Formatiedebat zelf ter discussie, nog voor het begonnen is

Informateur Herman Tjeenk Willink bij de persconferentie over zijn eindverslag.
Informateur Herman Tjeenk Willink bij de persconferentie over zijn eindverslag. Foto Remko de Waal/ANP

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over het eindrapport van informateur Herman Tjeenk Willink en de nieuwe informateur, naar verwachting Mariëtte Hamer.

Maar de formatieperiode is inmiddels vergroeid geraakt met een discussie over de Haagse bestuurscultuur, na het lekken van de verkenningspapieren van Kajsa Ollongren en een kritisch stuk van RTL over uitspraken in de ministerraad over de Toeslagenaffaire. Maandag was Mark Rutte bij Nieuwsuur om „radicale ideeën” aan te kondigen die die bestuurscultuur kunnen veranderen - al bleek dat achteraf overdreven.

Lees ook: De nieuwe Rutte lijkt veel op de oude

Het officiële doel van het debat is om een nieuwe informateur aan te wijzen, zegt Kamervoorzitter Vera Bergkamp bij het openen van het debat. Maar het zal dus veel over de rol van Rutte gaan, die als eerste mag spreken.

Joost Eerdmans (JA21) en Geert Wilders (PVV) plaatsen bij voorbaat al vraagtekens bij het debat. Dat de nieuwe informateur Mariëtte Hamer ogenschijnlijk al vaststaat - haar naam kwam dinsdag al bovendrijven - is voor hen nóg een voorbeeld van de gesloten cultuur waarbij belangrijke beslissingen in achterkamers worden genomen. „Het feest gaat gewoon door”, zegt Wilders. „De uitkomst staat bij voorbaat al vast.”

„Wat een totale onzin”, reageert Rutte. Hij dient in zijn eerste termijn een motie in samen met Sigrid Kaag (D66), over de vervolgstappen van de formatie en een voorstel om - inderdaad - Hamer naar voren te schuiven als formateur. „Ik dien de motie in de eerste termijn in, zodat er discussie over kan zijn.”

Volgens Rutte wordt de gewone procedure gevolgd sinds de koning uit het formatiegebeuren is gehaald. Sinds 2012 heeft de Kamer zelf volledig de regie over de formatie. Hij zegt dat in zijn motie níet staat dat er hoe dan ook een kabinet Rutte IV moet komen. „Er kan nog steeds een kabinet Wilders I komen.”

Dit artikel maakt ook deel uit van ons liveblog: Kamer debatteert over formatie en positie Rutte