Amnesty noemt Russische oppositieleider Navalny toch weer ‘gewetensgevangene’

Kremlincriticus Vanwege haatzaaiende uitspraken uit het verleden had Amnesty in februari besloten Navalny geen gewetensgevangene meer te noemen. Daar biedt de organisatie nu excuses voor aan.
De Russische oppositieleider Aleksej Navalny op 20 februari 2021 tijdens het hoger beroep tegen zijn celstraf.
De Russische oppositieleider Aleksej Navalny op 20 februari 2021 tijdens het hoger beroep tegen zijn celstraf. Foto Maxim Shemetov/Reuters

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International bestempelt de Russische oppositieleider Aleksej Navalny vanaf vrijdag weer als ‘gewetensgevangene’. In februari had Amnesty intern besloten die term niet meer te gebruiken voor Navalny, vanwege haatzaaiende uitspraken die hij in 2007 en 2008 heeft gedaan. Gewetensgevangenen zijn politieke gevangenen die geen geweld hebben gepleegd en zich ook niet schuldig hebben gemaakt aan daden die als strafbaar worden gezien in democratische landen.

Nadat uitlekte dat de mensenrechtenorganisatie hem niet meer als gewetensgevangene beschouwde, gebruikte de Russische overheid dat volgens Amnesty om de rechten van Navalny „nog meer te schenden”. Dat was absoluut de bedoeling niet, stelt Amnesty International in een vrijdag gepubliceerde verklaring.

Lees ook: Met extremismelabel dreigt nekslag voor Navalny’s politieke organisatie

„Amnesty International heeft een verkeerde beslissing genomen en biedt excuses aan voor de negatieve impact die dat heeft gehad voor Aleksej Navalny persoonlijk en de activisten in Rusland en over de hele wereld die onvermoeibaar strijden voor zijn vrijheid.”

Amnesty past beleid aan

Naar aanleiding van de situatie rond Navalny heeft Amnesty het hele beleid rondom gewetensgevangenen onder de loep genomen en geconcludeerd dat mensen „niet alleen op basis van gedrag uit het verleden” mogen worden uitgesloten van de status van gewetensgevangene. Verder erkent Amnesty dat „de meningen en het gedrag van mensen in de loop der jaren kunnen veranderen.”

Amnesty heeft nooit gezegd vanwege welke specifieke uitspraken Navalny geen gewetensgevangene meer werd genoemd, maar hij maakte rond zijn opkomst in 2006 geen geheim van zijn nationalistische opvattingen ten opzichte van immigranten en kwam ook meermaals in opspraak vanwege racistische uitspraken over inwoners van de Kaukasus en Centraal-Azië.

Celstraf voor schenden meldplicht

Aleksej Navalny zit een celstraf van 2,5 jaar uit in een strafkamp voor het schenden van de meldplicht na een eerdere vrijlating. Hij schond die meldplicht omdat hij in Duitsland herstelde van een aanslag met het zenuwgif novitsjok, die hoogstwaarschijnlijk door de Russische inlichtingendienst FSB werd gepleegd. Volgens Amnesty zit Navalny niet gevangen vanwege „een erkende misdaad”, maar om politieke redenen omdat hij het recht opeist om „gelijkwaardig deel te mogen nemen aan de politiek” en omdat hij „een corruptievrije overheid” eist.

Het landelijke politieke netwerk van Navalny heeft zich vorige week opgeheven, omdat de organisatie door een openbaar aanklager in Moskou als extremistisch werd bestempeld. Medewerkers riskeerden een hoge gevangenisstraf vanwege die aanmerking.