Brieven

Brieven

Publieke omroep (2)

Self-fulfilling prophecy

De heren Klein en Van Beuzekom van de NPO lijken wat moeite te hebben met de begrippen oorzaak en gevolg (‘We schrappen niet zomaar’, 18/5). Hun conclusie dat het geschiedenisprogramma Andere Tijden in zijn huidige opzet wel kan verdwijnen, onderbouwen ze met de opmerking dat „als een programma in kijkers wegzakt [...] er wel wat aan de hand [is] [...] zeker omdat het een vaste rubriek is die al twintig jaar bestaat”. De heren gaan in deze ‘analyse’ volstrekt voorbij aan het feit dat Andere Tijden al eerder de helft van zijn zendtijd had moeten inleveren wegens bezuinigingen bij de publieke omroep (van 35 naar 18 afleveringen), hetgeen mede ten grondslag lag aan de keuze van de toenmalige presentator, Hans Goedkoop, om van het programma afscheid te nemen, en dat uitzending naar de late avond werd verschoven. Is het dan verwonderlijk dat het aantal kijkers ook bijna evenredig afneemt? Een self fulfilling prophecy noemt met zoiets. Met dank aan de almachtige NPO-netmanagers en de op de publieke omroep, kunst en cultuur immer verder bezuinigende politici in Den Haag.

Amersfoort

Woningmarkt

Overheid moet ingrijpen

Journalist en huisjesmelker Hans de Geus poneert een interessante stelling: bouwen is niet de beste methode om het woningtekort op te heffen (‘Je bent nu een sukkel als je geen huis koopt’, 17/5) . Bovendien is hij gewoon eerlijk; hij werd huisjesmelker en schaamt zich daar niet voor. Hij is een man van de praktijk. Maar wat zou ieder van ons doen in een vergelijkbare positie zoals hij? Hetzelfde toch? In mijn naaste omgeving mocht ik meemaken hoe idioot het toegaat op de woningmarkt; overbiedingen overstijgen op asociale wijze verre de vraagprijs van een te koop staande woning. Op termijn brengt dit ook nog grote risico’s mee voor de meest wanhopige bieders. En daarmee voor iedereen. Dat hebben we eerder gezien. Zelfstandig kunnen wonen is een basisbehoefte. En een recht. Voor basisbehoeften gelden, binnen zekere grenzen, vaste prijzen. De markt heeft hier geen vrij spel meer. De overheid heeft hier in ingegrepen. Dat zou ze ook moeten doen als het om huizenprijzen gaat. Neem de WOZ-waarde maar als uitgangspunt en het prijsindexcijfer als richting met betrekking tot de prijsstijging.

Alphen aan den Rijn

Spinoza

Schmitt had waardering

In Vrijdenker of fascist (14/5) bespreekt Arnold Heumakers De list van Spinoza van Victor Kal die een verwantschap ontwaart tussen Spinoza’s politieke denken en het fascisme. Heumakers wijst erop dat de nazi-jurist Carl Schmitt eind jaren 30 weinig op had met Spinoza. Maar de vroege Schmitt, zo heb ik in het vakblad Modern Intellectual History aangetoond, had grote waardering voor Spinoza’s metafysica. In 1921 stelde Schmitt in Die Diktatur dat Spinoza’s monistische metafysica een analogie vormt met de ‘oergrond’ van volkssoevereiniteit. Schmitt zag de historische opeenvolging van metafysische basisschema’s in tandem met veranderende politieke ideeën. Kort samengevat vertoont een dualistisch wereldbeeld (God vs. schepping) parallellen met de relatie koning-onderdanen. De metafysica van Spinoza (er is één substantie, God of natuur) is analoog aan de democratie: een actieve, immanente, onbegrensde, alles doortrekkende kracht. Daarin zag Schmitt de ‘mystieke’ (boven-rationele) oergrond van de democratie. Deze lezing van Spinoza was niet voorbehouden aan nazi-ideologen. Eind jaren 90 prees de neomarxist Antonio Negri Schmitts spinozistische opvatting van ruwe, democratische macht. Schmitt zelf schoof vanaf 1930 op naar het ideaal van een homogeen Volk dat geleid moest worden door een Führer. Kals boek staat, kortom, in een lange, kronkelige traditie van fascistische Spinoza-interpretaties.

Universiteit Utrecht

Correcties / aanvullingen

Mondkapjeshandel

In het artikel Verdiende Sywert van Lienden toch geld aan mondkapjeshandel? (18/5, p. 7) staat dat het ministerie van VWS medische mondkapjes aanschafte van Hulptroepen Alliantie. Dat klopt niet, de verkoper was Relief Goods Alliance.