Gezonde eters zijn cognitief jonger

Voeding Gezond eten kan cognitieve achteruitgang afremmen. Hoe ouder, hoe groter het verschil tussen gezonde en minder gezonde eters.

Voor de cognitieve functies maakt het niet uit of je een mediterraan eetpatroon of de Schijf van Vijf volgt.
Voor de cognitieve functies maakt het niet uit of je een mediterraan eetpatroon of de Schijf van Vijf volgt. Foto David Rozing/ANP

Mensen die gezond eten zijn op hun 65ste cognitief net zo sterk als 63-jarigen met een minder gezond eetpatroon. Ook gaan cognitieve functies langzamer achteruit bij gezonde eters. Hoe ouder, hoe groter het verschil in cognitie tussen gezonde en ongezonde eters. Dit blijkt uit een studie van het RIVM onder ruim drieduizend Doetinchemmers die twintig jaar werden gevolgd.

Naar schatting 290.000 Nederlanders hebben dementie. Veel studies laten een verband zien tussen een gezonde leefstijl en cognitieve functies op hogere leeftijd. Deze cohortstudie, waarin het gedrag en de gezondheid van de deelnemers al ruim 25 jaar worden gevolgd, bevestigt de aanname dat gezond eten goed is voor het brein.

Ruimte voor verbetering

Of de deelnemers nu een mediterraan eetpatroon volgden, de Nederlandse Schijf van Vijf of de adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie, ze scoorden beter op de testjes dan leeftijdgenoten met een minder gezond eetpatroon. Je hoeft dus niet in het Middellandse Zeegebied te wonen of een mediterraan dieet te volgen om met gezonde voeding langer mentaal gezond te blijven. Richtlijnen voor goede voeding bevatten overal in grote lijnen dezelfde elementen: veel groente, fruit en volkoren granen, weinig verzadigd vet, weinig bewerkt en rood vlees en weinig zout en suiker.

De gezondste groep at overigens niet strikt volgens de richtlijnen. Gemiddeld scoorden ze 80 van de 130 punten voor gezond eten. „Bij de gezondere eters is dus nog ruimte voor verbetering. Dan zou het effect mogelijk sterker kunnen worden”, zegt onderzoeker Monique Verschuren.

Niet alleen geheugen, ook de flexibiliteit en snelheid waarmee het brein informatie verwerkt werden getest. Verder werden deelnemers ondervraagd over ziekten en aandoeningen, gemeten en gewogen en vulden ze vragenlijsten in over hun voeding.

Mensen die hoger opgeleid zijn, eten over het algemeen ook gezonder

Mensen die hoger opgeleid zijn, die fysiek actief zijn, minder vaak roken en minder overgewicht hebben, eten over het algemeen ook gezonder. Toch bleef het verband tussen voeding en cognitie overeind nadat de onderzoekers de andere factoren eruit gefilterd hadden. Bij gezonde eters met een genetisch bepaald hoger risico op alzheimer zagen de onderzoekers meer cognitieve winst dan gemiddeld.

Lees ook: Gezond leven als medicijn

„Dat gezond eten belangrijk is om hart- en vaatziekten en diabetes type 2 te voorkomen, weten de meeste mensen wel. Minder bekend is dat je er ook cognitieve achteruitgang mee kunt vertragen en het risico op dementie kunt verkleinen”, zegt Verschuren.

Ook Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de VU, vindt dat de belangrijkste boodschap uit het onderzoek. Hij was er niet bij betrokken, maar was dertig jaar geleden wel een van de initiatiefnemers van de Doetinchem-studie. „Het is goed om te benadrukken dat de voedingsrichtlijnen er niet alleen zijn om nú gezondheidsproblemen te voorkomen, maar dat een gezonde leefstijl ook op lange termijn effect heeft.”

Gevraagd naar de beperkingen van dit onderzoek zegt hij: „Het blijft epidemiologie: in grote bevolkingsonderzoeken kun je nooit alle factoren uitsluiten die ongezond gedrag veroorzaken. Maar in combinatie met experimenten die laten zien wat er bijvoorbeeld met overeten in het brein gebeurt, wordt wel steeds aannemelijker dat gezonde leefstijl invloed heeft op mentale gezondheid.”