De afmelding van de 118-jarige fakkeldraagster symboliseert de lange, pijnlijke worsteling van Japan met de Spelen

Olympische Spelen De Spelen in Tokio moeten over ruim twee maanden beginnen, maar de kritische Japanse bevolking is meer bezig met de coronapandemie.

Het olympisch vuur is sinds 25 maart via een estafette door Japan onderweg naar Tokio.
Het olympisch vuur is sinds 25 maart via een estafette door Japan onderweg naar Tokio. Foto Kyodo/Reuters

In het licht van de eeuwigheid was het geen wereldnieuws, maar in Japan was het een nieuwe tegenvaller op weg naar de toch al zo geplaagde Olympische Spelen van 2020. De 118-jarige Kane Tanaka, de oudste mens ter wereld, moest zich dinsdag terugtrekken als deelnemer aan de estafetteloop met de olympische toorts. Met het nog steeds uiterst actieve coronavirus in het land leek het haar niet verstandig op haar leeftijd een onnodig gezondheidsrisico te nemen. Ze zou de oudste deelnemer uit de geschiedenis zijn geworden in de traditionele estafette. Dat record blijft dus in handen van haar landgenote Shigeko Kagawa, 109 jaar oud, die het olympisch vuur vorige maand vanuit de stad Nara een stukje in de richting van Tokio bracht.

Maar zelfs het olympisch vuur heeft zich laten indammen door de coronapandemie. Het symboliseert de lange, pijnlijke worsteling van Japan met de Olympische Spelen, die over tweeënhalve maand moeten beginnen in Tokio, een jaar na de oorspronkelijk geplande datum. Zaterdag werd bekend dat inmiddels zes coronagevallen in het land rechtstreeks terug te voeren zijn op de pre-olympische estafette, die op 25 maart van dit jaar werd hervat in Fukushima. „De fakkeltocht ligt in duigen”, concludeerde de krant Mainichi Shimbun afgelopen weekeinde. De hobbelige weg die de olympische vlam aflegt over de Japanse eilanden ligt uiterst gevoelig. Eén gouverneur, Tokihiro Nakamura, bood in tranen zijn verontschuldigingen aan toen de estafette in de zuidelijke prefectuur Ehime moest worden afgekapt.

Achter gesloten deuren

Het grootste deel van de Japanse bevolking moet al lang niets meer hebben van wat altijd werd aangeduid als het grootste sportevenement op aarde. Dat zal het in Tokio, eind juli en begin augustus, zeker niet zijn, gezien alle aangekondigde restricties. Buitenlandse toeschouwers of zelfs maar familieleden van sporters zijn niet welkom in het land. En met de huidige stand van de pandemie in en rond Tokio is het zelfs zeer de vraag of Japanse fans zullen worden toegelaten bij de wedstrijden.

Als roeier haalde ze de Spelen niet, dus nu fietst Kirsten Wielaard naar Tokio

De voorzitter van het organisatiecomité, Seiko Hashimoto, erkende afgelopen vrijdag dat de Spelen achter gesloten deuren kunnen worden gehouden. In juni wordt daarover een definitieve beslissing verwacht. „De enige manier waarop we de Spelen een succes kunnen noemen is wanneer we de levens en de gezondheid van de sporters en van de Japanse bevolking volledig kunnen beschermen”, zei Hashimoto eind april tegen het Franse persbureau AFP. „Als we iets veranderen aan de Spelen, zal het de toeschouwers betreffen, denk ik. Dat is één manier om de angsten weg te nemen bij de mensen die bezorgd zijn over het gezondheidssysteem.”

De druk op het organiserend comité om tegemoet te komen aan de zorgen onder de Japanse bevolking is enorm. Volgens enquêtes is zo’n tachtig procent van de Japanners tegen het doorgaan van de Olympische en Paralympische Spelen, deze zomer. Die cijfers zijn de laatste maanden onveranderlijk hoog.

De pandemie toont in Japan nog geen tekenen van een snel einde. In Tokio worden dagelijks tussen de zeshonderd en duizend inwoners positief getest op het virus, in het hele land een kleine zesduizend mensen per dag. En maandag meldde het Japanse ministerie van Volksgezondheid voor de tweede achtereenvolgende dag een nieuw record in het aantal ernstig zieke Covid-19-patiënten: 1.084. In tegenstelling tot veel westerse landen heeft het vaccinatieprogramma nog geen bres kunnen slaan in de coronagolf. Op een bevolking van 126 miljoen heeft Japan 3,5 miljoen vaccins gezet, inclusief ‘tweede prikken’.

Extra verpleegkundigen

De dagelijkse worsteling met de ziekte is een van de redenen waarom vorige week grote verontwaardiging ontstond toen de Japanse organisatie op zoek ging naar vijfhonderd extra verpleegkundigen voor medische bijstand tijdens de Olympische en Paralympische Spelen. Het medisch personeel dat de Spelen ondersteunt – voor testen, onderzoek, controles en quarantainemaatregelen – bestaat naar verwachting al uit zo’n tienduizend mannen en vrouwen. „We moeten af van dit voorstel om verpleegkundigen die strijden tegen de ernstige coronapandemie, naar de Spelen te sturen”, zei de secretaris-generaal van de Japanse vakbond voor medisch personeel, Susumu Morita, tegen persbureau AP. „Ik ben woest over het doorduwen van de Spelen, gezien alle risico’s voor de gezondheid en de levens van patiënten en verpleegkundigen.”

De voorzitter van de Artsenvereniging van Tokio, Haruo Ozaki, heeft „genoeg van het spirituele argument” voor het doorgaan van de Spelen. Door de verspreiding van nieuwe varianten van het virus wordt het volgens hem „extreem moeilijk” het evenement te houden zonder het aantal infecties, binnen en buiten Japan, te vergroten. Medisch personeel in Tokio is al maanden overbelast, stelt Ozaki; aanvankelijk alleen door de behandeling van vele duizenden patiënten, maar nu nog eens extra door de uitrol van het vaccinatieprogramma.

Vanwege de hoeveelheid besmettingen verkeren Tokio en de regio’s eromheen sinds vorige maand opnieuw onder de noodtoestand. Die is voorlopig voorzien tot en met komend weekeinde, maar de kans lijkt groot dat hij wordt verlengd. Onder de noodtoestand zijn winkels, bioscopen en sportscholen dicht, terwijl restaurants de deuren om acht uur ’s avonds moeten sluiten.

Dagelijkse tests

Ondertussen heeft de organisatie van de Spelen in Japan de coronamaatregelen voor sporters, coaches en media opnieuw aangescherpt. Voor de ruim tienduizend sporters, maar ook voor hun begeleiders, zal ‘Tokio 2020’ vooral de Spelen worden van de coronatests. Sporters worden elke dag getest zolang zij in Japan zijn, blijkt uit de laatste versie van het olympische Playbook. In de eerste versie van dat draaiboek, uitgebracht in februari van dit jaar, ging het per sporter nog om één coronatest in de vier dagen.

Ook de media worden onderworpen aan zwaardere maatregelen: journalisten moeten na aankomst in Tokio drie dagen in quarantaine in hun hotel. Alleen als ze elke dag negatief testen, mogen zij hun accommodatie verlaten en aan het werk. Maar ook dan komen ze tal van barrières tegen. Zo mag een gesprekje met een sporter na afloop van een wedstrijd niet langer duren dan negentig seconden.