Opinie

De hippocampus is een nijlpaard

‘Graag of niet’ tekent de houding van de goeie kunstenaar, vindt Joyce Roodnat. Precies daarom was ze direct weg van het boek ‘We Saw Scenery’ van Merrill Markoe. Die heeft dat ook: graag of niet, dit doe ik.

Joyce Roodnat

Nou, ik vond IJsland echt het beste. Eigen, zonder spoor van Songfestival-bombast. En dat dan niet om de kont tegen de krib te gooien, maar gewoon, omdat ze het zo doen. Graag of niet. Die houding tekent de goeie kunstenaar, zo simpel is het. Precies daarom was ik direct weg van het boekWe Saw Scenery van Merrill Markoe. Die heeft dat ook: graag of niet, dit doe ik.

Ik verwacht niet dat iemand het boek kent, ik trof het omdat ik (kregel, want pijn in mijn rug) de hele tijd internet zat door te vlooien. Dusdoende stuitte ik op haar ongewone tekeningen. Houterig, zoals pubers strips tekenen. En toch ook helemaal niet. Want eigenlijk waren ze onweerstaanbaar en bijzonder, van lijn, van kleur, van inhoud. Ik kon me er zo niet van losscheuren dat ik het bijbehorende album bestelde, met die onbeholpen titel We Saw Scenery. Album? Boek! Het is schitterend. Een graphic autobiografie, en hij lijkt nergens op.

Merrill Markoe maakte het op basis van haar gedetailleerde puberdagboeken. Zo herontdekt ze haar jeugd, met tekeningen van nu in haar stijl van toen. Goed verhaal. Maar eigenlijk gaat het over de werking van het geheugen. Ze leest en ze denkt, waarom weet ik dit nog wel, dat helemaal niet en dat andere maar half? Sommige kortetermijn-herinneringen worden opgeslagen bij de afdeling lange termijn, doceert ze, in de hippocampus. Unverfroren associeert ze de hersenhippo naar de hippo uit het dierenrijk, tekent een gemoedelijk roze nijlpaard en vraagt het. Waarom herinnert ze zich niet de, volgens haar dagboek, „ergste dag die ik ooit heb meegemaakt”, maar wel een teleurstellend broodje? Ze tekent een rotjoch, hij snerpt: „I once called you UGLY and you still can’t let go of me. And you don’t even know my name HAHA”. Hoe kan dat? Ze herinnert zich de klasgenoot op wie ze smoor was, maar waar zijn zijn antisemitische grappen? („Ik slaagde erin om zijn Hitlergroet te interpreteren als een gecodeerde flirt”, concludeert ze). De hippo geeft sfinx-antwoorden en claimt dat ze „meer ruimte voor herinneringen aan cake” nodig had.

Uit We Saw Scenery van Merrill Markoe. Beeld Erik van Zuylen

Allemaal onbetaalbaar. Maar wat is er toch met nijlpaarden als poortwachters van de herinnering? Want inTove, de biografische film van de Finse kunstenares Tove Jansson (1914-2001), zie ik haar zich loswrikken van de deftige schilderkunst, en toegroeien naar haar fameuze stripverhalen over de Moomins. Die Moomins, een neerslag van de verlangens en angsten uit haar jeugd, zijn óók nijlpaarden.

Nijlpaarden zijn een soort divans, denk ik. Comfortabele lummels, maar pas op, je draait je om en ineens lig je ernaast.

Merrill Markoe werd trouwens scenarioschrijfster. Bijvoorbeeld van Sex and the City. Dus alles kwam goed.