Opinie

Inclusieve eenheidsworst

Christiaan Weijts

Nooit geweten dat ik mijn schooljaren doorbracht op een soort Eton. Maar volgens Michael Merry, onderwijskundige aan de UvA, houden gymnasia net als die dure Engelse privéscholen „de habitus van een bepaalde groep in stand” en werken ze de strijd om een rechtvaardiger samenleving tegen.

De Groene Amsterdammer interviewde Merry, in een overigens mooi afgewogen stuk over die vermeend elitaire bolwerken, die met het voorstel van de Onderwijsraad voor een brede driejarige brugklas weer ter discussie staan.

Alles moet eerlijker, diverser, toegankelijker en de zonderlinge gedachtensprong is dan meestal om alles maar gelijkvormig te maken. Niets zo inclusief als de eenheidsworst.

Nee, nee, roepen de voorstanders. Die brugpiepers kunnen binnen die drie jaar juist allemaal al onderwijs volgen op hun eigen niveau. Iedereen Montessori. Flexibele roosters, individuele trajecten: er is eerder mee geëxperimenteerd; het werd een fiasco. Alleen al logistiek creëer je een onhanteerbaar gedrocht. Wil je nog iets klassikaals in stand houden, dan komen er binnen die drie jaar weer een vast aantal ‘trajecten’ op verschillende niveaus. Het oude systeem in een nieuwe, omslachtigere verpakking.

Alleen onder een strak maaiveld heeft iedereen dezelfde kansen, zal de gedachte zijn. Inclusief zijn door de afzonderlijke niveaus af te schaffen, in plaats van de toegang en doorstroming te vergemakkelijken.

Zelf was ik de eerste in mijn familie die naar het gymnasium en vervolgens de universiteit ging. Van die „reproductie van sociale klasse”, die Merry hekelt, was dus geen sprake. Veel klasgenoten (inclusief wat vrienden ‘van kleur’) woonden eveneens in simpele huurhuisjes, en waren net zo opgelucht als ik dat ze eindelijk gestimuleerd werden door gelijkgestemden voor wie plezier hebben in leren plotsklaps géén reden was tot uitsluiting en spot.

Onderzoeken naar leesgedrag wijzen er telkens op hoe bepalend het met elkaar praten over boeken is voor het blijven lezen. Al die praktisch- en technisch-georiënteerde buurtgenoten zouden doodongelukkig zijn in onze intellectueel uitdagende gymnasiumomgeving, en andersom.

‘Concerned cultivation’ is het zoveelste sociologen-idioom voor het schandelijke mechanisme dat ouders hun kinderen klaarstomen voor een specifieke maatschappelijke positie door veel met ze te discussiëren, musea te bezoeken en voor te lezen.

Mocht u zich hieraan bezondigen: stop hier mee, onmiddellijk. Verstop de leesboeken, blokkeer hun museumkaarten, zet ze met chips achter Nickelodeon zodra ze over politiek beginnen. Alleen zo gaan we de ongelijkheid tegen. Weg met het door de staat gesponsorde elite-onderwijs. Alleen zo werken we samen aan een veilige zesjescultuur voor iederéén.

Als je zo nodig wilt uitblinken is dat prima, maar niet uit de zak van de belastingbetaler. Dan ga je maar lekker naar een privéschool, een Eton in de polder. Als je die kunt betalen.

Christiaan Weijts schrijft elke vrijdag op deze plek een column.