Reportage

Voor het prullenbakvaccin komen mensen uit heel het land

Vaccinatie Sommige huisartsen bieden overgebleven vaccins aan. Daar blijkt veel belangstelling voor te bestaan, zoals dokter Ybema in Gouda merkte.

De rij bij de huisartsenpraktijk in Gouda voor overgebleven vaccins.
De rij bij de huisartsenpraktijk in Gouda voor overgebleven vaccins. Foto Walter Herfst

‘Wie is jullie huisarts?” De kluit mensen voor de deur staart zwijgend naar de handhaver in zijn blauwzwarte uniform.

„Nou, hoe heet ‘ie?”

„We weten het niet, meneer.”

De handhaver grijpt naar zijn portofoon. „Ja, een melding hier. Er staan zo’n veertig personen voor de deur van een huisartsenpraktijk, zonder anderhalve meter afstand te houden. Ze blokkeren de vrije doorgang!”

Hemelvaartsdag was rustig begonnen voor dokter Ybema uit Gouda. De zestigplussers die hij ’s ochtends een vaccinatie zou toedienen, waren lang niet allemaal komen opdagen. Dus gaf hij via de website Prullenbakvaccin.nl aan dat hij wat vaccins zou overhouden. Het duurde niet lang of de stoep voor zijn praktijk stond vol. Uit heel Nederland waren mensen naar Gouda gekomen voor een prik.

Later in de middag staan ze er nog steeds. De jonge biologieleraar uit Purmerend, die nog lang niet in aanmerking komt voor een vaccinatie, maar bang is zijn kwetsbare moeder te besmetten. De expat uit Den Bosch, die door zijn vriendin erheen is gestuurd. De middelbare scholieren Emile (18) en Berend (18) uit Den Haag, die over twee weken op eindexamenreis willen. Feesten in Chersonissos, met de halve klas. Berend: „Dan wil je wel gevaccineerd zijn”. Emile: „En de PCR test vinden we te duur.” Ze kijken al een paar dagen op de site of een dokter in de buurt vaccins over heeft. Berend: „Alles beter dan leren voor examen”.

Verspilling tegengaan

Veertig huisartsen in Nederland doen mee aan Prullenbakvaccin, het maandag gelanceerde initiatief om verspilling tegen te gaan. Het concept is eenvoudig: huisartsen die aangeven dat zij restvaccins hebben, krijgen een blauw icoontje op de website. Geïnteresseerden kunnen er dan zo snel mogelijk naar toe rijden voor een prik.

Maar niet iedereen is enthousiast. Het ministerie van Volksgezondheid liet weten bang te zijn dat het initiatief het vaccinatieschema in de war schopt. Het ministerie wil overgebleven vaccins liever centraal laten herverdelen door eigen ‘vaccinatiemakelaars’, en is bang dat het overzicht kwijt raakt. De aangesloten huisartsen werpen tegen dat zij geopende flesjes toch niet meer kunnen terugsturen voor herverdeling, en dat ze die dan maar beter kunnen opmaken.

Gegadigden genoeg. Prullenbakvaccin wordt massaal bekeken. Op sommige momenten houden maar liefst 70.000 bezoekers per uur in de gaten of en waar vaccins vrijkomen, vertelt initiatiefnemer Marco Blanker. ,,Die populariteit is tegelijk het lastige van ons initiatief. Per locatie verwacht je niet dat er superveel vaccins beschikbaar zijn, maar er komen wel meteen veel mensen naartoe. Dat kan leiden tot drukte zoals in Gouda.”

Lees ook: Huisartsen kunnen kwetsbare mensen selecteren, hoe gaat dat?

‘Dit is niet uit te leggen’

Terwijl er in Gouda ’s middags veertig extra prikken zijn gezet, blijft het dringen voor de deur van de praktijk. De tientallen bezoekers dragen mondkapjes, maar staan vlak op elkaar. Dat kunnen de twee gemeentelijke handhavers die op de drukte zijn afgekomen, niet over hun kant laten gaan.

„Hoe lang staan jullie hier al?”

„Tweeëneenhalf uur”, zegt de langst wachtende.

„Wát?” Dit kan niet, zegt de handhaver. „Wij zijn mensen op het terras aan het controleren, en dan zouden wij dit toelaten? Dat is krom. Dat kunnen wij ook niet uitleggen aan de horeca-uitbaters”.

Ze stappen naar binnen om met de huisarts te praten. Even later komt dokter Ybema zelf naar buiten. „Dames en heren, het spijt me”. Hij heft zijn handen met blauwe plastic handschoenen in de lucht. „De vaccins zijn écht op”.

De handhaver: „Dus… als ik jullie mag verzoeken om weg te gaan…”

Maar niemand gaat weg. Ze geloven niet dat de vaccins écht op zijn. Als de handhavers vertrokken zijn, gaat de dokter vast door met prikken, denken ze. De biologieleraar belt zijn moeder. „Hey mam, het ziet er niet goed uit”. „Oh”. Ze klinkt teleurgesteld. „Ik wacht het nog eventjes af”. Maar de deur blijft echt dicht.