Recensie

Recensie Muziek

Het antwoord van Britse rappers op postkoloniale melancholie

Boek In ‘Brithop’ bespreekt muziekwetenschapper Justin Williams de politieke dimensie van Britse rap. Zijn boek is een sterk betoog over de problemen in het Verenigd Koninkrijk en het antwoord dat er vanuit hiphop volgt.

Acteur en rapper Riz MC (Riz Ahmed), hier in 2013, benoemt in zijn muziek de dualiteit voor Britten met een Pakistaanse achtergrond.
Acteur en rapper Riz MC (Riz Ahmed), hier in 2013, benoemt in zijn muziek de dualiteit voor Britten met een Pakistaanse achtergrond. Foto Stuart C. Wilson

Postkoloniale melancholie, zo noemt muziekwetenschapper Justin Williams de stemming bij de Britse tabloids, televisie en politici. Het is de term voor „de psychologische staat waarin op een ongezonde manier wordt getreurd om het verlies van het Britse empire”. Postkoloniale melancholie leidt tot uitsluiting, onderdrukking en discriminatie van immigranten (onder wie Britten die al generaties in het land wonen) die herinneren aan dat ‘empire’. Die groep gebruikt vervolgens hiphop om terug te praten en de postkoloniale melancholie te bekritiseren en te bespotten, constateert Williams in Brithop. The Politics of UK Rap in the New Century.

Van ‘Don’t Mug Yourself’ van The Streets uit 2002 tot ‘Ghosts of Grenfell’ van Lowkey uit 2017 bestudeert Williams Britse hiphop. De van Amerika naar Groot-Brittannië geëmigreerde musicoloog kiest 2002 als startpunt voor zijn beschrijving. Zijn verantwoording daarvoor is niet al te overtuigend. Hij geeft als reden dat binnen het beleid van Tony Blairs New Labour dan in Groot-Brittannië de macht naar Schotland en Wales verschuift en dat na de aanslagen van 11 september 2001 de retoriek in tabloids en politiek sterker wordt. Ook komt in 2002 de Britse hiphopvariant grime op. In hoofdstukken over nationalisme, geschiedenis, subcultuur, humor, politiek en identiteit bespreekt Williams uiteenlopende Britse hiphop zoals Akala, The Streets, Sleaford Mods, Goldie Looking Chain, Riz MC, Shay D, Lowkey en Shadia Mansour.

Lees dit interview met grime-artiest Stormzy: ‘Ik ben super eerlijk over mijn worstelingen’

Het boek is het sterkst wanneer nummers uitgebreid worden uitgeplozen en afgezet tegen recent onderzoek. Bijvoorbeeld bij ‘Englistan’, een nummer uit 2016 waarin Riz MC de dualiteit benoemt voor Britten met een Pakistaanse achtergrond. Het is een nummer over opgroeien in Engeland en er tegelijkertijd niet helemaal bij horen. Riz MC noemt het een poging de vlag op te rekken zodat er ruimte voor iedereen is. Hiphop wordt daarbij door een groep Britten gebruikt om te zeggen: hier zijn we. Williams verbindt dat nummer met onderzoek dat stelt dat Europese hiphop wordt ingezet om privileges te krijgen die aan de ene groep worden beloofd en de andere groep worden onthouden.

Duivel

Het andere sterke muziekvoorbeeld in Brithop is ‘The Thieves Banquet’ van Akala. Het nummer is gebaseerd op de roman Devil On The Cross van de Keniaanse schrijver Ngũgĩ wa Thiong’o, waarbij de duivel een diner organiseert voor de grootste dieven in de wereld. De dieven bepleiten bij de duivel hun status om de allergrootste dief te mogen zijn. De eindstrijd gaat tussen de monarchen, de bankiers, religieuze leiders en dictators, waarbij Akala in het nummer alle vier de stemmen vertolkt. Williams laat zien hoe Akala accenten, parodie, muziek en theater inzet om de gevolgen van het koloniale verleden te laten zien.

Lezend in Brithop dwalen je gedachten telkens af naar Nederland. Ook al is de schaal kleiner; het koloniale verleden, de aanwezige postkoloniale melancholie en de reactie van rappers daarop is vergelijkbaar. Het zou een mooie studie naar ‘Nederhop’ kunnen opleveren om te onderzoeken hoe rappers als Fresku, Typhoon, Akwasi en Mr. Polska reageren op maatschappij en politiek.

Dat er in de door Williams onderzochte periode overigens niet veel is veranderd wordt duidelijk in het naschrift over het nummer ‘Ghosts of Grenfell’ van Lowkey. De brand in de Londense Grenfell Tower in 2017 kostte 72 mensen het leven. Symbolisch, volgens rappers als Stormzy en Lowkey, voor hoe de Britse overheid omgaat met gemarginaliseerde groepen. De ramp was volgens de rappers te voorkomen geweest als er niet bespaard was op brandvoorzieningen. Ook de onpersoonlijke reactie van de toenmalige premier Theresa May wordt fel bekritiseerd.

Brithop is een sterk betoog over nationalisme, de problemen in het Verenigd Koninkrijk en het antwoord dat er vanuit hiphop volgt. Het boek is daarnaast een overtuigend pleidooi van Williams om hiphop serieuzer te nemen als onderzoeksgebied. En ook om goed naar hiphop te luisteren als medium van de groep die geen andere manier heeft om gehoord te worden.