De fans van Manchester United zijn het zat

Manchester United Fans van Manchester United keren zich steeds meer tegen de Amerikaanse eigenaren, de familie Glazer. „Het draait alleen nog maar om commercie.”

Een jonge fan van Manchester United demonstreerde zaterdag tegen de familie Glazer, de eigenaren van de club.
Een jonge fan van Manchester United demonstreerde zaterdag tegen de familie Glazer, de eigenaren van de club. Foto Oli Scarff/AFP

We decide when you play.’ Wij bepalen wanneer jullie spelen. Het was niets minder dan een dreigement dat het groepje fans van Manchester United op 22 april bij het trainingscomplex van de club liet horen.

Anderhalve week later, op zondag 2 mei, blijkt hoe serieus ze waren. Terwijl ’s middags dé klassieker van de Premier League op het programma staat – Manchester United - Liverpool – verzamelen duizenden supporters zich voor het stadion Old Trafford. Enkele honderden fans dringen het stadion binnen; via de Munich Tunnel, waar de Busby Babes die omkwamen bij de vliegramp in 1958 worden herdacht, betreden ze het veld en steken ze vuurpijlen af richting de hoofdtribune. Twee agenten raken gewond.

Een paar mijl verderop omsingelen honderden andere fans The Lowry Hotel, het luxueuze hotel waar José Mourinho 2,5 jaar woonde tijdens zijn periode als hoofdcoach. Hier zijn de spelers van United zaterdagavond al bijeengekomen, ter voorbereiding op het duel. Nu kunnen ze nergens heen. Als ze pas rond zeven uur ’s avonds het hotel verlaten, vertrekken ze niet naar het stadion maar richting het trainingscomplex, om de benen te strekken. De wedstrijd is dan al uitgesteld.

Fans zijn het zat. De aankondiging van de al snel geïmplodeerde Super League is in Engeland ontkiemd tot een ongekende supporterswoede, en niet alleen bij United. Ook bij Chelsea en Arsenal ageerden fans tegen het idee van een supercompetitie tussen ’s werelds rijkste clubs. Ze willen hun clubs terug, weg met de eigenaren die geld willen verdienen.

Maar bij United, dat donderdagavond in de return van de halve finale van de Europa League tegen AS Roma een 6-2 voorsprong verdedigt, is meer aan de hand. Hier kookt na jarenlang sudderen de onvrede over de eigenaars, de Amerikaanse zakenfamilie Glazer, nu over.

Litouwse immigranten

Die woede is terug te voeren op de overname van de club door de Glazers in 2005. In 2003 koopt Malcolm Glazer, zoon van Litouwse immigranten, 2,9 procent van de aandelen van de Red Devils.

Glazer is dan nog een grote onbekende in Europa, maar in de Amerikaanse sportwereld weet iedereen wie hij is. Glazer heeft zijn vaders bedrijf in horloge-onderdelen uitgebouwd tot een miljardenimperium en verdient miljoenen op de beurs met risicovolle obligaties. In 1995 koopt hij het American footballteam Tampa Bay Buccaneers voor 192 miljoen dollar (160 miljoen euro), een record destijds. Hij bouwt de franchise uit tot een van de waardevolste in de National Football League. In 2003 en 2021 wint het team de Super Bowl. Van supporters krijgt Glazer de bijnaam The Leprechaun (de Ierse elf) vanwege zijn ronde gezicht en rossige baard.

In 2005 bemachtigt Glazer 57 procent van de aandelen van Manchester United en brengt hij een formeel overnamebod uit voor de rest. Voor in totaal 790 miljoen pond (914 miljoen euro) komt de Engelse club in Amerikaanse handen.

Ron Snellen, voorzitter van de officiële Nederlandse fanclub en al 25 jaar seizoenskaarthouder, herinnert zich die periode nog goed. „Ik had ook aandelen van de club en moest ze verkopen, anders zouden ze waardeloos worden. Daarvoor ben ik nog speciaal naar Londen gereden.”

Lees ook: Het volk sprak en binnen 48 uur was de Super League ontmanteld

Er was meteen al sprake van tegenstand bij de overname, herinnert Snellen zich. „Deze mensen kwamen uit Amerika, we wisten niet wat ze wilden en wat er met de club ging gebeuren. Al snel bleek dat de Glazers er vooral geld aan wilden verdienen.”

Want Malcolm Glazer betaalt de overname van de club niet met eigen middelen. Hij leent het benodigde geld en zet de schulden op de balans van Manchester United. Zo draait de voetbalclub, tot dan toe schuldenvrij, op voor haar eigen overname.

Daar zijn de fans niet blij mee; als de familie Glazer in juli 2015 voor het eerst een wedstrijd op Old Trafford bijwoont, grijpen supporters de gelegenheid aan om te demonstreren. De Glazers moeten uiteindelijk in een politiebusje in veiligheid worden gebracht.

Ontevreden fans richten dat jaar een nieuwe club op, voor hen het échte United: FC United of Manchester. In de statuten staat dat een shirtsponsor voor altijd verboden is. De club speelt nu voor 4.000 man in het noordoosten van de stad, op het zevende Engelse niveau.

Sportief succes

Maar in de jaren na de overname verstomt de kritiek, dankzij het sportieve succes. In de periode tot 2013 wordt Manchester United vijf keer landskampioen en wint het de Champions League. In 2010 neemt de kritiek in een titelloos jaar weer toe, en ondernemen welgestelde fans onder de naam Red Knights zelfs een overnamepoging, maar de onrust ebt net zo snel weer weg als United een jaar later de Premier League wint en de finale van de Champions League bereikt. Wat ook helpt is dat succescoach en clublegende Alex Ferguson alle kritiek op de eigenaren afwimpelt.

United-manager Ole Gunnar Solskjaer (links) in 2019, met eigenaren Joel en Avram Glazer in Barcelona. Foto Carl Recine/Reuters

De Glazers brachten stabiliteit, zegt Clive Hindle over de telefoon. De Brit volgt de club sinds 1955 – „sinds de Busby Babes” – en schreef in 2014 het boek Only One United: A Personal History of Manchester United. „Toen de Glazers de club overnamen, zat United in een sportief slechte en onrustige periode”, zegt hij. „Ze zagen al snel dat coach Alex Ferguson de sleutel was tot succes. Door hem te steunen zorgden ze daarvoor.”

In de tussentijd laten Malcolm Glazer, die in 2014 zal overlijden, en zijn zoons Avram en Joel, die nu samen het voorzitterschap delen, de schulden van de club verder oplopen. En zelf profiteren ze. Naar schatting heeft de familie sinds de overname meer dan 1 miljard pond (1,16 miljard euro) aan de club onttrokken via aandelenverkoop, dividenden en managementvergoedingen. In dezelfde periode bouwt United een schuld op van 527 miljoen euro.

Toch kun je niet zeggen dat de Glazers alleen maar geld uit de club gehaald hebben, zegt Hindle. Volgens hem hebben de eigenaren er minstens zoveel geld ingestoken, onder meer in transfers van bijvoorbeeld Paul Pogba (105 miljoen euro), Harry Maguire (87 miljoen euro) en Ángel di Maria (75 miljoen euro). „En de club is in waarde verviervoudigd en behoort met Real Madrid en FC Barcelona tot de rijkste clubs ter wereld. Ze hebben van Manchester United een mondiaal merk gemaakt.” Zo bedachten de Glazers een regionale aanpak voor hun sponsordeals, waardoor de inkomsten van de club spectaculair stegen.

Geheim bezoek

Als na het vertrek van Ferguson, die in 2013 met pensioen gaat, er geen landstitel meer gewonnen wordt, neemt de onrust weer toe. Er wordt nog wel beslag gelegd op een paar nationale cups en de Europa League, maar het is niet genoeg om de fans tevreden te houden. Als de Super League dit jaar wordt aangekondigd, komt alle onvrede tot uitbarsting.

Het probleem is, zegt Snellen, dat de club een deel van haar identiteit is kwijtgeraakt. „Je kunt niet meer zomaar een wedstrijd bezoeken. Seizoenkaarten beginnen bij ruim 500 pond per stuk (580 euro), een biertje kost 5 pond, een uitkaartje minimaal 85 pond. Het draait alleen nog maar om commercie, met de club als melkkoe.” Daarbij helpt het niet, zegt Snellen, dat de Glazers zich zelden meer in Manchester laten zien. „Ze zijn volgens mij al 2 jaar niet op de club geweest. En als ze komen, doen ze dat in het geheim.”

Hindle denkt niet dat de commercialisering nog te stoppen valt. „De krachten van commercie hebben het voetbal allang overgenomen. Dat houd je maar moeilijk tegen.” De Super League is nog niet definitief van de baan, vreest hij. „Door hun rijkdom steken er in elke competitie in Europa wel een paar teams bovenuit. Het is niet gek dat zij elkaar opzoeken voor meer tegenstand. De Amerikanen hebben laten zien dat een gesloten franchisemodel een succesvolle manier is om inkomsten te garanderen. Daar zijn alle eigenaren van de grote clubs naar op zoek.”

Toch hopen Hindle en Snellen dat Manchester United ooit weer van de fans zal zijn. „Zo is de club ook groot geworden”, zegt Hindle. „En in Duitsland laten ze zien dat zulke clubs ook een hoog niveau kunnen halen.” Van Snellen mag dat zelfs op radicale wijze gebeuren. „Laat ons desnoods maar net als Glasgow Rangers helemaal opnieuw beginnen. Dan kan ik tenminste trots zijn op de club.”

De afgelopen week publiceerde de Manchester United Supporters Trust, het officiële supportersorgaan, een open brief aan de eigenaren. Geef ons meer macht en de mogelijkheid om aandelen te kopen, was de boodschap. „We strongly suggest you take it”, sloten ze af.

Heel even leek het erop alsof ze hun zin zouden krijgen. Na het mislukken van de Super League kondigde directeur Ed Woodward zijn vertrek aan. Joel Glazer maakte schriftelijk excuses aan de supporters voor het plan en beloofde meer naar de fans te zullen luisteren.

Maar vertrekken? Dat is de familie Glazer niet van plan, bleek al snel. Het volgende doel: de waarde van de club laten groeien tot 10 miljard dollar.