Mondkapje met weidemix

Milieu Wegwerpmondkapjes belanden op straat. ontmoet Marianne de Groot-Pons die een masker ontwierp waar bloemen uit groeien.
Bio-afbreekbare mondkapjes.
Bio-afbreekbare mondkapjes. Beeld Marie Bee Bloom

Maandelijks worden sinds de uitbraak van het coronavirus wereldwijd zo’n 129 miljard mondmaskers gebruikt, schatten Amerikaanse onderzoekers. Een onbekend aantal belandt op straat, in het bos, in zee, of, heel zielig, om de pootjes of snavel van een zeemeeuw. De Utrechtse grafisch vormgever Marianne de Groot-Pons besloot dat ze daar iets aan wilde doen en bedacht een biologisch afbreekbaar mondkapje waar bloemen uitgroeien wanneer je het kapje plant in de aarde. Ruim 50.000 zijn er verkocht – De Groot-Pons krijgt aanvragen vanuit de Verenigde Staten, Canada en Dubai. „Maar zaadjes krijg je zo makkelijk de grens niet over.”

Het begon klein, „voor vrienden en familie, we maakten ze bij ons aan de keukentafel”, vertelt de Utrechtse grafisch ontwerper Marianne Groot-Pons. „Als de kinderen naar bed waren gingen we vouwen, er was toch een avondklok. We waren heel blij als we er honderd mondkapjes maakten.” De biologisch afbreekbare maskers zijn gemaakt van rijstpapier, waar een ‘weidemix’ aan is toegevoegd: zaden van onder andere gipskruid, korenbloem en dille. „De wol voor het koordje achter je oren komt van schapen hier op de Utrechtse heuvelrug.”

De Groot-Pons schrijft op haar website dat ze „iets terug wil doen” voor de aarde. Ze werkte eerder als vormgever onder andere voor grote multinationals als Unilever. „Vijftien jaar geleden heb ik het etiket voor een flesje Croma ontworpen, het zou zomaar kunnen dat er nu zo’n flesje ergens in de zee dobbert.”

De vraag naar de kapjes werd zo groot, dat ze een professionele producent in de arm heeft moeten nemen: op het hoogtepunt werkten zo’n 30 mensen vanuit huis, nog steeds met de hand, aan de mondkapjes. „Die voorraad begint op te raken, dus we zijn weer aan het bijmaken.” Op de website van Marie Bee Bloom (zoals het mondkapje heet) staat nu opnieuw een vacature voor mensen met „affiniteit met (verfijnd) handwerk”.

Met drie euro per stuk is het afbreekbare kapje fors duurder dan de reguliere wegwerpmondkapjes – die koop je al vanaf 10 cent per stuk. „Dat is omdat er bij onze kapjes veel Nederlandse werkuren inzitten. Je zou ze ook in China kunnen laten maken, maar dan weet je niet hoe goed de arbeidsomstandigheden daar zijn.”

Zijn ze veilig? Volgens De Groot-Pons werken de maskers „net zo goed en slecht” als een mondkapje dat je zelf thuis zou maken (bijvoorbeeld met het model van de site van de Rijksoverheid). „We hebben ze niet getest.”

De Groot-Pons wil de maskers graag doorontwikkelen. „Een deel van de zaadjes is biologisch, maar niet allemaal.” Tegelijkertijd is de markt voor mondkapjes onzeker, weet ze. „Ik zou twee ton kunnen investeren in een machine die deze mondkapjes uitspuugt, maar je weet niet hoe lang mondkapjes nog de norm zijn.” Onlangs werd ze benaderd door een groot Amerikaans museum, dat de mondkapjes wil voor de museumwinkel. „Diezelfde week kondigde Joe Biden aan dat wie gevaccineerd is geen mondkapje meer hoeft te dragen.”

De tuin van De Groot-Pons staat nog niet vol bloemen van eerder begraven mondkapjes. „De eerste zaadjes zijn wel ontkiemd, dus deze zomer staat de tuin vast mooi in bloei. Ze hebben wat liefde en goede zorg nodig.”