Profiel

Met het wegstemmen van Cheney heeft kamp-Trump de Republikeinse Partij overgenomen

Trumpisme Liz Cheney, de vocaalste tegenstander van oud-president Trump onder de Republikeinen, is vleugellam gemaakt.

Liz Cheney, dochter van voormalig vicepresident Dick Cheney, behoort tot het smaldeel van het Republikeinse establishment dat weigert Trumps aantijgingen over verkiezingsfraude te accepteren. Woensdag stemden de Republikeinen over haar positie.
Liz Cheney, dochter van voormalig vicepresident Dick Cheney, behoort tot het smaldeel van het Republikeinse establishment dat weigert Trumps aantijgingen over verkiezingsfraude te accepteren. Woensdag stemden de Republikeinen over haar positie. Foto J. Scott Applewhite/AP

Kamp-Trump heeft de Republikeinse Partij overgenomen. In een stemming woensdagochtend heeft een meerderheid van de fractie in het Huis van Afgevaardigden de meest luide tegenstander van de oud-president in de partij vleugellam gemaakt. Liz Cheney werd afgezet als voorzitter van de House Republican Conference, de nummer drie van de partij. In haar plaats werd de Trump-getrouwe Elise Stefanik benoemd.

Haar partijgenoten namen het Cheney (54) kwalijk dat zij bleef hameren op de „grote leugen” van Trump: dat niet Joe Biden, maar hij de presidentsverkiezingen van november had gewonnen. Dinsdag, aan de vooravond van de stemming in de fractie, gooide Cheney nog olie op het vuur. In een toespraak in het Huis stond ze omstandig stil bij „een gevaar voor Amerika zoals we niet vaak hebben gezien”. Ze waarschuwde dat de oud-president „nieuw geweld oproept” met zijn „kruistocht om onze democratie te ondermijnen”. Volgens Cheney kan loyaliteit aan Trump haar partij alleen maar „naar de ondergang” leiden.

Voor een meerderheid van de Republikeinen (de stemming was achter gesloten deuren, dus de stemverhoudingen zijn nog niet duidelijk) is het precies omgekeerd: met de ambteloze maar invloedrijke Trump aan hun zijde hopen zij een meerderheid in het Huis en de Senaat terug te winnen bij de tussentijdse verkiezingen van 2022. Persbureau Reuters berichtte dinsdag over een initiatief van conservatieve Amerikanen om zich van de Republikeinse Partij af te splitsen en een nieuwe partij te beginnen. Volgens Reuters zullen meer dan 100 prominente Republikeinen donderdag een brief tekenen onder het motto ‘Een oproep voor Amerikaanse vernieuwing’. De namen die daarbij werden genoemd, komen vooral uit het Bush-tijdperk. En daar hoort Liz Cheney beslist bij.

Buttons en stickers

Als dochter van de prominente Republikein en Bush’ vicepresident Dick Cheney is Liz in conservatief-politieke kringen grootgebracht. Ze was twaalf jaar toen haar vader voor het eerst een gooi deed naar een zetel in het Huis van Afgevaardigden en zij met haar jongere zusje kleur gaf aan het ideale gezinsplaatje. Ze deelden buttons en stickers van hun vader uit. Het was een eerste stap in wat een carrière zou worden, voor zowel Liz als haar jongere zuster Mary.

Toen vader Dick in 2000 vicepresident van George W. Bush werd, werkten zijn beide dochters voor hem. Liz was daarbij de belangrijkste adviseur. Zij kreeg als eerste een telefoontje van haar vader toen Bush hem had gevraagd vicepresident te worden. Het hielp dat ze was afgestudeerd op een scriptie over de presidentiële macht in tijden van oorlog. „De president moet soms de armslag van overmacht krijgen als het op buitenlands en defensiebeleid aankomt”, had ze daarin betoogd volgens online magazine Slate dat de scriptie in handen kreeg.

Dick Cheney zou beroemd en ook in Amerika al snel gehaat worden als architect van de War on Terror die Bush afkondigde na de aanslagen van 11 september 2001. Van de uit mensenrechtenstandpunt bezien dubieuze detentiecentra voor terrorismeverdachten, tot de via sluipwegen goedgekeurde martelmethoden daar en de bij elkaar gelogen casus belli voor Irak – overal staan Cheney’s vingerafdrukken op.

Zijn dochter Liz heeft haar vaders enthousiasme voor militair ingrijpen altijd gedeeld. Toen aan het eind van zijn tweede termijn president Bush een diplomatieke aanpak prefereerde, bitste Liz Cheney op een congres van een pro-Israëlisch lobbygroep dat de regering het meer bij het rechte eind had „toen we stoutmoedig waren, kordaat, geconcentreerd en toen we onze militaire macht gebruikten waar het nodig was”.

Het was toen al geen populaire positie meer. Aan het eind van zijn ambtstermijn was de goedkeuring voor haar vader gedaald tot 13 procent. En Barack Obama versloeg zijn Democratische presidentsrivaal Hillary Clinton door te wijzen op haar steun voor de invasie van Irak.

Ook Donald Trump versloeg Clinton onder meer door zijn kritiek op buitenlandse avonturen. Als president voer hij een isolationistische koers. Hij had lak aan de allianties en streefde ernaar de militaire aanwezigheid overzee te beperken. Hij wilde zo snel mogelijk troepen terugtrekken uit Afghanistan en Irak, maar ook bases in bijvoorbeeld Zuid-Korea ontmantelen. Havik Liz Cheney, die onderstreepte dat ze het verder in alles met Trump eens was, stemde wel consistent tegen voorstellen van de president op buitenlands en militair gebied, zoals de door hem verlangde snelle terugtrekking uit Afghanistan en Duitsland.

De afgelopen weken vuurt Trump vanuit zijn ‘kantoor van Donald J. Trump’ persbericht na persbericht af op „oorlogshitser Liz Cheney”. Na de stemming serveerde hij haar af als een „verbitterd en verschrikkelijk mens”.

De ‘grote leugen’

De grote scheuring in de Republikeinse Partij ontstond na 6 januari. Na een vurige toespraak van Trump over massale verkiezingsfraude bestormden honderden van zijn aanhangers het Capitool, waar de verkiezingsoverwinning van Biden zou worden bekrachtigd. Veel Republikeinse politici schrokken van die geweldsuitbarsting en namen afstand van Trump.

De Republikeinse leiders in Senaat en Huis, Mitch McConnell en Kevin McCarthy, waren in de dagen na 6 januari even streng over Trump als Cheney. Maar beiden stemde tegen impeachment van de president in zijn nadagen. Na de inauguratie van Biden willen ze alleen nog maar kritisch zijn over de huidige president, niet over de vorige. „Wij worden geconfronteerd met zware uitdagingen van deze nieuwe regering, waarbij een krappe meerderheid van de Democraten in het Huis en een 50-50 verdeelde Senaat van Amerika een socialistisch land proberen te maken. Mijn aandacht is 100 procent daarop gericht”, zei McConnell toen hem eerder deze week werd gevraagd wat hij van de positie van Cheney vond.

Sindsdien zijn de meeste critici van Trump stil gebleven, en voelden zijn aanhangers in het Congres zich sterker en sterker worden. Begin februari ondernamen zij al een poging om Cheney te ontheffen van haar functie als voorzitter van de House Republican Conference. Toen kreeg zij nog de steun van Kevin McCarthy en zegevierde zij met 145 tegen 61 stemmen. Ditmaal had McCarthy, een regelmatige gast van Trump in Mar-a-Lago, vooraf verklaard tegenkandidaat Stefanik te zullen steunen.

Hoewel Cheney in het oude partij-establishment nog wel bondgenoten heeft en haar geldschieters haar nog steunen, is zij haar positie onder kiezers aan het verliezen. Een peiling van de conservatieve groep Club4Growth eind april liet zien dat in haar thuisstaat Wyoming nog maar 14 procent van de Republikeinen haar zonder meer steunt en dat 52 procent op willekeurig welke tegenkandidaat zou stemmen bij de midterm-verkiezingen van 2022.

‘Slachtoffer van de Trump-sekte’

Steun kwam de afgelopen weken vooral van Republikeinen van de oude stempel, die opinieartikelen schreven onder koppen als: „Een symbool van moed” (USA Today).

Ze werd „eerlijk, ethisch, een patriot” genoemd in The Hill. En „slachtoffer van de Trump-sekte”, in The LA Times.

De Democraten stookten het intern-Republikeinse vuurtje op en prezen de conservatieve Cheney. Leider Nancy Pelosi blogde vorige week dat „welbewust een leugen volhouden nu de lakmoesproef is voor loyaliteit in de Republikeinse Partij”. Ze hoonde dat de partij „een vrouw zoekt die geen ‘bedreiging’ voor hen is”.

En Trump, met zijn feilloze gevoel voor dodelijke beledigingen, schreef woensdag dat hij uitkijkt „naar het spoedige optreden van Cheney als betaalde commentator bij CNN of MSNBC”.

En intussen kan hij vaststellen dat de Republikeinse Partij grote schoonmaak houdt op zijn aanwijzingen. Wie naar waarheid durft te beweren dat Trump de verkiezingen inderdaad heeft verloren, heeft in die partij niets meer te zoeken.

Aanvulling (12-5-2021): dit artikel is geüpdatet toen de stemming bij de Republikeinen bekend was geworden.