Einde van ‘Andere Tijden’ dreigt

Omroeppolitiek Historici en leraren protesteren tegen het schrappen van het geschiedenisprogramma. „Mijn leerlingen vallen er nooit bij in slaap.”

Historicus Astrid Sy presenteert sinds 2020 Andere Tijden.
Historicus Astrid Sy presenteert sinds 2020 Andere Tijden. Foto Frank Ruiter

„Een dramatische vergissing”. Zo noemen achtendertig bekende historici in een brandbrief in De Telegraaf de beslissing van de NPO om Andere Tijden te schrappen. Het aangekondigde einde van het geschiedenisprogramma maakte vrijdag veel protest los. En onbegrip. Zo’n geschiedenisprogramma hoort toch bij uitstek bij de publieke omroep? Een petitie tegen het besluit werd in korte tijd 23.000 keer ondertekend.

„Andere Tijden is een instituut”, zegt eindredacteur Marja Ros. „Het plaatst actuele thema’s in een breder, historisch perspectief.” Zij zegt dat de NPO geen klachten heeft over de kwaliteit of het bereik: „Het is gewoon een bezuiniging. En de zendermanager wil graag een flexibeler programmering, met korte reeksen en losse documentaires. Dan zit zo’n vaste rubriek in de weg.” Ros is bezorgd over het voortbestaan van het programma, maar is blij met alle adhesiebetuigingen: „Als ik me slecht voel, ga ik even naar Twitter om naar al die boze mensen te kijken.”

Andere Tijden is van ‘grote educatieve betekenis’ stellen de historici in de brandbrief. Dat beaamt Marike Barendse van het Vossius Gymnasium in Amsterdam. Zij was Geschiedenisleraar van het Jaar 2019 en spreekt in talkshow De Vooravond over historische onderwerpen. „Ik gebruik Andere Tijden geregeld in mijn les. Authentieke beelden en ooggetuigen brengen de geschiedenis echt tot leven. Dat werkt voor de leerlingen veel beter dan dat ik een verhaal vertel.”

Flink de vaart

Volgens Barendse is Andere Tijden bij uitstek geschikt voor jongeren omdat het programma er „flink de vaart” in houdt: „Mijn leerlingen vallen nooit in slaap, wat bij andere educatieve programma’s wel gebeurt”. Het bestaat al 21 jaar en dat merkt Barendse aan de „hoge kwaliteit”. „Er zit veel research en kennis in. Daar profiteer ik als leraar ook van. Als ik me afvraag: hoe zat het ook al weer? Dan kijk ik even een uitzending.”

De beslissing om Andere Tijden te schrappen komt van het centrale NPO-bestuur van de publieke omroep, dat deze weken bezig is om de programmering van 2022 te bepalen. De NTR en de VPRO, die het programma maken, zijn er tegen. De NTR zegt: „Wij betreuren het natuurlijk enorm.” De VPRO is fel tegen en wil strijden voor het behoud. Het plan is de reguliere afleveringen te schrappen. De NPO wil wel de sterke merknaam behouden en die op losse geschiedenisprogramma’s plakken.

Eerder deze week luidde de Avrotros de noodklok omdat ook Radar, Opsporing verzocht en Opgelicht geschrapt of gekort zouden worden. Reden: het publiek vergrijst, jongere mensen haken af, dus de omroep moet verjongen.

De NPO-woordvoerder benadrukt dat er nog niets besloten is. Het concept van het Jaarplan 2022 is deze week voorgelegd aan de omroepen, en die reageren daar nu op, ook in het openbaar. Het definitieve jaarplan is vermoedelijk pas op 18 mei klaar. De uiteindelijke besluiten laten nog tot de herfst op zich wachten.

Het idee dat serieuze programma’s met een relatief oud publiek moeten wijken voor amusement voor een jong publiek, nuanceert de woordvoerder: „We houden van onze oudere kijkers en zullen ze blijven bedienen. Maar uit onderzoek blijkt dat we de groep in de middenleeftijd minder goed bereiken. En het is onze taak om die ook erbij te betrekken.” Hij noemt het een misverstand dat journalistieke programma’s met een oud publiek worden ingewisseld voor amusement voor jongeren, als het veelvuldig gekritiseerde Showcolade: „We bieden meerdere genres, en de verhouding tussen die genres verandert niet.”

Podcast en YouTube-filmpjes

De geschiedenisredactie van de omroep maakt al andere programma’s naast Andere Tijden. Daaronder twee series per jaar, zoals die over de Gouden Eeuw, onlangs De strijd om het Binnenhof, en vanaf oktober een over de Koude Oorlog. Verder maakt de redactie podcasts, YouTube-filmpjes en educatief materiaal voor scholen.

Lees ook: Martijn van Dam: ‘de publieke omroep moet ook online verbindend zijn’

Bij een bezuiniging drie jaar geleden werd het aantal reguliere uitzendingen van Andere Tijden al gehalveerd naar achttien. Eindredacteur Ros benadrukt het belang van een vaste uitzending: „Het programma heeft een uithangbord nodig. Televisie blijft de belangrijkste motor, daardoor kunnen we ook op andere platforms actief zijn. Alleen zo kunnen we de vaste redactie van twintig mensen onderhouden. Die hebben we nodig want daar zit de expertise en het netwerk – de mensen die de goeie boeken lezen.” Dat het tv-publiek oud is bevestigt ze, maar: „zeker één derde van de kijkers kijkt uitgesteld en die zijn jonger. En het archief wordt goed bezocht, onder meer voor het onderwijs.’’

De NPO-woordvoerder wil de kijkers gerust stellen: „Er zal altijd een geschiedenisprogramma op de publieke omroep te zien zijn. Maar dat is mogelijk onder een andere titel of een andere samenstelling dan Andere Tijden.”