Opinie

Machtsvertoon China mag niet onbeantwoord blijven

Geopolitiek Taiwan wordt vrijwel dagelijks door China geprovoceerd, ziet . In navolging van de VS zou ook Europa zich onomwonden achter Taipeh moeten scharen.

Illustratie Hajo

Een alsmaar assertiever China, dat zich de Zuid-Chinese Zee toe-eigent en Hongkongs vrijheden beknot, maakt haast om ‘afvallige provincie’ Taiwan te herenigen. Goedschiks of kwaadschiks. Hoezo één land, twee systemen?

Aan China’s oostkust staan tientallen raketten gericht op het zelfstandig geregeerde eiland Taiwan (Republiek China). De Volksrepubliek China (het communistische vasteland) laat steeds vaker de spierballen rollen, met vlootbewegingen en intimiderende schendingen van Taiwans luchtruim. Als signaal naar Tsai Ing-wen, Taiwans eerste vrouwelijke president. Maar ook als waarschuwing naar de rest van de wereld om zich niet te mengen in China’s ‘interne aangelegenheden’.

Ongerust kijkt het democratische Taiwan naar wat Hongkong is overkomen sinds de overname door Beijing in 1997. Met het overrulen van Hongkongs Basic Law, de officieuze grondwet, en door patriottistische wetgeving aan de bevolking op te leggen – Love Beijing, love Hong Kong –, ondergraaft China zelf het decennialang geheiligde beginsel van ‘Eén land, twee systemen’.

De bedoeling was ooit: Hongkong, Macau en Taiwan behouden het recht op een eigen interpretatie van het beginsel. Een in 1992 met Taiwanese nationalisten van de Kwomintang (KMT) overeengekomen consensus is sinds het aantreden van president Tsai van de progressieve DPP in 2016 nauwelijks nog van betekenis. Want zij is Beijing veel minder gunstig gezind.

Eigenbelang Nederland

Sindsdien voert Xi Jinping de druk op Taiwan op. Chinese straaljagers en bommenwerpers vlogen onlangs met een recordaantal van 25 toestellen tegelijk over de Straat van Taiwan. Het is een van ’s werelds drukst bevaren handelsroutes, levenslijn voor Zuid-Korea en Japan voor export richting Europa.

Lees ook dit artikel: Stiekem palmt China eilanden in

Dit machtsvertoon beperkt zich niet tot Taiwan. Een zestal buurlanden bestrijdt China’s inlijving van de Spratly- en Paracelgroep, een keten van eilanden in de Zuid-Chinese Zee. Op satellietfoto’s zijn duidelijk Chinese radarinstallaties en een start- en landingsbaan te zien. China heeft een uitspraak door het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag over deze eenzijdige uitbreiding van territoriale wateren genegeerd.

Lees ook dit stuk van correspondent Garrie van Pinxteren: Spanningen rondom Taiwan lopen op, ‘China bereidt zich al sinds 1999 voor op oorlog’

Nederland heeft een groot eigenbelang bij Taiwan. Recentelijk is de essentiële functie van het eiland voor de wereldhandel nog eens onderstreept. Het Nederlandse ASML levert peperdure chipmachines aan het Taiwanese TSMC, grootleverancier voor de helft van ’s werelds honger naar microchips (halfgeleiders). Nederland is bovendien Europa’s grootste investeerder, op Duitsland na. Onze handelsvertegenwoordiging (geen ambassade) in hoofdstad Taipeh is onlangs uitgebreid. Nederland neemt in NAVO-verband ook deel aan een Brits konvooi dat naar de Zuid-Chinese Zee is opgestoomd.

Krachtpatserij

Taiwan wordt vrijwel dagelijks geprovoceerd. Met nepnieuws, invoerboycots, pesterijen tegen de miljoen Taiwanezen op het vasteland. En onlangs ontkende het bureau, dat informele contacten met Taipeh onderhoudt, zelfs het bestaan van de Republiek China. China’s krachtpatserij zal de animositeit jegens Beijing slechts versterken. In Hongkong betoogden twee miljoen inwoners tegen Beijings pesterijen. Hun electorale stelsel gaat op de schop. Op Taiwan onderschrijft bijna twee derde van de bevolking het China-beleid van de DPP-regering. Dit omvat zuiver en alleen: handhaving van de status quo. Dus wel handelsbetrekkingen maar geen formele afscheiding. De afgelopen vijf jaar heeft Tsai Ing-wen, anders dan haar KMT-voorganger Ma Ying-jeou, elke toenaderingspoging door het vasteland weten af te wimpelen. Zij vond toen Trump aan haar zijde. Ze was de eerste regeringsleider die hem in 2016 met zijn verkiezingszege feliciteerde. Bedoeling was zich ervan te vergewissen dat Taipeh blijvend kan rekenen op economische en militaire steun van Washington. Zoals vervat in de Taiwan Relations Act.

Die kwam tot stand nadat in 1971 de Volksrepubliek de plaats innam van de Republiek China in de Verenigde Naties. En nadat de Verenigde Staten in 1979 het bestaan van één China erkende. De Act geldt als een paraplu tegen zwaar weer vanaf het vasteland. De VS voorzien Taiwan af en aan van militaire steun. Niet het modernste materiaal wordt geleverd, dus geen JSF-straaljagers, maar wel F-16’s. Een verzoek van Taiwan om kruisraketten – Taipeh heeft hiervoor in 2020 het defensiebudget met 1,4 miljard dollar verhoogd tot ongeveer 15 miljard – ligt nu op president Bidens bureau.

Het eerste wat Biden begin april deed na China’s recente luchtruimschendingen is een delegatie van oude getrouwen naar Taipeh sturen. Voorafgaand aan dit (overigens niet-officiële) bezoek heeft minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken de Act nog eens ferm bekrachtigd.

Het zou goed zijn als de Europese Unie dit beleid navolgt. In januari heeft het Europees Parlement in twee resoluties Taiwan steun betuigd „tegen buitenlandse agressie”. Een volgende stap ligt voor de hand. De EU zou een eigen variant van de Taiwan Relations Act moeten opstellen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.