Sjorrende mensen en dieren

Expositie Sinds corona tekent Mirjam Somers verontrustende ontmoetingen. „Ik ging als het ware ongecensureerd werken.”

Honderd tekeningen zijn thuis bij Somers te zien – op afspraak.
Honderd tekeningen zijn thuis bij Somers te zien – op afspraak. Foto Bas Czerwinski

Beeldend kunstenaar Mirjam Somers (49) maakt meestal video’s, die ze vertoont in filmprogramma’s en exposeert. Toen vorig jaar maart corona iedereen aan huis kluisterde, ging ze tekenen: kaarten die ze opstuurde naar vrienden en familie. Ze wilde houvast hebben – elke dag een tekening – en via die tekeningen contact houden met dierbaren.

Wat ze al tekenend merkte: „Als ik video’s maak, heb ik een beeld in mijn hoofd dat ik wil realiseren – en daar ben ik dan maanden mee bezig. Toen ik begon te tekenen, ontsnapte ik aan de regels die ik mezelf als kunstenaar had opgelegd. Ik ging als het ware ongecensureerd werken.”

Het resultaat: Daily Drawings, de komende twee weken op afspraak te zien bij haar thuis, daarna in het Goethe-Institut aan de Westersingel. Honderd tekeningen zijn het (eigenlijk tweehonderd, de eerste helft exposeerde ze in december), ze hangen in vier rijen tegen een lange zwarte muur. Wat je op bijna allemaal ziet: een mens en een dier in een onmogelijk, vaak verontrustend samenzijn: ze sjorren aan elkaar, staan tegenover elkaar, soms volgen ze elkaar.

Vrijwel altijd zijn ze met z’n tweeën, als in een eigen mini-universum. Regelmatig heeft de mens het hoofd van een dier, dan zijn ze even met elkaar versmolten. Je ziet veel vogels, maar ook paarden, reeën, apen. Een neushoorn. Een gnoe.

Foto Bas Czerwinski

‘Emotie oproepen’

Wil ze ons iets vertellen met deze tekeningen? Mirjam Somers: „Ik wil vooral een emotie oproepen. Als ik ’s morgens voor een vel papier ga zitten, weet ik nog niet wat ik ga tekenen. Ik heb een ochtendwandeling gemaakt, onderweg hier en daar gefotografeerd, daarna thuis in mijn foto-archief gekeken. Iets raakt me en dan begin ik gewoon. Als ik klaar ben, soms na drie uur, soms pas na zes uur, is er een beeld ontstaan over hoe wij omgaan met de ander, het dier.”

Wij delen liefde met dieren, zegt ze, dat kun je zien in de tekeningen. „Maar we onderdrukken ze ook, we sluiten ze op en we maken ze dood. Mens en dier zijn met elkaar verbonden, maar staan ook tegenover elkaar.”

Foto Bas Czerwinski

Koeien, schapen en kippen ontbreken nagenoeg, valt op als je een tijdje kijkt. Waarom is dat? „De bio-industrie is natuurlijk het grote punt, maar daar komt niemand: mens en dier ontmoeten elkaar daar niet. In de dierentuin wel, daar zie je onze machtspositie – ook al zit er veel oprechtheid en liefde bij die ontmoetingen.”

Zeg maar, zoals je de donkerroze tekening van een ree waar een mens achteraan loopt lief kunt vinden, maar er ook de bloederigheid van die bijna-rode kleur in kunt zien.

Daily Drawings zijn op afspraak thuis te zien t/m 13/6. Van 18/6 t/m 16/7 in het Rotterdamse Goethe- Institut, een duo-expositie onder de titel ‘Passages-en-passant’ met Fatima Barznge.
Beeldend kunstenaar Mirjam Somers. Foto Bas Czerwinski