Reportage

Examen doen in coronatijd: ‘Jongens, help! Wat is glasnost?’

Vmbo-4 Hoe is het om examen te doen in coronatijd? NRC volgt een vmbo-klas in Arhem. Deze week: eindelijk examen!

De eindexamenklas 4-vmbo van scholengemeenschap Guido de Bres in Arnhem.
De eindexamenklas 4-vmbo van scholengemeenschap Guido de Bres in Arnhem. Foto Dieuwertje Bravenboer

Klokslag tien uur komt Emin als eerste de aula uit waar de rest van zijn klas nog met strakke schouders over het examen geschiedenis gebogen zit. Emin was binnen een uur klaar met het examen waar twee uur voor staat. Trots: „51 vragen in 51 minuten. Bam!” Op twee vragen na – „over democratie en de confessionelen” – wist hij alles. Geschiedenis is, behalve een van zijn beste vakken, een hobby.

Thuis leest hij dikke boeken over Hitler en de Tweede Wereldoorlog. Mazzel dus, dat dat onderwerp een groot deel van het eindexamen vmbo uitmaakt. Emin wil later hoogleraar geschiedenis worden.

Hij heeft het al helemaal uitgestippeld: na het eindexamen door naar de havo, dan de lerarenopleiding geschiedenis aan het hbo, en hup, door naar de universiteit. Maar nu snel naar huis. Zijn moeder heeft hulp nodig met het installeren van een nieuwe droogtrommel.

Stilte Examen

Eerder deze dinsdagochtend is het stil binnen de muren van scholengemeenschap Guido de Bres in Arnhem. ‘Stilte Examen’, staat op A4’tjes die op ramen en deuren zijn geplakt. De eerste week van de eindexamens zit er al op. Vandaag staat geschiedenis op het programma voor klas vmbo-4.

Ruim een half uur voor aanvang van het examen zitten Julia en Alisha met een bak druiven op het bankje in de kelder bij de fietsenstalling. Julia zat al om tien over zeven in de bus vanuit Apeldoorn om op tijd te komen. Ze nemen nog snel een deel van de stof door.

„Wat had jij voor je oefen-examens?”, vraagt Julia. „Vijfjes en zesjes”, zegt Alisha.

„Ik ook”, zegt Julia bezorgd. „Ik móét een 3,7 halen. Dan sta ik voldoende.”

Ze hebben allebei „totaaaaaaal geen zin meer om te leren”. Ze zijn moe. Slapen al een week slecht „door de stress”.

Na vandaag volgen voor de meesten van hen nog drie examens. Daarna wacht een lange zomervakantie. Julia: „Ik ga serieus he-le-maal niks meer doen na donderdag.” Alisha: „Alleen uitslapen.”

Bidden

Terwijl huismeester Paul Terpstra de eindexamens uit de kluis haalt, probeert Isa nog snel wat begrippen in haar hoofd te stampen. „Jongens, help! Wat is glasnost?”

Dan wordt de klas naar boven gedirigeerd, waar de tafels in de aula op anderhalve meter afstand van elkaar staan opgesteld. Telefoons moeten worden ingeleverd, net als jassen en „ingewikkelde horloges”. Als alle twaalf leerlingen op hun vaste plek zitten, worden de regels uitgelegd door de docenten die vandaag surveilleren: alleen schrijven met een zwarte of blauwe pen („dus niet met een potlood”), namen en nummers invullen en „mensen die niet zo’n goed handschrift hebben: probeer alsjeblieft zo duidelijk mogelijk te schrijven”.

Het Guido is een christelijke school. Dat valt meestal niet zo op, maar vandaag wel: vlak voor aanvang van het examen vouwen de docenten en de leerlingen hun handen, buigen het hoofd en sluiten hun ogen voor een kort gebed.

„Here God, Vader in de hemel, we komen bij U Heer, aan het begin van een nieuwe week examens. We weten dat we U nodig hebben om ons daarbij te helpen en om goed na te denken.”

Julia vindt het „mooi en fijn” om even te bidden, zegt ze. „Ik haal kracht uit God.” Die heeft ze nodig, want de eindexamens vindt ze „zenuwslopend”, ook al staat ze er heel goed voor.

Haar klasgenoot Rick bekijkt het wat luchtiger. Hij haalt vooral steun uit de aangepaste examenregels dit jaar. Omdat examenleerlingen door corona veel lessen hebben gemist, zijn er een aantal versoepelingen. Zo mag lichting 2021 één onvoldoende ‘wegstrepen’ en is er een extra herkansing.

Rick komt na anderhalf uur bijna juichend het lokaal uit. „Het ging véél beter dan verwacht! En ik hoef maar een 5,2 te halen om voldoende te staan!” Over ruim twee weken, op 10 juni, hoort hij of hij geslaagd is. Spannend? „Ik probeer er niet te veel over na te denken”, zegt Rick. „Dan word ik gek.”

Foto Dieuwertje Bravenboer

Julia Eversdijk (15) heeft grote ambities: ze wil „gewoon álle vakken halen” en geen enkele onvoldoende staan. Ze staat er prima voor en gaat na de zomervakantie door naar de havo. Maar eerst nog deze week door zien te komen. „Echt, wie heeft ooit verzonnen dat we examens moeten doen? Vre-se-lijk. Ik kan er niet tegen!”

Foto Dieuwertje Bravenboer

Emin Güler (15) verheugt zich op de lange zomervakantie: lekker met z’n vader door Nederland toeren. En uitrusten – vooral dat! Hij gaapt en rekt zich uit na het eindexamen geschiedenis. Zijn dag- en nachtritme is „helemaal omgedraaid” door alle vrije dagen en het lange leren. „Ik viel laatst in slaap tijdens de les.”

Foto Dieuwertje Bravenboer

Joëlle Fick (16) staat er „op zich” goed voor, zegt ze. En toch slaapt ze amper „van de spanning en de stress”. Ze is opgelucht dat er een vak mag worden weggestreept dit jaar. Dat wordt natuurkunde, omdat ze niet zo goed is in rekenen. En na de zomer? Brede glimlach: „Naar het ROC Nijmegen. Ik wil apothekersassistent worden.”