Opinie

Niet nog zo’n kustzomer, alsjeblieft

Natuur Ook deze zomer dreigen mensenmassa’s strand en duin te overspoelen. Maar willen we de kust leefbaar houden, dan moeten lokale bestuurders hard ingrijpen, meent .
Scheveningen, augustus 2020.
Scheveningen, augustus 2020. Foto David van Dam

Bijna tienduizend keer rukten de reddingsbrigades vorig jaar uit. Een recordaantal zwemmers langs de Nederlandse kust verdronk. Al drie opeenvolgende zomers nam de hulpvraag volgens Reddingbrigade Nederland toe, maar in 2020 ging het om een ‘explosieve stijging’: 306 zwemmers werden uit een levensbedreigende situatie gered.

Het zijn onthutsende getallen. Natuurlijk, ze werden in de hand gewerkt door de coronazomer, die veel Nederlanders noodgedwongen in eigen land doorbrachten. Wordt het komende zomer beter? Het is nog onzeker wanneer we ons weer vrij door Europa kunnen bewegen. Zeker de als laatste te vaccineren tieners en twintigers zitten nog maanden vast aan een verblijf in eigen land. Daarmee wachten ons waarschijnlijk opnieuw overvolle stranden.

De coronacrisis zet de kustdrukte op scherp, maar de onderliggende ontwikkeling loopt al jaren. Langere en hetere zomers spelen ons parten, in combinatie met een bevolking die doorgroeit. Op zomerdagen vormt het strand een verkoelende vluchtstrook – als we die tenminste weten te bereiken.

Niet alleen de badgast heeft te lijden onder de drukte. De leefbaarheid van een toenemend aantal kustplaatsen staat onder druk. Begin dit jaar stuurden de burgemeesters van de vijf Waddeneilanden een brandbrief naar Den Haag. Hun eilanden dreigen te worden overspoeld door toeristen. Landelijke investeringen in de kusteconomie zijn dringend gewenst om een ‘Venetië aan de Noordzee’ te voorkomen, zo menen de burgemeesters.

Het is niet gek, dat verzoek aan Den Haag. Al in 1947 voorzag het Rijk dat de toenemende stroom kustbezoekers tot problemen zou leiden. De Rijksdienst voor het Nationale Plan kwam dat jaar met zijn ‘Beschouwingen betreffende de wederopbouw der Noordzeebadplaatsen’. Voor de aanleg van Hitlers Atlantikwall was in de Tweede Wereldoorlog een groot deel van de bebouwing aan zee gesloopt. Dat bood na de oorlog nieuwe kansen: de Nederlandse kustlijn kon opnieuw worden ingericht.

De Rijksdienst adviseerde een sterke differentiatie om de badgast, vooral gericht op vermaak, en de natuurliefhebber beter van elkaar te scheiden. Een vergeefs advies. Uit vrees dat strandgangers bij de buurplaatsen zouden boeken, maakten de kustgemeenten hun eigen, opportunistische keuzes. In plaats van de door het Rijk gewenste verscheidenheid verrees een betonnen monotonie van appartementenblok en strandhotel langs de kust.

Lees ook: Het landschap is nog te redden

Eenvormigheid aan zee

Daar plukken we nog altijd de wrange vruchten van. De eenvormigheid aan zee zadelt ons op zomerdagen op met een nauwelijks te sturen, massale bezoekersstroom. Anders dan de bezorgde burgemeesters doen voorkomen, ligt het probleem niet zozeer bij het Rijk maar zijn de kustplaatsen en Waddeneilanden zélf aan zet. Elke gemeenteraad moet uiterlijk in 2024 in samenspraak met de lokale bevolking een ‘omgevingsvisie’ opstellen; een leidraad voor het toekomstig ruimtelijk beleid. Wat driekwart eeuw geleden uit broodnijd werd verzuimd, kan met die visies alsnog worden hersteld.

De stijgende zeespiegel kan fungeren als vliegwiel voor vernieuwing. Die maakt immers dat we de komende jaren op veel meer plekken een nieuwe kust moeten kleien. Combineer bij nieuwe initiatieven economie met ecologie. In Katwijk verrees een enorme parkeergarage onder een fraai, nieuw aangelegd duingebied; het binnenkort te openen recreatiepark Waterdunen in Zeeuws-Vlaanderen omvat aangelegde natuur, waterberging én duurzaam toerisme.

Voor aanstaande zomer biedt dat geen soelaas – daar helpt het zeer selectief afgeven van vergunningen voor strandactiviteiten. Kijk of festivals zich laten clusteren in vaste weekends, als variant op de gemeentelijke koopzondag. Dan weet de natuurliefhebber dat hij op die momenten niet aan de kust moet zijn. Weersta het kortetermijnbelang van de horecabaas, hoe getergd die door de coronacrisis ook zal zijn. Laten we dit na, dan kunnen we slechts duimen voor veel regen. De leefbaarheid van onze kust staat op het spel.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.