Recensie

Recensie Vormgeving

Niet alleen het eerste zwevende hofje ter wereld maakt deze woontoren in Eindhoven bijzonder

Architectuur Het nieuwe sociale woningbouw-complex Haasje Over in Eindhoven is het beste van twee werelden: een woontoren verenigd met de omgeving en een zwevend hofje met rijtjeshuizen.

De tweede brug met banken van het gebouw Haasje Over in Eindhoven.
De tweede brug met banken van het gebouw Haasje Over in Eindhoven. Foto Marcel van der Burg

Rijtjeshuizen of woontorens? Of allebei? Om deze twee vragen gaat het bij de één miljoen woningen die Nederland het komende decennium moet bouwen om de wooncrisis te bezweren. Veel politci en beleidsmakers, zoals Rijksbouwmeester Floris Alkemade, willen geen nieuwe Vinexwijken, de uitbreidingswijken met veel rijtjeshuizen die vanaf 1995 overal in Nederland zijn gebouwd. Ze geven de voorkeur aan ‘inbreiding’, waarbij de woningen vooral in hoogbouw in de bestaande steden terechtkomen. Veel projectontwikkelaars en andere bouwers zijn er daarentegen van overtuigd dat de bouw van één miljoen woningen in de steden in tien jaar tijd onhaalbaar is en vinden nieuwe uitbreidingswijken daarom onontkoombaar. Daar moeten dan ook rijtjeshuizen komen, want naar dit meest voorkomende woningtype in Nederland is nog altijd veel vraag.

Don Murphy, behalve architect van VMX Architects ook supervisor van architectuur en stedenbouw van Schiphol en Amsterdam-Sloterdijk, is een voorstander van inbreiding. Maar inbreiding sluit rijtjeshuizen niet uit, zo laat VMX Architects op spectaculaire wijze zien in het onlangs opgeleverde woongebouw Haasje Over in Eindhoven.

Haasje Over, met 190 sociale-huurwoningen voor starters, is een onvervalst ‘inbreidingsgebouw’ op Strijp S, het in onbruik geraakte fabrieksterrein van Philips dat de afgelopen vijftien jaar is veranderd in een woonwerkwijk. Van de 190 loftappartementen in Haasje Over zijn er 136 ondergebracht in een woontoren. Die heeft gevels van rood-oranje geribbeld beton – een verwijzing naar rode dakpannen van de oude arbeiderswoningen in Philipsdorp vlakbij Strijp S – en is met 70 meter hoger dan de naastgelegen machtige radiofabriek (de Anton) die al jaren geleden is verbouwd tot woongebouw met loftappartementen.

Lees ook: De woontorengekte stopt in Rotterdam (eindelijk)

Oer-Nederlands hofje

De ruim vijftig overige woningen bevinden zich in een lang, stalen bouwdeel dat over het zaagtanddak scheert van de naastliggende skatehal in een oud fabrieksgebouw. Het ongeveer vijftig meter lange, schijnbaar zwevende bouwdeel, waarvan het ene uiteinde aan de betonnen toren hangt en het andere op slechts twee kolommen steunt, oogt van buiten als de less-is-more-architectuur van Ludwig Mies van der Rohe. Maar binnen blijkt het gevaarte een oer-Nederlands hofje te zijn met 46 kleine rijtjeshuizen en vier ‘friendswoningen’. Ongetwijfeld is dit het eerste hofje in de lucht ter wereld.

Haasje Over in Eindhoven. Marcel van der Burg

Maar het is niet alleen het zwevende hofje dat Haasje Over bijzonder maakt. Zeker voor sociale woningbouw heeft het complex een mooie entree met een ook al zwevende knaloranje balk met postbussen in de betonnen hal. En met 50 vierkante meter zijn de loftappartementen weliswaar niet groot, maar ze hebben een royale hoogte van 3 meter 60 en mooie, speciaal voor Haasje Over ontworpen panorama-ramen met (venster)banken.

Ook de twee collectieve ruimtes zijn royaal. De kleinste is een hoge werkruimte bij de ruitjeshuizen op de zesde verdieping, de grootste, die kan worden gebruikt voor feesten en partijen, zit op de tiende en komt uit op de tweede brug die breed genoeg is om er banken neer te zetten. De brug komt uit op het dak van de voormalige radiofabriek, die nu is bedekt met tuinen. Zo is Haasje Over het beste van twee werelden, waarin een verticale woontoren niet alleen is verenigd met een zwevend hofje, maar ook met een horizontale brug die de toren verbindt met de omgeving.