In het Israëlisch-Palestijns conflict is de meme het digitale spandoek

#FreePalestine Süeda Isik volgt de socials, op zoek naar memes die iets vertellen over de tijd waarin we leven. Deze keer: intersectionele activisten die dreigen met het vervuilen van de oceaan als Greta Thunberg zich niet uitspreekt voor #FreePalestine.

Een pro-Palestina-demonstrant tijdens een Black Lives Matter-demonstratie in Washington, 11 mei 2021.
Een pro-Palestina-demonstrant tijdens een Black Lives Matter-demonstratie in Washington, 11 mei 2021. Foto Leah Millis/Reuters

Terwijl in het Midden-Oosten de spanning tussen Israël en Palestina een hoogtepunt bereikt, borrelt het conflict ook op het internet. Pro-Palestina-activisten delen massaal berichten op Instagram, TikTok en Twitter. Opmerkelijk: de internetafbeeldingen en -video’s lijken wat betreft opmaak op memes, maar zijn inhoudelijk een noodkreet om de Palestijnse burgerrechten te agenderen. Memes zijn verworden tot meer dan slechts ‘grappen’ op het internet. Ze zijn het digitale spandoek geworden in het protest online, zo ook voor voorvechters van #FreePalestine.

In een van de filmpjes voert een tiener op TikTok een dialoog op, een populaire vertelvorm op het platform. „Ik ben net mijn huis uitgezet. Ik kan nergens heen. Kan ik bij jou terecht?”, vraagt het ene personage. „Tuurlijk, ik heb een logeerkamer”, reageert de ander. Plots wordt de kijker verrast: de logé eigent zich de logeerkamer toe en neemt vervolgens stapsgewijs het hele huis in beslag. Even later staat de Palestijnse gastheer sukkelig op straat. Kans om te lachen krijgt de kijker niet, want die wordt geconfronteerd met de politieke dubbele lading: ‘Free Palestine’. De komische opzet van het filmpje laat een bittere smaak achter.

Wie op sociale media neutraliteit verkiest boven duidelijke stellingname, kan niet op veel begrip rekenen .

De achttienjarige Zweedse klimaatactivist Greta Thunberg meldde op Twitter niet ‘tegen Israël of Palestina’ te zijn, maar wel fel gekant te zijn ‘tegen elke vorm van geweld of onderdrukking’. Die onpartijdigheid is voor de internetactivisten onverteerbaar, omdat het zou doen vermoeden dat ze de onderdrukking van Palestijnen niet kwalijk vindt. Thunberg had zich moeten uitspreken tegen de onderdrukking, verhaalde een nieuwe meme, anders zou ‘het internet’ doelbewust de zee vervuilen met plastic rietjes. Dat zal haar leren!

Kruispuntdenken

De memes suggereren dat activisme niks waard is als het niet intersectioneel ingestoken is. Dat intersectioneel denken gaat uit van het idee dat in- en uitsluiting zich voltrekt langs meerdere lijnen van discriminatie.

Lees ook: Het alziend oog van het internet

Zo bezien zijn verschillende vormen van onderdrukking dus verknoopt. Waarom blijven nu zoveel activisten stil die zich doorgaans fanatiek uitspreken tegen racisme, seksisme, homofobie, klimaatverandering en onderdrukking?

Bij uitstek een actiegroep als Kick Out Zwarte Piet staat zulk kruispuntdenken voor. Via hun sociale mediakanalen staan ze nu de Free Palestine-beweging bij.

Eén boodschap vanuit de beweging die rechtvaardigheid eist voor de Palestijnen vindt het luidst weerklank op sociale media: uiteindelijk is niemand vrij totdat iedereen vrij is. Ook niet de arme in plastic verstrikte zeeschildpadden.