Opinie

Ho maar, Den Haag: de economie leeft al op

Menno Tamminga

Alle economische indicatoren schreeuwen het optimisme van de daken, maar het lijkt wel alsof politiek Den Haag daar doof voor is. In de overvloed aan gunstig nieuws is het lastig kiezen. Drie indicatoren trokken mijn aandacht. Ze laten zien wat de twee cruciale partijen in de economie nu denken en doen.

De eerste zijn de consumenten. Zij worden met de maand optimistischer, blijkt uit de gegevens van het CBS over het vertrouwen in de economie en de verwachtingen. De barometer van de economische verwachtingen in de komende twaalf maanden staat nu op plus 14. Een jaar geleden: min 67.

Een vergelijkbaar optimisme kenmerkt de ondernemers in de bouw, de industrie én de commerciële dienstverlening. De vacature-indicator van het CBS meet maandelijks hun verwachtingen over de groei van de werkgelegenheid. In alle drie sectoren is de indicator duidelijk positief, ja zelfs hoger dan in januari en februari 2020.

De derde indicator is de arbeidsmarkt zelf. Daar komen de uitgaven van consumenten en de investeringen van ondernemers samen in banengroei of -krimp. De werkloosheid is de afgelopen maanden gestaag gedaald tot nu 2,6 procent voor mensen tussen 25 en 45 jaar, de meest gewilde en productieve werknemersgroep. Dat percentage duidt eerder op een (over)verhitte economie dan op een crisissituatie.

Lees ook: Economen adviseren de noodsteun af te bouwen, Kamerleden willen niet stoppen

Zijn er dan geen beren op de weg? Natuurlijk wel, maar de vraag is of die met spoed een herstelplan op korte termijn rechtvaardigen, zoals nu het idee is in de informatieronde van SER-voorzitter Mariëtte Hamer. Twee vragen zijn nu urgent, en daarvan is er één economisch: een oplossing voor de uitgestelde belastingen voor ondernemers.

Uit een ABN Amro rapport blijkt dat de bedragen weliswaar aanzienlijk zijn, maar ook geconcentreerd in enkele sectoren, zoals horeca en kledingwinkels. Voor individuele ondernemers is die schuld een molensteen, voor de totale economie lijkt het beheersbaar. Hoe dat op te lossen? De Belastingdienst is overbelast. Zoek een private partij die de schulden en afbetalingen beheert.

De andere urgente vraag is er een van volksgezondheid: hoe krijgt Nederland zo snel mogelijk de vaccinatiegraad op hoog niveau? Prikken, prikken, prikken.

De economie kan nu wel even voor zichzelf zorgen. Zoals directeur Pieter Hasekamp van het Centraal Planbureau onlangs schreef: blijvende steun bevriest delen van de economie en blokkeert de normale economische dynamiek. Stop na afloop van de huidige maatregelen (1 juli) met het steunpakket. Neem hooguit een overgangstermijn van drie maanden. Dat schept ruimte om keuzes te maken bij vier onderwerpen die wél urgent zijn.

Op een of andere manier lijkt het alsof kabinet en Kamers zich steeds laten afleiden door de dingen van de dag, in plaats van de gebleken structurele gebreken op te lossen. Oplossingen die tijd kosten om te werken en misschien wel langer vergen dan één kabinetstermijn. Oplossingen die zomaar buiten het politieke kader vallen, dat maar twee smaken kent: geld (meer/minder) en voorschriften (meer).

Drie thema’s wachten en wachten maar. Allereerst: de uitwassen op de arbeidsmarkt en de fiscale en juridische verhouding tussen vaste contracten, flexibele relaties en zelfstandigen. Twee: de achteruitgang in de onderwijsprestaties. Drie: de nieuwe economie van duurzaamheid.

De pandemie heeft een vierde thema toegevoegd. Wie wordt verantwoordelijk voor de preventie van nieuwe Covid-19-uitbraken? En hoe moet de reguliere zorg op gang blijven met een blijvend (hoog) aantal Covid-19-patiënten?

De zon gaat schijnen, Den Haag. Repareer dat dak.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.