Heilige plek voor muziekfans oogt nog steeds als bruine kroeg

Concerto Concerto is een begrip in Amsterdam. De platenzaak in de Utrechtsestraat had het moeilijk, maar trekt weer nieuw publiek. Een fotoboek viert de historie. „Mensen uit de hele wereld komen naar Concerto.”

Foto Olivier Middendorp

„We zijn dealers in muziek”, zegt Dick van Dijk (62), huidige eigenaar en directeur van de legendarische tweedehands grammofoonplatenwinkel Concerto aan de Amsterdamse Utrechtsestraat. De winkel is tevens de oudste platenzaak van de stad. Ter gelegenheid van het 65-jarig jubileum is een fotoboek verschenen, Concerto. Greatest Record Store on Earth. Since 1955.

Foto Olivier Middendorp

En dat is niets te veel gezegd: Concerto is een begrip, iedereen kan er terecht „voor een cantate van Bach of de nieuwste Prince” in de woorden van Van Dijk.

Voor de meeste muziekliefhebbers staat Concerto gelijk aan pop of jazz, maar het aanbod is ongekend breed met rock, metal, roots, hiphop, soul, metal, klassiek.

Vijf panden telt Concerto inmiddels, in haar breedste vorm van nummer 52 tot en met 60. Op dat laatste nummer is het allemaal ooit begonnen, op 26 november 1955. Nog altijd, althans sinds mijn allereerste herinnering, is de kleur van houten omlijsting van de gevelpui mahonierood, bijna paars. En dan de kleurrijke etalage, overvol, ook onveranderd. Het foto- en tekstboek voedt de nostalgie en viert de historie. Het staat vol fijne archieffoto’s, vaak sfeervolle kiekjes van weleer.

Concerto in 1980. Foto Privé Collectie

Concerto oogt nu nog steeds als een bruine kroeg. De uit Hoorn afkomstige oprichter Gijs Molenaar (1917-2009) was als jongen al gek op platen sinds hij van zijn ouders een koffergrammofoonspeler kreeg. Hij speelde met zijn broers in een jazzbandje en draaide platen voor de buurtradio. Zijn oudere broer begon in Beverwijk een muziek- en platenwinkel die hij De Radiodokter noemde, al in 1939. Hier verkocht hij zowel platen als muziekinstrumenten.

Concerto-oprichter Gijs Molenaar. Foto Privé Collectie

Dat wilde Gijs ook, maar in de Utrechtsestraat was al een platenwinkel gevestigd en die verbood Gijs, mede op gezag van de detailhandel, nieuwe platen te verkopen. Dus moest Gijs noodgedwongen tweedehands platen verkopen. Zijn eerste slag sloeg hij in 1957: via het huis- aan-huisblaadje De Echo bood een man drieduizend 78-toeren platen aan. Gijs Molenaar ging erheen en zei: „Ik wil alles wel hebben.”

Molenaar was een wat streng ogende man met een zwarte bril op en naar achteren gekamd haar, gekleed in zwart kostuum, wit overhemd, stropdas om. Van begin af aan bracht hij een breed assortiment in Concerto, dat je op zijn Nederlands moest uitspreken en niet op zijn Italiaans: dat laatste vond hij maar aanstellerij. Wat ook zo mooi is aan de gevel: nog altijd staat erboven het volstrekte onmodieuze maar prachtige woord ‘Grammofoonplaten’.

Eindeloze rijen houten bakken

Maar nu gaan we naar binnen, in dit walhalla van de muziek. Iedereen herinnert het zich, de eindeloze rijen houten bakken met de grammofoonplaten erin, de genre-aanduiding erboven, de gekleurde stickers met de prijzen erop en de handgeschreven aanbevelingen. En achterin de balie voor de inkoop waar je met je eigen platen en later ook cd’s terecht kon, alleen tussen 10.00 en 12.00 uur.

Foto Olivier Middendorp

In het fotoboek met tekst van Ewoud Kieft staan herkenbare, aanstekelijke verhalen van muziekliefhebbers die met de trein uit Maastricht komen met platen voor de verkoop en dan meteen nieuwe muziek kopen. Mijn eerste kennismaking met de winkel was in de jaren zeventig, ik liftte uit de provincie naar Amsterdam uitsluitend voor De Slegte voor de boeken en Concerto voor de muziek, voor platen van Supersister, The Virgin Prunes, Roxy Music, jazz van Herbie Hancock, Charlie Haden, Thelonius Monk en Carla Bley. Maar ook jazzpianist Friedrich Gulda die klassiek speelt, of het Adagio Hammerklavier van Beethoven. Zo zal ieder, geïnspireerd door dit van muziek swingende boek, zijn of haar eigen herinneringen oproepen.

De ‘dames’ van Concerto, jaren zestig. Foto Privé Collectie

Nergens anders te krijgen

Rock-’n-roll en jazz waren al snel de populairste stromingen. Teenagers wisten de winkel te vinden en stonden bij nieuwe releases in lange rijen. Molenaar had als personeel winkelmeisjes aangetrokken die, heel rolbevestigend, verplicht waren een rood mini-jurkje te dragen met ’s zomers een wit truitje en in de winter een leren overgooier. Naar verluidt zouden de dames zelf bedrijfskleding wensen, maar na een jaar was het alweer verleden tijd. Ze waren soms zelf nog tiener maar hun kennis van pop, soul en rhythm and blues was onbetwist. En dat geldt nog steeds, laat Van Dijk weten, „elk van de genres heeft zijn eigen specialist”.

Wouter Molenaar, zoon van oprichter Gijs, rond 1970. Foto Privé Collectie

Met de komst van de 17-jarige Wouter Molenaar in 1967, de zoon van Gijs, kreeg de popmuziek een impuls en werd Concerto een waar tienerparadijs. In zijn eigen afdeling Disk-Box, later O.R.O. genoemd, Original Record Operator, verkocht hij platen die nergens anders in het land te krijgen waren. Of die als eerste bij Concerto over de toonbank gingen. Een van Wouters grootste succes was het debuutalbum One Nation Underground van de psychedelische Amerikaanse folkband Pearls before Swine.

Veelbetekenend is het verhaal over het steile trappetje achter de toonbank op nummer 58 dat naar de kelderruimte leidde, daar werden bootlegs verkocht, witte albums met bijzondere opnamen van onder meer Led Zeppelin, Genesis, Bob Dylan, Jimi Hendrix. Dat moest wel illegaal, want Wouter kreeg eens een rekening van 15.000 gulden gepresenteerd nadat een diender van muziekrechtenbeschermer STEMRA de zaak betrapt had op de verkoop van witte albums.

Nog een mooi verhaal uit 1964, één enkele haar van Beatle Paul McCartney die door manager Epstein was opgestuurd aan Gijs en die hij in een kaasstolp in de etalage tentoonstelde, met erbij de tekst: „In deze stolp bevindt zich een haar van Paul Mac Cartney van The Beatles”. Het was een prachtige publiciteitsstunt, vooral omdat de haar, aldus de advertentie die Gijs opstelde, de dag na 31 maart „onder de in onze winkel aanwezige tieners [zou worden] verloot om 12 uur ’s middags”. Dat was dus 1 april.

Concerto is óók door diepe dalen gegaan. De opkomst van de cd in de jaren tachtig, en veel later vooral de doorbraak van het digitale tijdperk en streamingdiensten als Spotify lieten de platensector niet onberoerd. „Maar wat niemand kon voorzien”, zegt Van Dijk, „de cd was snel terrein aan het verliezen, maar vinyl beleeft alweer jaren een revival. Nu verkopen we meer dan 50 procent vinyl en komen mensen uit de hele wereld naar Concerto. En er komt weer een jong publiek. Ons klantenbestand was aan het vergrijzen, maar dat is al jaren geleden weer opgehouden. Alleen vind ik het jammer dat de jonge generatie geen belangstelling heeft voor klassieke muziek, die is uit.”

Instore-concert van Seasick Steve op Record Store Day, april 2013. Foto Caroline van der Waal

Concerto is in de loop van de tijd steeds meer uitgegroeid tot een „kunsthuis, een spil in het Amsterdamse culturele leven”, aldus Van Dijk. Er zijn fameuze instore-optredens van vooraanstaande en minder bekende bands, er is een koffiehoek gekomen. Bovendien zijn Concertobooks en Concerto Records in leven geroepen, een eigen uitgeverij en platenlabel. Het digitale en papieren magazine Platomania bereikt 20.000 belangstellenden. Een miljoen bezoekers per jaar weten deze oer-Hollandse plek te vinden, vol authentieke sfeer en historie. Met nog altijd, net als in het begin, toegewijd personeel, aldus Van Dijk: „Elke afdeling heeft zijn eigen specialisten, ze geven tips in Platomania en speuren de muziekwereld af op zoek naar de nieuwste trends.”

Concerto nu, met nog altijd de houten bakken vol met platen (25 mei 2021). Foto Olivier Middendorp
Concerto. Greatest Record Store on Earth. Since 1955. Uitg. Concertobooks. Prijs € 12,99. Inl: www.platomania.nl

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.