaak opnieuw moet behandelen.

Het aantal gemelde coronabesmettingen in Suriname is op het hoogst sinds de uitbraak van het virus vorig jaar. Op donderdag werden 292 nieuwe gevallen geregistreerd en dagelijks stijgt het aantal nieuwe besmettingen, zo blijkt uit cijfers van Johns Hopkins University. Ook de druk op de ziekenhuiszorg loopt flink op: in mei was de maximale capaciteit van de IC al bereikt. Daar lagen toen 26 patiënten.

Lees ook dit artikel: Strafzaak tegen Desi Bouterse verdaagd

Oud-president en -legerleider Desi Bouterse bij de rechtbank in Paramaribo op 31 maart dit jaar. Foto Ranu Abhelakh / ANP

GGD GHOR: vaccinatielocaties moeten strenger controleren op voordringers

Koepelorganisatie GGD GHOR vraagt vaccinatiecentra beter te controleren of mensen die zich melden voor een prikafspraak daadwerkelijk een uitnodiging hebben gekregen. Dat bevestigt een woordvoerder van de GGD GHOR nadat de Volkskrant op vrijdagochtend meldde dat „tientallen” studenten hebben kunnen voordringen door gebrekkig toezicht van de centra. Wanneer iemand een prik komt halen, hoort een medewerker van de GGD om bewijs van een uitnodiging te vragen. Dat dat vooralsnog niet altijd is gebeurd, heeft volgens de GGD GHOR te maken met de toegenomen drukte bij vaccinatiestraten.

Een 24-jarige studente uit Groningen die de Volkskrant sprak, drong voor omdat de vaccinatieopkomst laag is. „Op deze manier help ik om het tempo van vaccineren te versnellen”, zegt ze. „Ik neem de plaats over van iemand die zich niet opgeeft en dat kan geen kwaad.” Dat is niet waar, zegt een woordvoerder van de GGD GHOR: „We prikken alleen maar weg wat we hebben. Ze nemen dus een plek in van mensen die wel degelijk een vaccin willen.”

Volgens het bericht in de Volkskrant hebben mensen bij ten minste zes vaccinatiecentra voorgedrongen, onder meer in Rotterdam, Amsterdam en Koog aan de Zaan. Bij de GGD GHOR is niet bekend of het klopt dat studenten onrechtmatig vaccins hebben gekregen op deze locaties, of op welke andere vaccinatiestraten voorrang is verleend. Om hoeveel jongeren het gaat, is de organisatie ook onbekend.

Jongeren die worden gevaccineerd op vaccinatielocatie Breepark in Noord-Brabant. Foto Rob Engelaar / ANP

‘OMT-leden passen meer op hun woorden na bedreiging Van Ranst’

Het onderduiken van de Belgische viroloog Marc Van Ranst maakt diens Nederlandse collega’s terughoudender wat mediaoptredens betreft. Ook zijn Nederlandse virologen meer beducht op hun taalgebruik. Dat blijkt vrijdag uit een inventarisatie van NU.nl. Van Ranst - een bekende viroloog in België - is sinds vorige week ondergedoken vanwege een bedreiging van de voortvluchtige militair Jurgen Conings. „Door dit soort dingen zeg ik wel mediaoptredens af”, laat intensivist Diederik Gommers weten in reactie op de ontwikkelingen rond Van Ranst.

De OMT-leden zeggen begaan te zijn met het lot van hun Belgische collega, al kennen ze hem niet allemaal persoonlijk. Sinds Van Ranst is ondergedoken, zegt Gommers tegen NU.nl zich meer te realiseren dat hij zijn woorden vaker moet wegen. Zo doet hij uitsluitend uitspraken over zijn eigen vakgebied. Ook zegt hij niemand „te willen schofferen”. Arts-microbioloog Andreas Voss stelt mediaschuwer te zijn door de bedreigingen aan het adres van Van Ranst. Op die manier hoopt hij „ongewenste aandacht te voorkomen”, aldus Voss. Zijn collega Marc Bonten stelt voorzichtiger te zijn met prikkelende, gevatte en humoristisch bedoelde opmerkingen op bijvoorbeeld Twitter.

In een van zijn afscheidsbrieven had militair Conings bedreigingen geuit aan het adres van Van Ranst. Sindsdien is de viroloog in veiligheid gebracht op een schuiladres. Vanaf daar uitte hij ferme kritiek op de activist Willem Engel. Ook mengde Van Ranst zich in een Telegram-groep van aanhangers van Conings, later erkende hij dat het beter was geweest als hij niet de confrontatie had gezocht. Ondertussen is Conings zelf nog steeds niet gevonden, ondanks de vele zoekacties door het leger en de politie. Vrijdag gaan die acties verder.

Lees ook dit artikel: Extreem-rechts zorgt in België voor onrust

Intensivist Diederik Gommers is terughoudender in zijn mediaoptredens., geeft hij te kennen. Foto Sem van de Wal / ANP

Japan wil noodtoestand in Tokio verlengen tot 20 juni

Japan wil de noodtoestand in Tokio en andere gebieden met ongeveer drie weken verlengen tot 20 juni. Dat heeft een minister in de regering van premier Yoshihide Suga vrijdag gezegd, meldt Reuters. Het land kampt met een golf van coronabesmettingen die niet onder controle komt, met minder dan twee maanden te gaan voordat de Olympische Spelen beginnen.

De noodtoestand in Tokio en acht andere prefecturen zou 31 mei aflopen, maar de druk op het zorgstelsel blijft hoog. Voor het zuidelijke eiland Okinawa geldt al een noodtoestand tot 20 juni.

Japan heeft de afgelopen dagen te maken met recordaantallen coronapatiënten in ernstige toestand. Wel is het aantal nieuwe besmettingen afgenomen. Minister van Economische Zaken Yasutoshi Nishimura, die de nationale aanpak van de coronacrisis leidt, kondigde de verlenging aan op een vergadering met deskundigen. De experts gingen akkoord met de maatregel.

Zorgen over de verspreiding van virusvarianten en een nog lage vaccinatiegraad hebben geleid tot dringende oproepen van artsen, leiders uit het bedrijfsleven en honderdduizenden burgers om de Olympische Spelen af te zeggen. Japanse regeringsvertegenwoordigers en het Internationaal Olympisch Comité zeggen dat het evenement, dat op 23 juli moet worden afgetrapt, doorgaat met strenge coronamaatregelen.

Olympische ringen woensdag in Tokio. Foto Kimimasa Mayama / EPA

VS willen nader WHO-onderzoek oorsprong coronavirus, China verwerpt suggestie

De Verenigde Staten hebben de Wereldgezondheidsorganisatie WHO donderdag opgeroepen een tweede fase uit te voeren van het onderzoek naar de oorsprong van het coronavirus. Daarbij zouden onafhankelijke experts volledige toegang moeten krijgen tot originele gegevens en monsters in China. Dat meldt Reuters.

Het eerste WHO-onderzoek naar de oorsprong van het virus was „onvoldoende en niet sluitend”, schreef de Amerikaanse vertegenwoordiging bij de Verenigde Naties in Genève donderdag in een verklaring. Dat onderzoek wees in maart uit dat het virus waarschijnlijk van vleermuizen is overgedragen op mensen via een ander dier.

Volgens het onderzoeksteam, dat in januari en februari vier weken in en rond de Chinese stad Wuhan verbleef met Chinese onderzoekers, was het „uiterst onwaarschijnlijk” dat het virus per ongeluk uit een laboratorium afkomstig zou zijn. De Amerikaanse president Joe Biden heeft inlichtingendiensten in de Verenigde Staten woensdag gevraagd dat scenario, dat maandenlang is verworpen als een complottheorie, nader te onderzoeken.

„Het is cruciaal dat China onafhankelijke experts volledige toegang verschaft tot complete, originele gegevens en monsters die relevant zijn om de bron van het virus en de vroege stadia van de pandemie te begrijpen”, aldus de Amerikaanse verklaring.

China verzet zich fel tegen de Amerikaanse drang tot nader onderzoek. Beijing verwerpt suggesties van een link tussen het virus en het onderzoekslaboratorium voor virussen in Wuhan, de stad waar het coronavirus eind 2019 voor het eerst werd vastgesteld. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de VS beschuldigd van „politieke manipulatie en het verschuiven van schuld.”

Lees ook: Ook onder Biden willen de VS weten: ontsnapte het virus toch uit een Chinees lab?

Welkom in dit blog

Hier houdt NRC de laatste ontwikkelingen omtrent de coronapandemie bij. Te beginnen met een overzicht van het belangrijkste nieuws van donderdag.

  • Evenementen kunnen weer veilig plaatsvinden, mits de juiste voorzorgsmaatregelen worden genomen. Dat heeft Fieldlab Evenementen geconcludeerd. Fieldlab hield de afgelopen maanden 24 proefevents waar in totaal 60.000 bezoekers kwamen, die allemaal vooraf negatief werden getest.
  • De steunpakketten voor ondernemers en bedrijven die geraakt zijn door de coronacrisis, worden met drie maanden verlengd tot 1 oktober. Het kabinet trekt naar verwachting 6 miljard euro uit voor de verlenging van de steunpakketten (TOZO, NOW en TVL). Ook krijgen bedrijven langer de tijd om opgebouwde belastingschuld terug te betalen.
  • In twee Nederlandse veiligheidsregio’s is het corona-risiconiveau verlaagd van het vierde en hoogste niveau (‘Zeer Ernstig’) naar het derde niveau (‘Ernstig’). Het gaat om de regio’s Gooi en Vechtstreek en Zaanstreek-Waterland.
  • KLM heeft een streep gezet door het voorgenomen gedwongen ontslag van zevenhonderd cabinemedewerkers omdat de sector de „eerste tekenen van herstel” laat zien. Het gaat om zo’n vijfhonder voltijdbanen (fte’s).
  • De burgemeesters van het Veiligheidsberaad willen een verbod op het plaatsen van grote videoschermen waarop voetballiefhebbers buiten het Europees Kampioenschap kunnen kijken. Dat verbod moet landelijk gaan gelden.
  • Het aantal patiënten met Covid-19 in het ziekenhuis blijft teruglopen. Donderdag werd een daling van 106 patiënten geconstateerd ten opzichte van woensdag. Het aantal positieve coronatests nam wel iets toe ten opzichte van een dag eerder.
Lees hier het blog van donderdag 27 mei terug