Het ‘sufferdje’ is nog lang niet dood en begraven

Regiobladen De grote uitgeefconcerns zien weinig toekomst in gratis huis-aan-huisbladen. Toch streven die ‘sufferdjes’ soms het niveau van journalistiek van de betaalde concurrentie voorbij.

De gemeente Den Haag voerde per 1 juli 2020 als eerste een Ja/Ja-sticker in.
De gemeente Den Haag voerde per 1 juli 2020 als eerste een Ja/Ja-sticker in. Foto Laurens van Putten/HH

Midden in de eerste lockdown, april 2020, dacht de bekende Kampense koordirigent Jan Quintus Zwart er goed aan te doen een aantal van zijn stadgenoten een hart onder de riem te steken. Zouden ze niet samen op straat een gelegenheidskoor kunnen vormen? Een twintigtal mensen gaf gehoor aan de oproep, waarna Zwart hen vanaf het midden van de straat dirigeerde, begeleid door enkele muzikanten. „Daar juicht een toon, daar klinkt een stem”, klonk het door de straten, een bekend protestants Paasgezang.

Meteen diezelfde zondag berichtte De Stentor op kritische toon over de activiteit, die hooguit vijf minuten had geduurd. „Het mag, maar doe het niet”, citeerde het regionale dagblad de Kampense burgemeester Bort Koelewijn. „Gebruik je hersens en blijf thuis.” Maar of dirigent en gelegenheidskoor hun hersens hadden gebruikt, kon de Stentor-journalist niet weten: hij, noch de burgemeester die hij citeerde, waren aanwezig geweest.

Richard Tennekes was er wel, om foto’s te maken voor De Brug, een Kampens huis-aan-huisblad. Twee dagen later opende het blad met een artikel dat het beeld dat De Stentor had geschetst corrigeerde, op basis van de verklaringen van Tennekes, dirigent Zwart, organisator Van der Velde en andere deelnemers.

Lees ook deze reportage over de Meppeler Courant: Kom in Meppel niet met nieuws uit Steenwijk

Een gratis weekblad dat degelijker journalistiek vakwerk levert dan een betaalde regionale titel met een veel grotere oplage, budget en redactie. Dat valt op, al is het minder uitzonderlijk dan men in eerste instantie zou vermoeden.

Rick den Besten is hoofdredacteur van Het Kontakt Edities, uitgever van zeven gratis weekbladen in de polders ten oosten van Rotterdam. „Per titel hebben wij gemiddeld één journalist in vaste dienst, naast een veelvoud daarvan aan freelancers”, vertelt hij. „Eigen primeurs brengen is onze favoriete sport.” Den Besten schudt met gemak voorbeelden uit zijn mouw waarin zijn media de concurrentie – lokale omroepen en vier regio-uitgaven van het landelijke AD – wisten af te troeven.

Er zijn in Nederland nog altijd 220 uitgevers van huis-aan-huisbladen actief, gezamenlijk goed voor vele miljoenen wekelijkse of maandelijke edities en magazines. Het is een bont gezelschap, uiteenlopend van echtparen die aan de keukentafel een krantje maken, tot meer geprofessionaliseerde kleine en grote uitgeefhuizen. De meesten maken pure advertentiebladen. Maar enkele tientallen uitgevers, zoals Het Kontakt in de Alblasserwaard en BrugMedia in Kampen, bedrijven serieuze journalistiek in dorpen, stadjes en streken die de grote uitgevers - DPG en Mediahuis - steeds vaker links laten liggen.

Snoeien in de huis-aan-huisbladen

DPG Media is met afstand marktleider in de regiojournalistiek, met een netto oplage van 2,8 miljoen kranten per week. Maar DPG snoeide de huis-aan-huisportefeuille terug, van zo’n honderdvijftig titels tot vijfenzestig titels, en ontsloeg daarbij alle journalisten onder contract, om een handjevol van hen weer in te huren als ‘content coördinator’. Mediahuis lijkt überhaupt niet geïnteresseerd in gratis weekbladen. Vorig jaar nam dit concern NDC mediagroep over, met een totale wekelijkse oplage van 1,1 miljoen kranten de nummer twee in de Nederlandse huis-aan-huismarkt. Mediahuis zette de 38 NDC-titels vrijwel direct in de verkoop.

Tegelijk is ‘huis-aan-huis’ de enige krantensector waar nog regelmatig nieuwe titels verschijnen – op papier, wel te verstaan. Een opvallende nieuwkomer is City, een weekblad dat sinds 1 mei in zeven steden wordt verspreid in een totale oplage van 700.000 exemplaren. City, dat ook online verschijnt, is een uitgave van het concern Em. de Jong, sinds jaar en dag de grootste drukker en verspreider van reclamefolders in Nederland.

Die foldermarkt wordt bedreigd door nieuw beleid van vooral grotere gemeenten om papiervervuiling tegen te gaan. Folders mogen alleen nog worden bezorgd bij huishoudens met een ‘Ja’-sticker op de brievenbus. Ook huis-aan-huisbladen vallen onder die regels, tenzij ze een vastgestelde hoeveelheid journalistieke informatie bieden. City speelde hier op in door in ieder nummer de vele pagina’s advertenties af te wisselen met enkele pagina’s journalistiek.

„Dit is volstrekt ongewenste inmenging van de overheid in de journalistieke vrijheden”. Was getekend: Sjuul Paradijs, oud-hoofdredacteur van De Telegraaf

Amsterdam zag in City aanvankelijk meer een verkapte reclamefolder dan een huis-aan-huisblad. Toch liet de gemeente zich vermurwen nadat ze een open protestbrief ontving, gericht aan burgemeester Halsema, over deze „volstrekt ongewenste inmenging van de overheid in de journalistieke vrijheden”. Was getekend: Sjuul Paradijs, oud-hoofdredacteur van De Telegraaf en tegenwoordig mede-oprichter en -eigenaar van Trusted Media Publishers, dat met vijf professionele journalisten in vaste dienst de inhoud van City verzorgt.

Lees ook: NDC zoekt koper voor veertig lokale bladen

Inmiddels bestaat City voor een vierde uit journalistieke stukken, zo leert een paginatelling in de editie Amsterdam West van week 19 – Amsterdam verlangt slechts 10 procent. Onthullingen over corrupte wethouders zul je er niet in aantreffen . Het is een feel goodblad, met veel lifestyle en entertainment. Ieder nummer heeft een bekende Nederlander op het omslag, met interview binnenin. Alles per editie toegesneden op de stad of buurt waar die wordt verspreid.

„Onze mix van landelijke en lokale elementen is een nieuwe formule in de huis-aan-huismarkt, die kennelijk heel goed aanslaat, zowel bij lezers als bij adverteerders”, zegt Paradijs. „Ik ben er trots op.” Voor Paradijs betekent City een terugkeer naar zijn roots. „Als journalist ben ik ooit begonnen bij De Echo, een Amsterdams huis-aan-huisblad dat toen vijftien edities telde.” Eigenaar TMG, deel van Mediahuis, hief het blad eind 2019 op. „Eenheidsworst is het Nederlandse medialandschap gaan domineren. Die samenklontering van titels en uitgevers is echt niet goed.”