Opinie

Worden beleggers echt klimaatactivisten?

Menno Tamminga

Klimaat is hot. Bij grote internationale ondernemingen én bij de grote internationale beleggers die in die ondernemingen de dominante aandeelhouders zijn. Ze willen grosso modo hetzelfde. De managers willen rendement op hun activiteiten voor de continuïteit van het bedrijf en groei. De beleggers willen rendement op hun aandelen, bijvoorbeeld omdat daarmee uw pensioen betaald wordt. Het zijn gedeelde belangen. Misschien wijken hun wereldbeelden ook niet eens zoveel van elkaar af. Dus verwacht onder hen geen Draufgänger en klimaatactivisten.

Of toch wel?

Lees ook dit nieuwsinterview: ‘We zijn graag een kritische vriend’

Miljardenbeleggers moeten zich vaker uitspreken over de klimaatdoelen van bedrijven. Deze dinsdag is dat in Nederland aan de orde. Olie- en gasbedrijf Shell houdt zijn jaarlijkse aandeelhoudersvergadering. Daar ligt niet één motie op tafel over klimaatpolitiek, zoals de laatste jaren, maar twee.

De eerste is van de Nederlandse financiële actiegroep Follow This, die Shell al jaren per motie aanmoedigt sneller te ‘vergroenen’. De tweede motie is van Shell zelf, die beleggers steun vraagt voor het uitgezette beleid dat ook tot vergroening moet leiden, maar de komende jaren nog tot meer CO2- uitstoot leidt en per saldo meer tijd kost.

Follow This laat zien dat een ‘kleine’ activist grote kapitalen in beweging kan zetten. Shell laat met zíjn motie zien dat het concern beleggers serieus neemt.

De afgelopen dagen behaalde Follow This succes met moties bij Britse en Amerikaanse olie- en gasmaatschappijen. Vorige week steunde liefst 21 procent van de beleggers van BP het Follow This-voorstel. Meer dan 10 procent tegenstemmen is voor topmanagers gezichtsverlies. Meer dan 20 procent tegenstemmen is bedreigend.

Zoveel klimaatapplaus is volstrekt nieuw. Grote beleggers steunen gezien hun gedeelde belangen doorgaans vanzelfsprekend het beleid van de topmanagers van een bedrijf.

Waarom zie je nu een verwijdering? Beleggers zijn bang dat eerdere investeringen waardeloos worden en ‘groene’ nieuwkomers snel oprukken als spreekwoordelijke olietankers zoals BP en Shell hun koers niet sneller bijstellen. Beleggers staan ook onder druk van waarschuwende toezichthouders (ECB, De Nederlandsche Bank). Ze weten ook dat hun achterban, zoals pensioengerechtigden, het onderwerp belangrijk vindt. De vierde factor: ze formuleren zélf stringentere richtlijnen voor duurzamer beleid bij hun beleggingen.

Maar mooie woorden zijn nog geen daden. Grote beleggers zéggen duurzaam te (willen) beleggen, maar dat betekent niet automatisch een luide stem voor Follow This of tégen het beleid dat topmanagers voeren. Een goed voorbeeld is het Noorse oliefonds, dat de staatsopbrengsten van de oliewinning belegt voor toekomstige generaties. Het fonds bezit gemiddeld bijna 1,5 procent van de aandelen in alle beursgenoteerde bedrijven ter wereld. Zo kolossaal groot is het. Het fonds geniet op basis van soms geharnaste uitlatingen een activistische reputatie. Maar de praktijk is eerder behoudend. Bij BP stemde het oliefonds bijvoorbeeld vorige week tégen de Follow This-motie. Wat deden de Nederlandse pensioengiganten? ABP (onderwijzers en ambtenaren) onthield zich van stemming. Pensioenfonds Zorg en Welzijn stemde vóór. Dat doet het fonds dinsdag ook bij Shell.

Dat is het palet van opvattingen. Het Noorse oliefonds zegt expliciet dat het niet op de stoel van het management wil gaan zitten. Die angst proef je ook bij het zorg- en welzijnfonds. Maar waarom? Beleggers brengen een adviserende stem uit, geen bindende. Steun aan een motie is niet hetzelfde als het dagelijks beleid overnemen. Follow This steunen is een vorm van tegenmacht. Doe dat.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.