‘Zet niet alleen in op elektrische auto’s’

Energietransitie Het is riskant voor de vergroening van wegtransport volledig in te zetten op elektrisch vervoer, schrijft ABN Amro in een rapport.

Winning van lithium in Argentinië. Volgens het IEA kan de vraag hiernaar tot 2040 met 4.000 procent toenemen.
Winning van lithium in Argentinië. Volgens het IEA kan de vraag hiernaar tot 2040 met 4.000 procent toenemen. Foto Enrique Marcarian / Reuters

De vergroening van het wegtransport heeft grote gevolgen voor het gebruik van sommige grondstoffen. Daarom is het onverstandig alleen te mikken op elektrificatie van het wagenpark. Dat schrijft ABN Amro in een dinsdag verschenen onderzoek naar energietransitie en mobiliteit.

Transport is wereldwijd verantwoordelijk voor ruim een kwart van de uitstoot van broeikasgassen. Wegvervoer veroorzaakt het grootste deel ervan, ongeveer driekwart. De rapporteurs ziet drie manieren om die transportvorm duurzamer te maken: efficiëntere brandstofmotoren; benzine- en dieselauto’s vervangen door elektrische auto’s; of door auto’s die rijden op waterstof. Volgens hen zijn alle drie nodig om wegvervoer klimaatvriendelijker te maken.

Veel westerse landen zetten nu vooral in op elektrificatie van het wagenpark. Het rapport waarschuwt dat zo de afhankelijkheid groeit van een beperkt aantal grondstoffen, en in de meeste gevallen ook van een beperkt aantal landen waar die grondstoffen worden gewonnen. Daardoor dreigt „een machtsstrijd tussen landen en een geopolitieke afhankelijkheid tussen kopers en verkopers”.

Kobalt

Voor elektrische auto’s gaat het bijvoorbeeld om kobalt, dat in de meeste accu’s wordt gebruikt. Ongeveer 70 procent van alle kobalt wereldwijd komt uit Congo, en het wordt daar over het algemeen onder slechte en veelal niet erg klimaatvriendelijke omstandigheden gewonnen. Vorig jaar werd voor de productie van elektrische auto’s ongeveer 22.000 ton kobalt gebruikt. Voorlopig is er geen tekort, want volgens de Amerikaanse geologische dienst USGS is jaarlijks zo’n 144.000 ton kobalt beschikbaar. Maar dat kan veranderen als de productie van elektrische auto’s snel stijgt. Het is riskant om voor dit deel van de energietransitie afhankelijk te zijn van een onstabiel land als Congo.

Door ook te investeren in efficiëntere verbrandingsmotoren en waterstof, kunnen de geopolitieke risico’s gespreid worden, evenals de vraag naar grondstoffen. Brandstofauto’s gebruiken bekende metalen als koper en staal, maar ook bijvoorbeeld palladium en rhodium. Auto’s op waterstof hebben onder meer zogeheten zeldzame aardmetalen nodig en platina.

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) waarschuwde vorige week voor een „dreigende mismatch” tussen klimaatdoelstellingen en beschikbaarheid van de daarvoor benodigde grondstoffen. In een van de scenario’s van het IEA neemt bijvoorbeeld de batterijcapaciteit wereldwijd zo snel toe, dat in 2040 de vraag naar lithium met 4.000 procent zal zijn toegenomen. Het IEA pleit daarom voor meer samenwerking, om daarmee „het risico van grote prijsschommelingen en verstoring van de beschikbaarheid aanzienlijk te verkleinen”.