Opinie

‘Hoeders van de Turkse identiteit’? Ga toch weg!

Aylin Bilic

Een malicieuze afrekening. Anders kan ik het artikel dat vorige week op het Turkse Platform Dergisi verscheen, niet omschrijven. Een boosaardige afrekening met Nederturken die zich wel eens kritisch over de Turkse gemeenschap uitlaten. Onder hen bevinden zich presentatrice Fidan Ekiz (De Vooravond), columnist Erdal Balci (de Volkskrant) en Kamerlid Dilan Yesşilgöz (VVD).

Aanleiding was een recente column in NRC, die ik had geschreven. ‘De Turken blaffen, maar bijten zullen ze niet’, luidde de kop. Voor Platform Dergisi was het direct duidelijk; ik zag Turken als honden. Het was de schrijver bovendien opgevallen dat de term ‘blaffen’ in Nederlandse kranten vaker wordt gebruikt als het over de Turkse president Erdogan gaat. Dat kon geen toeval zijn. Hij vermoedde zelfs een CIA-complot. En dat Turkse Nederlanders die wel eens kritisch over Turkije zijn, speciaal „bij kranten en tv-zenders zijn geplaatst”.

Ik vond het verontrustend – niet in de laatste plaats omdat Platform Dergisi het meest gelezen nieuwsmedium onder Turkse Nederlanders is. Het heeft een kleine negentienduizend volgers op Facebook, drieduizend op Twitter en een papieren oplage van een geschatte twintigduizend. Dat is veel voor een gemeenschap die uit ruim vierhonderdduizend mensen bestaat.

De tags onder aan het artikel waren nog verontrustender: de Turkse ministeries van Binnenlandse en Buitenlandse Zaken en de Turkse minister van Binnenlandse Zaken persoonlijk. Alles voor de clicks.

De reacties bleven niet uit. Niet lang nadat het artikel was verschenen, stroomden de tijdlijnen op mijn sociale media vol met allerlei scheldberichten. ‘Armeen’, ‘varken’ en ‘landverrader’ zijn slechts enkele voorbeelden. Toen ik de schrijver van het artikel op Facebook aansprak op het opruiende en misleidende karakter van het stuk, antwoordde hij dat ik me had schuldig gemaakt aan „belediging en discriminatie van een heel volk”.

Ik moest denken aan Ik ga leven van de Turkse Lale Gül, een boek dat terecht veel aandacht heeft gekregen. Gül beschrijft de repressie binnen veel streng-islamitische Turkse gezinnen. Dit probleem speelt echter niet alleen op gezinsniveau, maar ook op gemeenschapsniveau. Iedere Nederlander die als Turk wordt beschouwd, soms alleen door een naam, hoort loyaal te zijn aan zijn afkomst, ‘identiteit’ en de islam – en zich ook zo te gedragen. Loyaliteit gaat boven alles, kritiek op de eigen gemeenschap is taboe.

Nederland kent gelukkig inmiddels vele columnisten, journalisten en politici van Turkse afkomst. Zij worden scherp in de gaten gehouden door de Turkse gemeenschap. Verkondigen ze afwijkende of kritische gedachten, dan komen de hoeders van de vermeende Turks-islamitische identiteit onmiddellijk in actie. Het begint met verbale vuilspuiterij en bedreigingen en het doorgeven van hun namen aan ‘Turkije’. Steeds vaker gaat het ook verder dan dat.

Zo worden steeds vaker werkgevers of zakelijke relaties van kritische Turken benaderd; weten ze wel dat ze samenwerken met een racist? Het verspreiden van samenzweringstheorieën is ook populair. Wie kritiek heeft op de ‘Turkse identiteit’, zou daarvoor worden betaald – door wie, dat is volstrekt willekeurig, de ene keer is het de CIA, de andere keer de media.

Dit is nog relatief onschuldig. Menige samenzweringssuggestie rept ook over Amerika of ‘de Joden’ die erachter zitten. Nog een stap verder is wat een andere Turkse columnist vorige week overkwam (zolang het politieonderzoek loopt, wil ze anoniem blijven). Er werd ingebroken in haar woning – de inbrekers lieten een partij dode vissen op de vloer van haar woonkamer achter.

Platform Dergisi heeft inmiddels de volgende ‘foute’ Turkse Nederlander op de korrel genomen: Ayfer Koç, de vrouw van Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA). Koç zou haar Turkse roots verloochenen en moslims in een kwaad daglicht stellen.

Ik kan best tegen een stootje. Maar sinds deze week merk ik dat de drempel om columns te schrijven die de Turkse gemeenschap als kritisch kan ervaren, steeds groter wordt. Hoe zeer ik me daar ook tegen verzet. Want zelfcensuur is precies wat de hoeders van de ‘ware Turkse identiteit’ beogen.

Aylin Bilic is ondernemer en publicist. Zij vervangt Rosanne Hertzberger, die deze week afwezig is.