Reportage

In de harde Spaanse verkiezingsstrijd trekt een stierengevecht stemmen

Verkiezingen Bij regioverkiezingen in Madrid draait het om rechts tegen links. De ‘vrouwelijke Trump’ is trots op het liberale coronabeleid.

De arena Las Ventas in Madrid maakte zich zondag op voor het eerste stierengevecht sinds de pandemie.
De arena Las Ventas in Madrid maakte zich zondag op voor het eerste stierengevecht sinds de pandemie. Foto Fran Guerra / via ZUMA Press

‘Ayuso!’, schreeuwt een vrouw opeens door arena Las Ventas. ‘Viva!’, scanderen duizenden anderen als antwoord. Aanhangers van de conservatieve Partido Popular danken ‘hun’ regiopresident voor de terugkeer van het stierenvechten. Buiten la plaza de toros houden vijf leden van dierenpartij Pacma deze zondagnamiddag een stil protest in de schaduw. „Het is een schande dat dit hier nog plaatsvindt. En zeker als een soort verkiezingscampagne”, stelt partijleider Laura Duarte. „Wij zijn de enige partij die deze dierenmoord direct wil afschaffen.”

Volksvermaak of dierenleed. De regioverkiezingen in het sterk verdeelde Madrid, die op deze dinsdag vervroegd worden gehouden, staan in het teken van een aloude tegenstelling: rechts tegen links.

En daar zit vrijwel niets tussenin. Alleen het Ciudadanos (Burgers) van Edmundo Bal (53) profileert zich als een middenpartij, maar volgens de laatste peilingen zijn ze – net als de dierenpartij – ver verwijderd van de kiesdrempel van 5 procent.

Zo worden de zes miljoen inwoners van de autonome regio rond de Spaanse hoofdstad gedwongen tot een scherpe keuze. „Het is een beetje absurdistisch”, stelt politicoloog Fernando Vallespín, verbonden aan de Universidad Autónoma van Madrid. „Alsof we ons nog steeds alleen moeten laten indelen als aanhangers van oude ideologieën. Het laat misschien wel zien dat politiek noch media de mensen serieus nemen.”

Meesterzet

Anderhalve maand geleden verraste de huidige regiopresident Isabel Díaz Ayuso (Partido Popular) vriend en vijand. De 42-jarige vrouw verbrak een pact met Ciudadanos met als doel om ‘alleen’ aan een tweede termijn te beginnen.

Ayuso nam een groot risico met het uitschrijven van verkiezingen. Na het vertrek van de Partido Popular uit de landelijke regering in juni 2018, zette ze ook de macht in de regio Madrid op het spel. Nu lijkt het uit te lopen op een meesterzet. De absolute meerderheid haalt Ayuso niet. Zelfs met een verwachte verdubbeling van het aantal zetels (van 30 naar 60) zullen de conservatieven steun nodig hebben van de uiterst rechtse partij Vox.

Direct nadat Ayuso haar aankondiging deed, besloot de radicaal linkse Pablo Iglesias (42) eigenhandig de strijd aan te gaan. De leider van Podemos stapte als vicepremier op uit de nationale coalitieregering van sociaal-democraat Pedro Sánchez en stelde zich kandidaat als regiopresident. Hoewel Iglesias kansloos lijkt, speelt hij een grote rol in het debat.

Nog voordat de campagne begonnen was, zette Ayuso de toon met de leuze: ‘Communisme of vrijheid’

Nog voordat de campagne in Madrid begonnen was, zette Ayuso de toon met de leuze: ‘Communisme of vrijheid’. Podemos sloeg terug met de slogan: ‘Fascisme of democratie’. Toen de verbale strijd omsloeg in bedreigingen van onbekenden die kogelbrieven naar beide kampen stuurden, maakten de politici enigszins pas op de plaats. Linkse politici spraken er schande van, terwijl ‘rechts’ het negeerde. Van een inhoudelijk debat over de zorg kwam het niet meer.

Op het plein voor de arena staan deze zondag twee standjes van de Partido Popular. Conservatieve Madrilenen, te herkennen aan de Spaanse vlag op hun mondkapje, nemen gretig een folder in ontvangst. ‘De stieren zijn terug, met dank aan Ayuso’, staat erop. „Het voelt als een bevrijding dat we hier weer zijn”, legt PP-stemmer José Fernández uit voordat het ‘corona-experiment’ begint. De 6.000 kaartjes waren razendsnel uitverkocht. Testen was niet verplicht, wel werd bij iedereen de temperatuur gemeten.

Liberty City

Ayuso werpt zich als regiopresident in coronatijd op als de beschermer van de Madrileense economie, die grotendeels draait op de omzet van de 18.000 restaurants en barretjes in de stad. Een deel van hen ‘leeft’ van het stierenvechten. Nadat de strenge nationale lockdown in mei vorig jaar werd opgeheven, besloot Ayuso de horeca hoe dan ook open te houden.

Dat Madrid nu bekend staat als Liberty City beschouwt ze als een compliment. „Zonder vrijheid geen democratie. Ik denk niet dat horeca-eigenaren zich in andere steden zo vrij voelen”, stelde Ayuso keer op keer tijdens haar campagne.

Lees ook deze reportage over de coronadoden van Madrid

Hoewel Madrid met circa 680.000 besmettingen en 15.000 doden tot de zwaarst getroffen steden behoort, lijkt Ayuso niet te worden afgerekend op haar eigenzinnige coronabeleid. Integendeel; met spontane en soms vreemde uitlatingen over het vrije leven in de stad – „In Madrid kun je scheiden en hoef je je ex nooit meer te zien” – maakte ze zich zo populair bij conservatief Madrid dat ze Ciudadanos wegvaagt en Vox op afstand houdt.

Politicoloog Vallespín omschrijft Ayuso als „de vrouwelijke Trump”. „Ze zegt dingen uit haar hart. Het is een heel eigen stijl waar anderen nauwelijks vat op hebben”, stelt de hoogleraar.

Links en rechts vierden in het laatste weekeinde voor de verkiezingen hun eigen feestje – met coronarestricties. De regionale linkse leiders van PSOE, Más Madrid en Podemos gingen op 1 mei aan de zijde van enkele nationale ministers de straat op om de dag van de arbeid te vieren. De Partido Popular en Vox spraken op zondag hun steun uit voor het stierenvechten en de door corona getroffen bedrijven.

Stierenvechter Julían Lopez ‘alias El Juli’ was zondag – met twee van de dode stier afgesneden oren als beloning – de gevierde man, maar de morele overwinning was voor Ayuso. Zij had ervoor gezorgd dat na 448 dagen van stilte de toros terugkeerden in Las Ventas. Ze hoopt er op 4 mei via de stembus haar beloning voor te krijgen.