De ontplofte droom van een Eritrees gezin

Wie: Mussie (34)

Kwestie: partnermoord

Waar: rechtbank in Leeuwarden

De Zitting

Op de foto blaken ze nog van geluk. Een vader onthaalt op Schiphol zijn vrouw en kinderen uit Eritrea. Hij strak in het pak, zij met een bos rode rozen, hun zoon en dochter kijken uitgelaten de camera in. Maar vijf maanden na de hereniging is er geen gezin meer. Een toekomst samen werd geschiedenis. De moeder is dood en de vader staat terecht. Voor partnermoord.

Mussie heet de vader, hij is een schim van de man op de foto. Ineengedoken zit hij tegenover de rechtbank, het gezicht verstopt achter zwarte krullen en een verwilderde baard. Meteen die dag belde hij zijn begeleider bij Vluchtelingenwerk: „Ik heb mijn vrouw doodgemaakt.” Ook nu bekent hij via een tolk dat hij zijn 32-jarige vrouw met een mes heeft doodgestoken. „In een opwelling, niet met opzet. Ik herken mezelf niet in wat ik gedaan heb.”

Wat ging hieraan vooraf, wil de voorzitter van de verdachte weten. De vader stond in het Friese dorp bekend als een vriendelijk en evenwichtig mens. Buren hoorden de verdachte en zijn vrouw ruzie maken. Zij had hem een klap gegeven, hij sloeg terug, de kinderen werden uit spelen gestuurd. Waarom werd hij ineens zo boos dat hij een mes van het aanrecht griste en in de keuken tien keer op zijn vrouw instak?

Stilte. Tranen. „Ik ben niet in een staat dat ik erover kan vertellen. In Eritrea praat je niet over de doden.”

Cliënt is niet van plan te verklaren zolang er op verzoek van de voogdijinstelling opnames worden gemaakt, zegt zijn advocaat. Die kunnen de kinderen van nu acht en tien jaar terug luisteren als ze ouder zijn. Ze zijn samen ondergebracht bij een pleeggezin. Hun vader is ontheven uit het ouderlijk gezag.

Kan iemand, gebaart de voorzitter, de opnameapparatuur uitzetten? Volgens de verdachte ging de ruzie over een bezoek aan de huisarts, volgens de kinderen twistten hun ouders over geld en een telefoon. En ja, zegt de voorzitter, in de tuin is een blauwe telefoon teruggevonden, te verbrand om ‘m nog te kunnen uitlezen. Wat stond erop?

Maar over de toedracht laat de verdachte niks los – ook niet tegenover psychiatrisch onderzoekers die geen stoornis konden vinden en hem volledig toerekeningsvatbaar achten. Alleen de begeleider van VluchtelingenWerk, als getuige opgeroepen door de advocaat, werpt iets van licht op de zaak. Ze vertelt over de moeizame hereniging die pas na jaren van de grond kwam en de hooggespannen verwachtingen. „Zij verwachtte een mooie villa, een eigen auto, een hoog inkomen. Maar hij had alleen een uitkering en een huurhuis, geeneens een rijbewijs. En toen werd ze minachtend.”

Botste dat met Mussies ideeën over een huwelijk? Politie noch rechtbank verdiepte zich in de culturele kant van de zaak.

Voor doodslag eist de officier van justitie tien jaar gevangenisstraf en 20.000 euro smartengeld voor elk van de kinderen. „Zij spraken de taal niet en waren van het ene op het andere moment hun moeder kwijt. In zekere zin heeft verdachte ook een einde gemaakt aan hun leven.” Het doodsteken gebeurde in een opwelling, benadrukt ze, voor moord ontbreekt overtuigend bewijs.

Dit is geen koelbloedige moordenaar, knikt de advocaat. Integendeel: „Was er kalm en rustig beraad geweest, dan was dit nooit gebeurd.” De raadsman betreurt het dat het motief niet duidelijk is geworden maar hoopt tegelijkertijd dat de rechtbank „coulance betracht” met betrekking tot de strafmaat. „Cultuurverschillen en stress hebben geleid tot een explosie van geweld. Cliënt is first offender. Hij is Eritrea ontvlucht als deserteur. Zodra hij vrijkomt moet hij terug.”

De rechtbank volgt de eis van de officier. Mussie krijgt voor doodslag tien jaar gevangenisstraf en moet zijn kinderen ieder 20.000 euro betalen. „Er was sprake van excessief geweld. Het kan niet anders dan dat verdachte in razernij heeft gehandeld.” Tegelijkertijd rekenen de rechters het de verdachte zwaar aan dat hij „geen inzicht wil geven in de achtergrond van zijn daad. Dat had nabestaanden „kunnen helpen hun onherstelbare leed te verwerken”.

Mussie berust in zijn straf, laat zijn advocaat weten, hij vindt dat hij die tien jaar cel heeft verdiend. Wat hem erna in Eritrea te wachten staat, is ongewis.