De knutselraketten van Hamas reiken steeds verder

Oorlog op afstand Voor raketten gebruikt Hamas eclectisch materiaal (pijpleidingen, niet-ontplofte Israëlische bommen). En treft steeds vaker doel.

Israëlische veiligheidsdiensten schatten het totale rakettenarsenaal, dat deels in tunnels onder de grond wordt bewaard, op zo’n 30.000. Andere behoudendere ramingen spreken van 5.000 tot 6.000 raketten.
Israëlische veiligheidsdiensten schatten het totale rakettenarsenaal, dat deels in tunnels onder de grond wordt bewaard, op zo’n 30.000. Andere behoudendere ramingen spreken van 5.000 tot 6.000 raketten. Foto EPA/ALAA

Al zo’n 3.000 raketten heeft de radicale Palestijnse organisatie Hamas vanuit de Gazastrook op Israël afgevuurd. Sinds een week moeten honderdduizenden Israëliërs daardoor steeds weer de schuilkelders opzoeken. De inslagen van de Palestijnse raketten hebben inmiddels aan tien Israëliërs, onder wie twee kinderen, het leven gekost. Ze zorgen vaak voor angst en paniek in Ashkelon, Tel Aviv, Lod en andere steden.

Het is de enige manier voor Hamas om Israël serieus te treffen en de verwoestende bombardementen van de Israëlische luchtmacht te vergelden en zich te weer te stellen tegen de rest van de oppermachtige, geoliede Israëlische gevechtsmachine. Het dodental aan Palestijnse zijde stond maandagavond op 201, onder wie 58 kinderen.

Lees ook: Israël wordt weer een Haags onderwerp

Dus blijven de Hamasstrijders steeds nieuwe raketten afvuren. Ze kunnen voorlopig vooruit: Israëlische veiligheidsdiensten schatten het totale rakettenarsenaal, dat deels in tunnels onder de grond wordt bewaard, op zo’n 30.000. Andere behoudendere ramingen spreken van 5.000 tot 6.000 raketten, waarvan het merendeel bestaat uit weinig nauwkeurige korteafstandprojectielen. Ook een andere militante organisatie in de Gazastrook, Islamitische Jihad, beschikt nog over duizenden korteafstandraketten.

Vol vertrouwen zei het plaatsvervangend hoofd van het politbureau van Hamas, Saleh al-Arouri, afgelopen woensdag tegenover Al Aqsa TV op de Gazastrook niettemin: „Hamas heeft het vermogen nog vele maanden door te vechten met meer kracht dan ooit tevoren, en de raketten die de al-Qassambrigades [de strijders van Hamas] lanceren in de huidige escalatieronde zijn nog uit de oude voorraad, want de beweging heeft de nieuwe [raketten] nog niet eens ingezet.”

Hermetisch afgesloten

Dat was mogelijk grootspraak maar op zichzelf is het al een klein wonder dat Hamas en in mindere mate Islamitische Jihad over zoveel raketten beschikken, want de Gazastrook is hermetisch afgesloten van de buitenwereld. Al jaren controleert Israël scherp wat naar de Gazastrook toegaat vanuit Israël en vanaf de Middellandse Zee. Alles wat voor militaire doeleinden kan worden gebruikt, staat op een zwarte lijst van spullen die niet langs de controleposten komen. Vanuit Egypte is het ook steeds lastiger geworden. Onder president Sisi werden de tunnels waarlangs voorheen nog weleens kant-en-klare delen van raketten van Iraanse makelij werden gesmokkeld, grotendeels verwoest.

Helemaal dicht is de grens tussen de Gazastrook en Egypte waarschijnlijk niet. Israëlische en Amerikaanse experts stellen dat nog steeds het een en ander via de Rode Zee en de moeilijk toegankelijke Sinaï-woestijn, waar het Egyptische gezag tamelijk wankel is, naar de Gazastrook kan worden gesmokkeld.

Gezien de aanvoer van buitenaf steeds meer stokte, is Hamas op eigen kracht raketten gaan produceren.

Lees ook: In de media-oorlog winnen Palestijnen terrein op Israël

Daarbij gaan ze inventief te werk, bleek uit een documentaire van televisiezender Al Jazeera van afgelopen december. Daarin legden commandanten van Hamas uit dat ze bijvoorbeeld rakethulzen maken van metalen stukken van een waterpijpleiding die leidde naar een voormalige Joodse nederzetting in de Gazastrook. Na de Israëlische terugtrekking aldaar in 2005 werd die niet meer gebruikt.

Verder gebruiken ze graag de tientallen niet-geëxplodeerde Israëlische raketten en bommen. Met gevaar voor eigen leven ontmantelen Hamas-strijders die door de explosieve ladingen te verwijderen en te hergebruiken voor hun raketten. Hamas beweerde in de documentaire zelfs dat het materiaal had opgedoken en hergebruikt van twee gezonken Britse marineboten van ruim een eeuw geleden. Deskundigen twijfelen echter over het waarheidsgehalte van die laatste bewering.

Nog maar de helft valt in het veld

„De raketten van Hamas zijn nog altijd niet erg verfijnd. Anders dan bij voorbeeld moderne Amerikaanse raketten zijn ze niet geleid”, zegt Michael Armstrong, die verbonden is aan de Canadese Brock University. Hij deed eerder onderzoek naar de effectiviteit van de raketten van Hamas. „Ze zetten die ergens neer en proberen ze een beetje onder een goede hoek te plaatsen en drukken dan op de lanceerknop. Bij de vorige oorlog in 2014 landde nog driekwart van hun raketten in de velden, maar ze worden wel beter. Nu gebeurt dat nog maar bij de helft.”

Hamas slaagt erin om raketten te maken voor steeds langere afstanden

Vroeger kon Hamas zelf alleen maar rudimentaire raketten voor de korte afstand maken. Voor raketten voor de middellange of langere afstand, waarmee bijvoorbeeld Tel Aviv kon worden geraakt, waren ze afhankelijk van buitenlandse hulp, vooral van Iran. Ook Armstrong zegt te hebben vernomen dat Hamas zelf inmiddels raketten voor de middellange afstand en zelfs de lange afstand kan fabriceren, al zijn die nog steeds niet geleid. Ook vuren ze er veel meer af dan vroeger. „Nu zijn dat gemiddeld zo’n 400 raketten per dag, in 2014 waren dat er minder dan 200.” Die aantallen doen ertoe. Naar mate er meer raketten tegelijk worden afgevuurd, is het moeilijker voor het Israëlische Iron Dome-raketafweersysteem om die uit de lucht te schieten.

Een probleem voor Hamas is dat zijn langeafstandsraketten van drie tot vier meter per stuk, die voor Israël het gevaarlijkst zijn, minder makkelijk in het geheim vallen te produceren. Dat vereist grotere werkplaatsen en opbergplaatsen en die zijn makkelijker te zien op satellietbeelden. Israël zou niets liever doen dan zulke gebouwen van de aardbodem vegen, zodat ze daar voorlopig geen last meer van hebben.