Opinie

De vrijheidskitsch van het Kamerlid B. (FVD)

Tom-Jan Meeus

De oorlogsdoden herdenken is uiteindelijk een vorm van broederschap. Stilstaan bij wat anderen is aangedaan. Proberen te begrijpen. Het kleine groot maken, en het grote klein: individuen zoeken in het verhaal van een nederlaag voor de mensheid die eigenlijk altijd te verpletterend voor de geschiedenisboeken is gebleven.

Op Bevrijdingsdag kan iedereen zien dat de vrijheidsbeleving verandert. Een tijd van afnemende broederschap. Van vrijheid als individuele vanzelfsprekendheid. Genieten. Wie mijn vrijheid dwarszit, moet opzij. Eigen vrijheid eerst.

Wat dit betreft is het FVD-idee dat er gelijkenis zit tussen de Tweede Wereldoorlog en de coronabeperkingen van het afgelopen jaar, niet alleen een absurde vermenging van puberale provocatiedrift en onwetendheid uit de wereld van het Kamerlid B. Het past pijnlijk genoeg ook in het tijdsbeeld: de oorlog verdwijnt uit het collectieve geheugen en het vrijheidsverlangen is vrijwel onbegrensd geworden.

Dus krimpt het besef dat ieders vrijheid alleen in stand blijft zolang mensen ook vrijheid kunnen inleveren voor anderen. Bijvoorbeeld door coronamaatregelen na te leven waarmee ze het hartgrondig oneens zijn.

Al moet je er ook rekening mee houden dat de FVD-praatjes over vrijheid niet meer dan kitsch zijn. Sinds vorige week staat op de site van de partij een standpunt over de Russische oppositieleider Navalny. Dit blijkt een „Soros-puppet” zonder „programma”, vermoedelijk „een Amerikaanse agent”, en het verhaal van zijn vergiftiging met het zenuwgas novitsjok is „belachelijk”. Er staat geen auteur bij, maar het Kremlin had het zelf geschreven kunnen hebben. Je kunt er moeilijk aan ontlenen dat FVD werkelijk belang aan (democratische) vrijheid hecht.

Het maakt ook duidelijk hoezeer deze partij het leed van oorlogsslachtoffers uit puur eigen gewin politiseerde. En je kunt blijven zeggen: zwijg het dood. Maar dat is een nederlaag voor de democratie, alsof argumenten geen waarde meer hebben.

Misschien moet men het omgekeerde doen: maak het groot. Stel een grens. Kies de aanval. Trakteer de heer B. op tegenmacht. Echte tegenmacht. Macht die erop uit is hem te breken.

Breng in beeld hoe verkeerd dit is. Laat zien welke FVD’ers dit faciliteren. Wijs de meelopers aan. Laat VVD en CDA besluiten dat zij in Brabant écht niet meer willen samenwerken met een partij die dit soort enormiteiten over de rug van oorlogsslachtoffers de wereld in slingert.

Maar 4 en 5 mei zijn natuurlijk geen dagen om hiermee te beginnen. 4 mei is voor broederschap en empathie. 5 mei voor het feest van de bevrijding – en misschien ook voor wat mijmeren over de veranderde nationale vrijheidsbeleving.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft elke dinsdag op deze plek een column.