Orlando Lansdorf (1965-2021) was een bestrijder van onrecht en taboes

De laatste bladzijde In deze rubriek elk weekeinde een necrologie van iemand die recent is overleden. Nachtvlinder Orlando Lansdorf werd een toegewijde vader op afstand.

Orlando met zijn kinderen Benthe (links) en Yarum in februari 2021.

Orlando met zijn kinderen Benthe (links) en Yarum in februari 2021.

Foto Hester Baks

„De dag na de antiracisme-demonstratie werd ik huilend wakker”, schreef barman en activist Orlando Lansdorf in juni 2020 op zijn sporadisch bijgehouden blog. Het Black Lives Matter-protest op de Dam had hem de ogen geopend: „[Het was] het moment dat ik me realiseerde dat, hoe goed mijn leven nu ook is, ik toch altijd een stuk van mezelf heb ontkend.” [...] „Ik hoorde er altijd bij. […] Ik was de eerste die grapjes maakte over alles wat anders was… inclusief mijzelf. Ik wilde ze het gras voor de voeten wegmaaien. Als er al iemand discriminerende opmerkingen maakte, dan was ik het zelf!”

Barman Orlando Lansdorf in café ’t Mandje in Amsterdam. Foto privécollectie

Op zijn 53ste besloot Lansdorf dat het genoeg was: ook zijn Surinaamse achtergrond zou hij voortaan met trots uitdragen en zonodig verdedigen. Over alle andere aspecten van zijn identiteit – zijn homoseksualiteit, zijn drank- en drugsverslavingen, zijn geldproblemen en het feit dat hij hiv-positief was – was hij altijd al bijzonder openhartig geweest. Lansdorf bestreed taboes en geheimzinnigheid waar hij kon.

Duizenden Amsterdammers kennen Lansdorf als vrolijke, gevatte horeca-medewerker. Knap, slank, een goede danser met uitbundig modegevoel en een vlijmscherpe tong: als Lansdorf via Facebook inklokte bij café ’t Mandje op de Zeedijk wisten zijn ‘fans’ dat een gezellige avond gegarandeerd was. „Het was een feest om te zien hoe hij de meest uiteenlopende mensen om zijn vinger wist te winden”, zegt artiest en activist Dolly Bellefleur. „Maar achter die uitbundige façade ging een heel serieus iemand schuil. Hij en ik deelden een soort ‘zendingsdrang’ om onrecht te bestrijden.”

Als jonge nachtvlinder was Lansdorf in de jaren negentig lid van de Safe Sex Guerilla, een groep jongens die disco’s en feesten binnenviel met dansacts waarbij condooms werden uitgedeeld. Later gaf hij workshops seksuele voorlichting en bleef hij breed inzetbaar bij hiv-gerelateerde acties en evenementen. „Orlando leek zich nergens helemaal te conformeren, hij fladderde van plek naar plek”, zegt voorzitter van de Hiv Vereniging Bertus Tempert. „Hij had een sterke mening en kwam zelfs weleens onuitgenodigd naar een bijeenkomst. ‘Kínd…’ begon hij dan. Je moest er wel de humor van inzien.”

In 2005 bleek Lansdorf zelf hiv-positief. Een tegenslag, maar hij verborg het voor niemand. In februari 2013 was hij een van de initiatiefnemers van de hiv-bewustzijnscampagne ‘Wie is positief?’ en droeg hij in theatervoorstelling De hiv-monologen een openhartige tekst voor. Bellefleur: „Na afloop stapte er een zeventienjarige jongen op Orlando af die hem vertelde dat hij recent had ontdekt dat hij hiv had, maar het nog aan niemand had durven te vertellen. Er viel een last van zijn schouders.”

Zelf had Lansdorf zich ook jarenlang bekneld gevoeld. Hij groeide op in het Brabantse Veghel, waar zijn in 1970 uit Suriname geëmigreerde ouders zich hadden bekeerd tot Jehova’s getuigen. Lansdorf werd op zijn elfde gedoopt, maar toen hij als puber van drank, sigaretten en mannen bleek te houden was het afgelopen: hij werd uitgesloten van de kerk, verliet zijn ouderlijk huis en bouwde onder toeziend oog van een pleegtante een zelfstandig leven op in Den Bosch, als model, danser en in de bediening bij restaurant Allerlei. Chefkok Joop Braakhekke kwam er vaak eten; toen Lansdorf naar Amsterdam wilde verhuizen kon hij aan de slag in Braakhekke’s Le Garage. Tientallen baantjes, woningen en liefdesrelaties zouden volgen.

„Orlando was punctueel, een keiharde werker en een man van z’n afspraken”, vertelt Nicky Berkhout. „Maar hij was ook impulsief. Alles moest snel snel snel. Om de zoveel tijd gooide hij z’n leven helemaal om.” Berkhout en haar toenmalige vriendin ontmoetten Lansdorf eind 1999 in het huis van een gemeenschappelijke vriend. „We raakten in gesprek over onze kinderwens, en toen zei Orlando spontaan dat hij ons wel wilde helpen. Hij maakte zo’n positieve eerste indruk – hij was uitgesproken en innemend, en je lachte je dood met hem – dat we afspraken om elkaar beter te leren kennen.”

Lansdorf was gek op zijn kinderen en gaf ze „meer dan hij had”

De geboorte van dochter Yarum in 2001 was voor Lansdorf een keerpunt: hij kickte af van drank en drugs en vierde voortaan nuchter feest. In 2003 volgde zoon Benthe. Lansdorf was gek op zijn kinderen en gaf ze „meer dan hij had”, aldus Berkhout. Als ouder op afstand kwam hij regelmatig langs en zat dan „nooit om pedagogische adviezen verlegen”.

In zijn eigen leven bleef het stormen: na de zelfmoord van zijn Italiaanse vriendje in 2016 vertrok Lansdorf met plannen voor een eigen Bed & Breakfast naar Italië, maar dat liep op niets uit. Terug naar huis, hard werken, schulden afbetalen – hij herpakte zich steeds weer.

Op zaterdag 6 maart verscheen Lansdorf niet op zijn werk, en wachtte dochter Yarum vergeefs op een appje over hun wekelijkse afspraak. Hij bleek in zijn slaap te zijn overleden. De doodsoorzaak is onbekend.