Een onbezorgde vakantie zit er deze zomer nog niet in

Europees coronapaspoort Met een coronapaspoort door de Europese Unie reizen: gaat dat deze zomer lukken? En wat gaat Nederland doen? Vijf vragen over de regels en adviezen.

Vanaf Schiphol vertrekken 189 vakantiegangers naar Rhodos voor een testvakantie. Doel is om te kijken of een testprotocol het mogelijk maakt om ondanks de coronapandemie te reizen.
Vanaf Schiphol vertrekken 189 vakantiegangers naar Rhodos voor een testvakantie. Doel is om te kijken of een testprotocol het mogelijk maakt om ondanks de coronapandemie te reizen. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen

De zomer nadert rap, maar nog altijd is er weinig zeker over de vakantie. Dinsdag probeert het kabinet naar verwachting een indicatie te geven van wat mogelijk is. Zeker is: onbezorgd is het reizen deze zomer zeker nog niet.

Verschillen in reisregels binnen Europa

1 Kan ik al op vakantie?

Dat hangt af van de bestemming, hoe streng het reisregime daar is en het eigen plichtsbesef. Nederland raadt alle niet-essentiële reizen naar het buitenland af, maar de afgelopen weken nam het vakantieverkeer naar landen als Spanje en Griekenland toch al voorzichtig toe. Die landen eisen van bezoekers weliswaar een negatieve coronatest, maar verplichten geen quarantaine.

De meeste landen baseren hun inreisregime op de kleurcodes die het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) elke week opstelt. Op die kaart kleurt op dit moment een groot deel van Nederland donkerrood, wat betekent dat Nederlanders in veel landen met extra inreisbeperkingen te maken krijgen. In veel gevallen moeten vakantiegangers bij terugkeer in quarantaine. Maar zolang die door de Nederlandse overheid niet gecontroleerd wordt, hangt het van reizigers zelf af of ze zich hier aan houden.

2 Hoe gaat het Europees coronapaspoort werken?

Waarschijnlijk komt er een eenvormig certificaat, waarmee Europeanen deze zomer op reis kunnen. Maar over de precieze vorm is binnen de EU volop discussie, wat de kans vergroot dat er toch een lappendeken aan reisregimes blijft bestaan.

In de kern is het Europese voorstel simpel: een universele code, digitaal of analoog, die laat zien of een reiziger gevaccineerd is of recent een negatieve testuitslag had. Dat laatste is belangrijk om discriminatie te voorkomen: terwijl veel 50-plussers binnenkort volledig gevaccineerd zijn, moeten jongeren nog wachten.

Maar gaat het om de uitwerking, dan is er een stuk minder eensgezindheid. Belangrijkste vraag: hoe vrij is vrij reizen met het ‘groene certificaat’? Als het aan het Europees Parlement ligt: helemaal. Europarlementariërs willen voorkomen dat lidstaten aanvullende restricties opleggen, bijvoorbeeld een quarantaine of een tweede test. Maar Europese overheden hechten er bijzonder aan zelf te kunnen bepalen hoe open ze hun grens zetten.

Dan is er de vraag rond de vaccins die niet goedgekeurd zijn door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), maar waarmee wel Europeanen zijn ingeënt. Lidstaten willen zelf kunnen bepalen of ze iemand die bijvoorbeeld is geprikt met het Russische Spoetnik-vaccin binnenlaten. Maar het Europarlement wil het groene certificaat alleen laten gelden voor vaccins die zijn toegelaten door het EMA of geautoriseerd zijn door de Wereldgezondheidsorganisatie WHO.

Tenslotte wil het Europarlement dat PCR-testen om te kunnen reizen gratis worden. Die tests kosten in sommige lidstaten honderden euro’s. En dat betekent, vindt het Europarlement, dat niet-gevaccineerden (jongeren) gediscrimineerd worden. Maar het animo voor gratis testen is onder EU-landen gering.

3 Wanneer kan ik zo’n pas verwachten?

Deze maand moet alvast een pilot worden uitgevoerd, maar het technisch systeem dat de passen van alle landen met elkaar verknoopt is pas in juni gereed. Als er een akkoord is over de precieze vorm, willen lidstaten nog zes weken de tijd hebben voor de implementatie. Niet alle landen zullen er zo lang over doen – premier Mark Rutte gaf al aan dat Nederland er direct mee aan de slag wil. Maar sommige landen zullen wellicht pas diep in de zomervakantie klaar zijn. En: hoe langer de onderhandeling nu nog duurt, hoe later die implementatietermijn begint.

4 Kunnen Nederlanders op vakantie als de EU het niet eens wordt?

Volgens betrokkenen is er nog altijd een gerede kans dat men het niet eens wordt. In dat geval zullen lidstaten waarschijnlijk onderling afspraken maken, maar meer dan een ‘aanbeveling’ om het op dezelfde manier te doen wordt het dan niet. Hoeveel afstemming er in de praktijk overblijft en of alle lidstaten het ‘groene certificaat’ op dezelfde manier gaan interpreteren is dan afwachten.

5 Wat zegt het Nederlandse kabinet over de vakantie?

De verwachting is dat het kabinet dinsdag uitspreekt dat Nederlanders deze zomer op vakantie kunnen. Het generieke reisadvies, namelijk ‘reis niet naar het buitenland’ tenzij strikt noodzakelijk, zal per zaterdag 15 mei worden vervangen door een advies per land. Nu is heel Europa ‘oranje’, de verwachting is dat sommige bestemmingen de kleurcode ‘geel’ kunnen krijgen, omdat het aantal besmettingen daar relatief laag is. Dat betekent dat reizen niet meer wordt ontmoedigd, maar dat mensen wel alert moeten blijven en lokale coronaregels moeten respecteren. Het kabinet zal zeggen dat Nederlanders ook na het boeken hun vakantieland in de gaten moeten houden, omdat de situatie kan veranderen. Ze moeten zich ervan bewust zijn dat andere landen restricties aan toeristen kunnen opleggen.

Lees ook: Wanneer mogen we weer, is de vraag bij het reisbureau

Correctie (11 mei 2021): In een eerdere versie van dit stuk stond dat Spanje, Portugal en Griekenland geen quarantaine verplichten, maar Portugal doet dat vooralsnog wel.