Komt dat zien! Niet-essentiële kunst!

Kunst in lockdown Musea mogen nog steeds niet open en dat leidt tot ludiek protest. Artikelen van de Action – die wel open is – omgetoverd tot kunst.

Kunstliefhebbers kunnen tot de musea weer opengaan bij de Action genieten van ‘boeddha op stronk’”, schreef satirische nieuwssite De Speld woensdag toen dinsdag bij de persconferentie duidelijk was geworden dat musea en theaters nog langer hun deuren gesloten moeten houden, terwijl pretparken en dierentuinen wel opengaan, en niet-essentiële winkels al eerder hun deuren openden. De minachtende woorden van corona-minister Hugo de Jonge (Zorg, CDA) over kunst („Je kan best een dagje zonder” en „Anders zet je een mooie dvd op”) deden de zaak weinig goed.

Wat te doen als je wel minder essentieel mag winkelen, maar niet van essentiële kunst mag genieten? Dan verander je het concept. Zowel het deze week in Amsterdam opgerichte Museum Voor Niet-Essentiële Kunst als de Vleeshal in Middelburg pasten zich aan, en veranderden hun ruimtes in een showroom.

Lees ook dit essay: ‘Laat de winkels leeg blijven’

Peinzende boeddha

Het resultaat is dat behalve de Action nu ook het Museum Voor Niet-Essentiële Kunst de ‘boeddha op stronk’ te koop aanbiedt. Het hoofdje van de desbetreffende boeddha hangt peinzend opzij, hij zit op een bruine stronk van polyresin waarop ook een roze lotusbloem is aangebracht. De boeddha met vetplant, eveneens daar te koop, kijkt minder berustend dan de boeddha op de stronk, maar beide werken staan in een traditie van zingeving door middel van kunst, maar dan niet-essentieel.

Zo is er meer: Primark regenboogbadslippers, glimmende tandenborstelhouders of ‘Schelpen in Glazen Fles’ zijn er te vinden naast andere voorwerpen uit winkels als de Action en IKEA. Onder andere omstandigheden zou je geneigd zijn deze werken te zien als commentaren op de consumptiemaatschappij, maar in deze tijd is het zaak vooral geen essentie aan te brengen.

Wanneer Actionkunst makkelijker te vinden is dan kunst in een museum, wordt het functioneel om de readymade nieuw leven in te blazen. Dus vind je in het Museum Voor Niet-Essentiële Kunst behalve de boeddha’s ook een onbewerkt IKEA-tafeltje (begeleidende tekst: ‘IKEA Lack. Spaanplaat, Hardboard, Papierfolie’). Krachtig in zijn eenvoud, in een duister zwart dat het geheel een onheilspellende lading geeft.

IKEA-frustratie

Straalt het in elkaar gezette IKEA-tafeltje berusting uit, in ‘Gjöra (2021)’, wordt de frustratie zichtbaar. Deze ‘IKEA-gebruiksaanwijzing’ van kunstenaar Julian Hetzel toont niet alleen hoe je een bed in elkaar zet, maar laat ook de monsters zien waarin mensen veranderen die zo’n bed in elkaar zetten.

Woede spreekt ook uit de houten anatomie-pop die tekenaars vaak gebruiken: ‘Untitled’ (2021) heet het werk van de mismaakte tekenfiguur, door Annegien van Doorn. Op de werken is tot 26 mei te bieden – op een veiling die dag wordt de inboedel van het museum verkocht.

Wie niet van readymades houdt, kan terecht in Middelburg, bij de Vleeshal. Eind april vond Roos Gortzak, de directeur van de Vleeshal, het mooi geweest, vertelt ze door de telefoon. De tentoonstelling ‘I Think I Look More like the Chrysler Building’ kreeg een vertrouwde functie: „Vroeger werd hier al vlees verkocht”.

En dus worden nu werken van onder meer de New Yorkse kunstenaar Win McCarthy te koop aangeboden voor 5.500 euro (excl. btw). De vraagprijs voor enkele installaties van de Duitse beeldhouwer Lena Henke is 18.000 euro en wie interesse heeft voor, zeg, ‘Jabot (Pleated)’ van de bekende Amerikaanse beeldhouwer Diane Simpson kan met 50.000 euro uit de voeten. „Inmiddels hebben zich al vijf verzamelaars gemeld”, vertelt Gortzak.

Tot 20 juni is de ‘showroom’ in de Vleeshal te betreden. Wie 50.000 euro niet direct op zak heeft, kan ook een mondkapje kopen, speciaal ontworpen voor de Vleeshal door Frieder Haller. Kosten: zes euro.