Regisseur: ‘Serie over duikbootmoord moest geen scandithriller worden’

Dramaserie De moordenaar van de Zweedse journalist Kim Wall wordt in de ingetogen dramaserie The Investigation niet bij naam genoemd. Regisseur en schrijver Tobias Lindholm: „Het dwong me om een andere richting op te gaan.”

Pilou Asbæk (l) als openbaar aanklager Jakob Buch-Jepsen en Søren Malling als hoofdrechercheur Jens Møller.
Pilou Asbæk (l) als openbaar aanklager Jakob Buch-Jepsen en Søren Malling als hoofdrechercheur Jens Møller. Foto Henrik Ohsten / Miso Film

De moordenaar komt niet in beeld, zijn naam wordt zelfs niet uitgesproken. De makers van dramaserie The Investigation, over de waargebeurde ‘duikbootmoord’, zijn niet geïnteresseerd in de man die de Zweedse journalist Kim Wall in augustus 2017 om het leven bracht. De dertigjarige Wall wilde een Deense uitvinder interviewen tijdens een vaartocht op zijn zelfgebouwde onderzeeër, maar keerde niet terug. De vermissingszaak veranderde snel in een moordzaak en werd wereldnieuws.

In de verkeerde handen had dit kunnen leiden tot een smakeloze dramatisering, gebaseerd op sensationele krantenkoppen. Dat is The Investigation niet geworden: regisseur en scenarist Tobias Lindholm toont zonder goedkoop effectbejag het politieonderzoek van hoofdrechercheur Jens Møller en zijn team van de afdeling moordzaken in Kopenhagen.

„Het leek wel alsof de Deens pers een eigen ‘Nordic noir’-misdaadserie van de zaak wilde maken”, vertelt Lindholm (Borgen, Kapringen) tijdens een Zoom-gesprek. Eigenlijk was hij niet van plan iets met het verhaal te doen, tot hij op een dag met Møller sprak en de details van het onderzoek naar de moord hoorde. „Hij vertelde dingen die niet in de media besproken zijn. Ik realiseerde me dat er weldegelijk een verhaal te vertellen was. Niet over een moord, maar over mensen die hun werk doen en zo het verschil maken.”

De keuze om de moordenaar niet te tonen was een belangrijk moment in het maakproces. „Het voelde radicaal, maar tegelijkertijd ook heel logisch. Het dwong me om een andere richting op te gaan en iets toe te voegen: het onderzoeksproces met geduld en menselijkheid tonen. De rest was al verteld.”

„De meeste misdaadseries beginnen met de vondst van een dood lichaam en de slachtoffers zijn overwegend jonge vrouwen. Het verhaal gaat vervolgens over mannen: de geniale detective en de fascinerende moordenaar. Het slachtoffer wordt weggegooid, ze wordt gebruikt voor haar seksualiteit of naakte lichaam. Wij doen het tegenovergestelde en gooien de moordenaar weg.”

Geduld van de kijker

Het resultaat is een indrukwekkende serie die ondanks een rustig tempo en een gebrek aan actie van begin tot eind weet te boeien. Stap voor stap zie je hoe de moord over een periode van maanden bewezen wordt. De liegende en draaiende verdachte was snel opgepakt, maar het lichaam van Wall was nog niet gevonden. Møller probeerde een ingewikkelde puzzel op te lossen, terwijl duikers op zee naar sporen van Wall zochten. Ondertussen moest openbaar aanklager Jakob Buch-Jepsen wachten op bewijs dat bruikbaar zou kunnen zijn in de rechtszaal.

De frustratie van de politiemensen wordt in al zijn slopende saaiheid invoelbaar gemaakt, vaak leiden aanwijzingen tot niks. Toch botst de keuze voor authenticiteit en realisme niet met de kijkbaarheid. „Al mijn werk is gebaseerd op realiteit. We respecteren het geduld van de politie en vragen ook wat geduld van de kijker”, aldus Lindholm.

Hoofdrolspeler Søren Malling werd in eerste instantie nerveus toen hij werd gevraagd om Møller te spelen, vertelt hij eveneens in een video-interview. Dat interview geeft hij samen met Pilou Asbæk, die als openbaar aanklager Buch-Jepsen te zien is (beide acteurs zaten in Borgen). „Het werd mij vrijwel meteen duidelijk dat deze productie heel anders zou worden dan andere misdaadseries. De focus ligt echt op het oplossen van de zaak. Dat wordt op een respectvolle manier gedaan”, zegt Møller.

De medewerking van Joachim en Ingrid Wall, de ouders van Kim, was essentieel, vertelt Asbæk. „Dit is hun verhaal en dat van hun dochter. Ik kan me dan alleen maar nederig opstellen.” De acteur raakte bevriend met de aanklager die hij speelt. „Het was belangrijk om een connectie met Jakob te krijgen. Ik zie er heel anders uit en kan hem niet nadoen. Het is dan belangrijk om de essentie van zijn karakter vinden.”

Ook Malling doet geen imitatie van de echte persoon: „Jens in de serie is bijvoorbeeld zwijgzamer dan de echte Jens. Maar hij was erg blij met de manier waarop ik hem speelde. We laten zien hoe zwaar het was en ook hoe ontzettend saai het soms was. Er gebeurde soms niks en dat moet heel frustrerend geweest zijn.”

Ergste nachtmerrie

De serie toont bovendien op welke manier de ouders betrokken waren bij het onderzoek. „Ik had dit niet zonder hun medewerking kunnen doen”, zegt Lindholm. „De manier waarop zij zijn omgegaan met hun ergste nachtmerrie is erg inspirerend. Ze zochten telkens naar het licht. Na mijn gesprekken met hen realiseerde ik met dat we een uniek en humaan verhaal over hun worsteling konden vertellen. Ze zijn dierbare vrienden van me geworden. En ze eisten maar één ding: dat hun hond zichzelf zou spelen in de serie. En ja, hij zit erin.”

Lees ook deze necrologie van Kim Wall: Kim Walls nieuwsgierigheid was grenzeloos

Hoewel de maker kritiek heeft op manier waarop sommige media de zaak behandelden, is de serie tegelijk een eerbetoon aan Kim Wall de journalist. Ze reisde de wereld over en schreef onder meer voor publicaties als The New York Times en The Guardian. Aanklager Buch-Jepsen benadrukt in de serie dat de dood van Wall niet alleen een verlies is voor haar omgeving, maar ook voor de maatschappij, omdat ze geen nieuwe verhalen zal maken.

Lindholm: „Ik hoop dat mijn kinderen ook zullen doen wat zij deed toen ze de duikboot inging: andere mensen vertrouwen en op onderzoek uitgaan. Ze was bezig met een heel interessant verhaal. Dat aspect was belangrijk voor haar ouders en voor ons als makers. Deze serie is ook een eerbetoon aan wie Kim Wall was tijdens haar leven.”

The Investigation. Vanaf nu op NPO Plus. Vanaf zaterdag 15 mei wekelijks op NPO2, 22.10 uur. Ook te zien via MyLum.