Apocalypse Now in de Tweede Kamer

Woord De stoerejongenstaal van Mark Rutte onthulde per ongeluk meer dan de bedoeling was, denkt

Het gebeurde tijdens een debat op 29 april in de Tweede Kamer over het achterhouden van informatie door het kabinet over de Toeslagenaffaire. Over die affaire is het huidige demissionaire kabinet al op 15 januari gevallen. Maar de oppositie heeft nog steeds vragen.

Wilde premier Mark Rutte nou vooral zijn eigen hachje redden? „Of is je reflex: ‘We gaan deze mensen helpen?’” vroeg Esther Ouwehand (PvdD). Ja, dat laatste natuurlijk, antwoordde Rutte. Het kabinet wilde geen mensen „in de vernieling helpen”.

En toen sprak hij de woorden: „In alle duidelijkheid: het is inderdaad een clusterfuck.” Dat was onalledaagse taal uit de mond van de Nederlandse regeringsleider. ‘Clusterfuck’ zou je losjes kunnen vertalen met ‘klotezooi’ of ‘teringzooi’.

Maar Rutte zei niet teringzooi. Hij zei clusterfuck. Het is stoerejongenstaal, die meer past bij de man die zondags met een beanie op zijn hoofd door Den Haag fietst dan bij de bewoner van het Torentje.

Rutte schrok er zelf een beetje van en vertaalde clusterfuck haastig met: „Een catastrofe van ongekende omvang.” En dat is wel interessant, want zo’n catastrofe roept associaties op met een orkaan. En, tja, wie is er nou verantwoordelijk voor een natuurramp?

Onalledaagse taal uit de mond van de Nederlandse regeringsleider

De geschiedenis van clusterfuck maakt veel duidelijk. De term wordt letterlijk wel omgeschreven als „een groepsgewijze seksuele daad”. Maar zelfs degene die de term zou hebben bedacht, de hippie-dichter Ed Sanders ergens in de jaren zestig, gebruikte de term ‘Mongolian clusterfuck’ overdrachtelijk. Het woord maakte carrière, volgens de online Urban dictionary, vooral bij Amerikaanse militairen tijdens de Vietnamoorlog. Een clusterfuck is dan een militaire operatie waarbij veel dingen misgaan. De term is familie van de uitdrukking Situation Normal, All Fucked Up (SNAFU), ofwel: situatie normaal, totale puinhoop. En van Fucked Up Beyond All Repair (FUBAR), ofwel een totaal niet te herstellen puinhoop.

De term clusterfuck is nadien doorgegroeid in de zakenwereld. De Amerikaanse nieuwssite Quartz legde uit dat de term vooral ook gaat over „mislukte besluiten die voortkomen uit een giftige combinatie van te veel hoge officieren die beschikken over te weinig informatie”. Meer in zijn algemeenheid gaat het om leidinggevenden die de werkelijkheid niet onderkennen, en die geen moeite doen om feiten te achterhalen die zij nog niet kennen. Met clusterfuck gaf Mark Rutte dus een zeer nauwkeurige omschrijving van het optreden van zijn kabinet. Het gevolg is wel dat oppositie nu spreekt van een FUBAR. Terwijl de voormalige coalitiepartijen eerder schouderophalend denken dat het een SNAFU is.