‘Ik had een muzikale opleiding van 0,0’

Het eindexamen NRC bespreekt deze weken de eindexamens na met deskundigen. Rapper en songwriter Koen Jansen (Diggy Dex) over het havo-examen muziek.

‘Voor dit examen was ik grandioos gezakt. Het was niet te doen joh! Maar ik heb ook een muzikale opleiding van 0,0 gehad. Toen ik elf jaar was kreeg ik gitaarles, op een Spaanse gitaar die veel te groot was voor mijn kleine handjes. Ik moest allemaal vingerzettingen oefenen, maar ik wilde gewoon Nirvana spelen. Na een jaar ben ik afgehaakt. Ik kan mezelf wel begeleiden op gitaar en piano, maar puur om een sfeertje op te zetten.

„Muziek was bij mij op school geen eindexamenvak. We kregen het alleen in de brugklas. De leraar speelde op de piano en wij moesten zingen, meer was het niet. Vrij armoedig. Er was al helemaal geen moderne muziek, zoals de nummers van Davina Michelle en Jamie Cullum in dit examen. Ons muziekboek stopte volgens mij in 1985.

„Ik vond het jammer dat de muziekles toen zo weinig voorstelde, want ik was er wel mee bezig. Op mijn zestiende begon ik met rappen, een van mijn eerste optredens was in de aula op school. Het is voor mij echt een kwestie van doen geweest.

„ Ik had op school een talig profiel. De eindexamens vond ik heel leuk. Die saamhorigheid als klas, zo van: jongens, we gaan dit doen.

„Als ik bezig ben met een song merk ik soms dat ik er niet meteen uitkom. Dan denk ik ‘shit, had ik er maar meer over geleerd’. Hoe de vingerzetting van een bepaald akkoord zit bijvoorbeeld. Dat moet ik dan eerst gaan uitzoeken, wat best veel moeite kost. Ik speel al een tijdje met het idee om lessen te nemen, om mezelf beter te kunnen begeleiden. Al doe ik dat op het podium liever niet, dan zit ik vol in de tekstbeleving.”

„Er zaten ook vragen tussen die ik goed zou hebben, hoor. Zo’n term als legato [muzieknoten die in elkaar overlopen, red.] herinner ik me nog. En welk schema de vorm van het ritme van de melodie weergeeft. Maar bij andere vragen had ik géén idee. Daaraan zie je: in de muziek heb je verschillende werelden. Ik heb een keer met het Metropole Orkest gespeeld. Te gek, maar toen ze zeiden ‘we gaan spelen vanaf maat 64’ dacht ik: waar? En dat ging over een liedje van mezelf. Ik denk in termen als refrein, brug, couplet. De liedjesmaakwereld is heel anders dan die van een orkest, waar het meer om bladmuziek draait. Bij mij gaat het echt om hetgeen wat je denkt, in een rap of refrein gieten.”

„De leukste vraag vond ik over het fragment van het nummer ‘Old Devil Moon’ van Jamie Cullen. Je moest benoemen op welke manieren het woord love benadrukt werd. Dat heeft te maken met de dictie van het woord en de onderliggende noten.

„Een aantal vragen ging over hoe de tekst muzikaal werd uitgebeeld. Daar houd ik me ook mee bezig, maar meer onbewust. Dat je aanvoelt wanneer je wat moet doen. Hier versnellen, hier minder instrumentatie, dat soort dingen. Dat gebeurt tijdens het schrijven automatisch, dan zit ik in een flow en probeer ik het gevoel van de song zo goed mogelijk te vangen. Grappig om in dit examen te zien hoe daar allemaal verschillende termen voor zijn.”