Plop, plop, plop - lekker friemelen met de pop-it

Speelgoed Ze zijn een rage op school: pop-it fidgets. De kleurrijke friemelspeeltjes zouden onder meer helpen tegen stress. Is dat zo?

Foto Getty Images

Je zou ze kunnen vergelijken met bubbeltjesplastic, maar dan leuker: ‘pop-it fidgets’ zijn dé rage van dit jaar. Siliconenspeelgoed met een soort drukknopjes, die een plopgeluid maken bij het indrukken. Aangewakkerd door sociale media als TikTok zijn de friemelspeeltjes populair geworden onder kinderen in de basisschoolleeftijd. Ze zijn verkrijgbaar in allerlei vormen, kleuren en maten: vierkant of rond, in de vorm van een eenhoorn, dinosaurus, hart of tuinboon, groot of juist heel klein en in alle kleuren van de regenboog.

„De broer van mijn vriendin zei dat pop-its voor kinderen zijn met veel stress”, zegt Jasmijn Fokkinga (9). „Dat heb ik zelf niet, ik vind het gewoon lekker om in te knijpen. Het voelt heel lekker. Op school hebben veel kinderen er één, dus onze juf wordt er helemaal gek van. Je hoort de hele tijd ‘plop-plop-plop’. Daarom zijn ze nu verboden in onze klas. Maar in de pauze mogen we er wel in knijpen.”

Dat de pop-its niet meer in de klas mogen worden gebruikt, vindt Jasmijn „stom”. „Als ik heel lang stil moet zitten, dan wil ik graag bewegen. Dan is het fijn om aan de pop-it te kunnen friemelen. Ik vind zelf dat ik er rustiger van word. Maar nu heb ik dus niks meer om aan te friemelen.”

Moeder Sandra (48) snapt de aantrekkingskracht van de pop-its wel. „Jasmijn heeft bijvoorbeeld een tuinboon waar je dan de boontjes in- en uitdrukt. Dat voelt inderdaad lekker, ik denk dat ik er zelf ook wel mee zou spelen. Ik vind het in ieder geval véél beter dan dat vieze, kleverige speelgoedslijm dat een tijdje hip was.”

Telraam in de klas

Voor kinderen die hyperbeweeglijk zijn of te maken hebben met stress – bijvoorbeeld door een scheiding of omdat ze gepest worden – kan een pop-it inderdaad een beetje helpen, denkt pedagoog en leerkracht Ingeborg Dijkstra (50). Op de school in Maastricht waar ze werkt, maar ook bij de gezinnen waar ze thuiskomt, ziet ze soms dat kinderen er baat bij hebben. „Sommige kinderen bijten op hun nagels of tikken met hun voet. Ik ken zelfs een meisje dat de wimpers uit haar oog trekt vanwege de stress. Het indrukken van zo’n pop-it geeft dan focus: ze kunnen gedachteloos de knopjes indrukken. Maar dan heb je het wel over een héél klein groepje kinderen, hoor.”

In zijn algemeenheid zijn gezondheidsclaims zoals stressvermindering en concentratieverhoging niet goed aan te tonen, zegt ze. „Uit onderzoek blijkt dat het effect van de speeltjes verwaarloosbaar is.”

Anders dan bij andere hypes ziet ze dat collega’s de pop-its weleens gebruiken in de klas, als beloning bij het afronden van taal- of rekenopdrachten of om oefeningen wat leuker en speelser te maken. „Dan gebruik je de pop-it bijvoorbeeld als een telraam, en laat je kinderen twee plus drie optellen door te ploppen.” Maar de kinderen de hele tijd met zo’n ding in de handen laten zitten, vindt Dijkstra niet zo’n goed idee. „De hele tijd dat plopgeluid kan sommige kinderen ook juist afleiden.”

Kiezelsteentjes

Kindertherapeut Carla van Wensen (54) ziet dat kinderen er „aan” van gaan staan en er energie van krijgen. „Ze gaan er ook helemaal in op, dus ik heb de indruk dat deze speeltjes de concentratie en focus versterken. Het brein vraagt om ritme, en het indrukken van die bolletjes geeft in die zin rust aan de hersenen.” Ook kan ze zich voorstellen dat het een bescheiden bijdrage levert aan de ontwikkeling van de oog-handcoördinatie – de fijne motoriek. „Maar de bewijzen daarvoor zijn niet erg hard.”

Bij Jasmijn prikkelt het speelgoed in elk geval wel haar creativiteit: ze maakt nu ook zelf friemelspeeltjes, door ballonnen te vullen met tandpasta, kiezelsteentjes of rijst. „Ik vind het leuk om een nieuwe soort fidget uit te vinden die je niet in de winkel kunt kopen. Niet iedereen doet dat bij ons in de klas, eigenlijk alleen de meisjes.”