'Tweeduizend doden door illegale pushbacks’

Frontex Migranten die via zee Europa willen bereiken worden volgens onderzoek van The Guardian illegaal gedeporteerd met stilzwijgende toestemming van Frontex.

De Turkse kustwacht neemt migranten terug die naar verluidt opweg naar Griekenland, op 10 april
De Turkse kustwacht neemt migranten terug die naar verluidt opweg naar Griekenland, op 10 april Foto ERDEM SAHIN/ EPA

Europese landen aan de Middellandse Zee hebben sinds de pandemie ten minste 40.000 asielzoekers met behulp van „illegale praktijken” geweerd uit Europa. Dat schrijft The Guardian woensdag op basis van eigen onderzoek en cijfers van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR, het Border Violence Border Network (een coalitie van dertien ngo’s), en de Danish Refugee Council. De krant spreekt van „de grootste massale uitzettingen in decennia”, waarbij sprake is van systematisch geweld, illegale detenties en transporten. Daarbij zouden het afgelopen jaar 2.000 doden zijn gevallen.

Het onderzoek betreft Griekenland, Kroatië, Italië, Malta, en Spanje, die een stringenter asielbeleid zijn gaan voeren sinds de coronapandemie begon en zij hun grenzen hebben gesloten. Vorig jaar kwamen volgens de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) 100 duizend asielzoekers aan in Europa, via land en zee. Het jaar ervoor waren dat er nog 130 duizend en in 2017 190 duizend. De daling lijkt mede het gevolg van een toename van de illegale deportaties, die volgens Amnesty International worden uitgevoerd met stilzwijgende toestemming van de Europese grensbewakingsdienst Frontex.

Lees ook: Grensbewaker Frontex wankelt tussen empathie en strengheid

Deportaties in Kroatië

Bijna de helft (18.000) van de deportaties vond plaats in Kroatië, dat de langste buitengrens van de Europese Unie heeft. De Kroatische politie heeft in 2020 de systematische deportaties van migranten naar Bosnië opgevoerd, schrijft The Guardian. De krant verzamelde de afgelopen anderhalf jaar getuigenissen van migranten die zijn „geslagen, beroofd, seksueel misbruikt en naakt zijn uitgekleed door leden van de Kroatische politie”. Sommige migranten vertelden dat agenten met een spuitbus een rood kruis op hun hoofd spoten als „medicijn tegen het coronavirus”.

Volgens Amnesty International is er in toenemende mate sprake van coördinatie tussen de Libische kustwacht en Frontex

Het Border Violence Monitoring Network (BVMN), een coalitie van dertien ngo’s die illegale deportaties op de Balkan in kaart brengt, bracht dinsdag zijn jaarrapport uit. Daaruit blijkt dat in 89 procent van de gevallen sprake is van geweld, dat volgens het BVMN is genormaliseerd. „Uiterst wrede voorbeelden van gedocumenteerd politiegeweld in 2020 waren onder meer langdurige, buitensporige afranselingen (vaak op naakte lichamen), onderdompeling in water, fysiek misbruik van vrouwen en kinderen, het gebruik van metalen staven om letsel toe te brengen.”

De Libische kustwacht

Volgens VN-vluchtelingenorganisatie UHNCR werden sinds het begin van de pandemie 15.500 pushbacks uitgevoerd door de Libische kustwacht, die sinds 2017 met steun van Italië boten met migranten onderschept op zee en terugbrengt naar Libië, waar ze het risico lopen gemarteld te worden in de overbevolkte detentiekampen. Volgens Amnesty International is daarbij in toenemende mate sprake van coördinatie tussen de Libische kustwacht en Frontex. Dit geldt ook voor Griekenland, waar volgens het BVMN ruim 6.000 asielzoekers werden uitgezet.

In januari werd bekend dat het Europese antifraudebureau OLAF een onderzoek heeft geopend naar Frontex. Het agentschap wordt ervan beschuldigd migranten bij de Europese buitengrenzen te hebben verjaagd zonder ze de kans te geven asiel aan te vragen. Dit is in strijd met Europese en internationale verdragen en nationale wetten. Het Duitse weekblad Der Spiegel publiceerde in oktober 2020 een onderzoeksverhaal waarin Frontex ervan werd beschuldigd zich bewust te zijn van en medeplichtig te zijn aan illegale deportaties aan de buitengrenzen van de EU.

Met medewerking van Thomas Borst