De rust voor het ‘Ruinerwold-gezin’ was van korte duur

Aangifte Nadat de rechtbank besloot dat Gerrit Jan van D. wegens een hersenbloeding niet zou worden vervolgd, trok hij weer in bij zijn jongste kinderen. Een van hen heeft nu aangifte gedaan tegen hem van seksueel overschrijdend gedrag.

Politie bij het voormalige onderkomen in Ruinerwold in oktober 2019.
Politie bij het voormalige onderkomen in Ruinerwold in oktober 2019. Foto Vincent Jannink/ANP

Even leek het erop dat Gerrit Jan van D. in het buitengebied van Ermelo, in een huis omringd door weilanden met paardenbloemen en margrietjes, zijn leven buiten de gevangenis vorm zou gaan geven. Op deze plek vonden zijn vijf jongste, meerderjarige kinderen met hulp van de burgemeester van Ermelo vorig jaar een nieuw onderkomen. Toen de rechtbank op 4 maart besloot dat Van D. niet zou worden vervolgd, trok hij bij hen in zonder dat daar ruchtbaarheid aan werd gegeven. Ook Joseph B., die het gezin hielp en in september terechtstaat voor vrijheidsberoving, voegde zich onlangs bij het gezin in landelijk Gelderland.

Van D. stond onder meer terecht voor vrijheidsberoving van zijn negen kinderen, maar vanwege een verwaarloosde hersenbloeding is hij volgens de rechtbank niet in staat om het proces te volgen en kwam hij op vrije voeten.

Het bleef maar kort rustig. Dinsdag was de nieuwste ontwikkeling, toen via berichtgeving van verschillende lokale media bleek dat Gerrit Jan van D. zijn huis gedwongen heeft verlaten na een aangifte van seksueel grensoverschrijdend gedrag van een van zijn jongere kinderen. Op de inhoud van die aangifte wil de politie niet verder ingaan. De gemeente was niet bereikbaar voor toelichting.

De advocaat van de vier oudste kinderen bevestigt dat het huisverbod is ingegaan op 28 april. Zo’n verbod duurt gewoonlijk tien dagen en wordt doorgaans afgegeven aan een pleger van huiselijk geweld die in die periode zijn huis niet in mag en ook geen contact mag opnemen met de kinderen. De maatregel „biedt de mogelijkheid om in een noodsituatie te voorzien in een afkoelingsperiode waarbinnen hulpverlening op gang kan worden gebracht en escalatie kan worden voorkomen”, schrijft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op zijn website.

De burgemeester kan het verbod verlengen tot maximaal vier weken. Een uithuisgeplaatste die zich niet aan het huisverbod houdt, kan maximaal twee jaar gevangenisstraf krijgen.

Gevoel van rechtvaardigheid

In oktober 2019 werden de kinderen van Ruinerwold een begrip, toen de nu 27-jarige zoon uit het gezin hun woning in die plaats ontvluchtte en in een lokale bar zijn verhaal deed. Op de boerderij leefde Gerrit Jan van D. met zes van zijn negen kinderen jarenlang afgesloten van de maatschappij. De drie oudste kinderen waren het gezin al eerder ontvlucht.

Vanaf 24 maart zond NPO1 De kinderen van Ruinerwold uit, een documentairereeks waarin de vier oudste kinderen voor het eerst vertellen hoe hun vader hen van hun vrijheid beroofde, misbruikte en mishandelde onder het mom van een zelfbedachte religie. De reeks trok miljoenen kijkers. Daarna begonnen mensen die zich het lot van de kinderen aantrokken een crowdfunding waarmee zij ongeveer een half miljoen euro ophaalden om „een steuntje in de rug (te) bieden bij start en herstart in de samenleving”.

Lees ook de tv-recensie van de documentairereeks: Had een van de kinderen van Ruinerwold zijn mond maar voorbijgepraat

Halverwege april werd Gerrit Jan van D. gedagvaard, want hoewel een strafrechtelijke procedure vanwege de gesteldheid van Van D. werd afgebroken, kan een civiele procedure de vier oudste kinderen nog wel een gevoel van rechtvaardigheid geven, zegt hun advocaat Corinne Jeekel. „Het is mijn cliënten er altijd om te doen geweest dat een rechter zich uitlaat over de feiten en de gedragingen van Van D. Een strafzaak gaat over de strafbaarheid ergens van. Een civiele zaak over de onrechtmatigheid. Het is een vorm van erkenning voor wat hen is aangedaan.”

Voorstellen bij de buren

In de nieuwe woonplaats ontstond eind april onrust nadat Joseph B. en Gerrit Jan van D. bij hun nieuwe buren langsgingen om zich voor te stellen. „Die kinderen vonden we prima”, zegt een veehouder terwijl hij zijn land aan het bewerken is tegen NRC, „maar dat was wel gek”. De buren hebben met elkaar afgesproken om niet te veel los te laten over de situatie.

Het is de vraag of de recente aangifte die voorafging aan het huisverbod kan leiden tot een nieuwe strafzaak. „De aangifte zal leiden tot een onderzoek”, zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie. „Maar we hebben rekening te houden met de uitspraak die er al ligt.”

Corinne Jeekel hoopt dat de interesse in de Ruinerwold-zaak wat zal wegebben. „Het allerliefst hebben ze gewoon rust”, zegt zij. „In de documentaire hebben ze hun verhaal gedaan en ze hoopten dat het daarmee klaar zou zijn. Maar dat is helaas nog steeds niet zo.”