Necrologie van een meme

Sociale media Süeda Isik volgt de socials,  op zoek naar memes die iets vertellen over de tijd waarin we leven.  Deze keer: memes die buiten hun internetsfeer treden.

Feestgangers bij luchtvaartbasis Area 51 in Nevada.
Feestgangers bij luchtvaartbasis Area 51 in Nevada. Foto Etienne Laurent/EPA

Wat begon als meme op het internet, eindigde in een ware veldslag. Honderden met de naam Josh troffen elkaar in een park in Lincoln, Nebraska op zaterdag 24 april. Ze streden in een (overigens vriendschappelijk) gevecht om het recht om de naam Josh te mogen dragen. Het voorval deed zo absurdistisch aan, als ware het een meme die tot leven komt.

Op Facebook daagde de 22-jarige Josh Swain uit Arizona vorig jaar, bij wijze van grap, tientallen naamgenoten uit voor een gevecht: “Wie wint, mag de naam behouden. Alle anderen moeten hun naam veranderen. Je hebt een jaar om je te voorbereiden. Succes.” Het wereldwijde web deed de rest van het werk: screenshots gingen al snel viraal.

De deelnemers aan wat al snel bekend kwam te staan als ‘The Battle of the Josh’s’,  streden als Spartanen uit de film 300 in volle glorie– zij het sukkeliger en zonder geweld.  Bewapend met zwemnoodles en verkleed als, onder andere, Spiderman en Jedi verdedigden ze hun naamrecht. Het gevecht had wat weg van waterpret op het droge. Het bleek daarmee vooral een viering van de gedeelde absurdistische internethumor.

Een dolfijn en een pak peuken

Het is niet de eerste keer dat memes de internetsfeer verlaten. Afgelopen vrijdag verschenen er in gevestigde kranten wereldwijd necrologieën van een meme. Juan Joya Borja, een Spaanse komiek die bekend werd onder de naam El Risitas (‘de giechel’), overleed op 65-jarige leeftijd. Zijn faam dankte ‘de giechel’ aan een tv-interview uit 2002, waarin hij hysterisch lachend een anekdote vertelt. The Guardian beschreef zijn lach destijds als ‘een dolfijn die een pakje per dag rookt’.

Maar liefst dertien jaar duurde het voordat het interview internationale bekendheid kreeg op en door het internet. Een Egyptische zender deelde de beelden in 2015 en voorzag deze met eigen ondertiteling die de spot dreef met de president van het land, Abdul Fatah al-Sisi. Het liet zien dat het filmpje zich uitstekend leende voor het maken van memes. Het internet volgde al snel in zijn rol als comedygenerator en gebruikte het filmpje om vele onderwerpen te ridiculiseren. In de populairste bewerking lacht de Spanish Laughing Guy om de presentatie van de Macbook Pro in 2015, die op de markt kwam zonder de gebruikelijke usb-poorten. Ook het op een haar na mislopen van het kampioenschap door Ajax bleek zich uitstekend te lenen voor Borja’s giechel.

Lees ook: De ‘Meme Lords van de Koninklijke Bibliotheek’ gaan los

Wat maakt dit filmpje zo succesvol als internetgrap? El Risitas laat treffend zien hoe het internet een groepsgevoel kan opwekken middels humor, iets dat ook wel memesolidariteit genoemd kan worden.

Natuurlijk, die solidariteit kan escalerend werken. Zoals op 20 september 2019, toen duizenden mensen naar Area 51, de vermaarde luchtmachtbasis in Nevada, kwamen omdat de Amerikaanse overheid daar aliens gevangen zou houden. Zo’n twee miljoen mensen gaven zich op voor een Facebook-evenement dat aanzette om de basis te bestormen. In de praktijk kwamen mensen verkleed als astronaut of alien, vooral om te feesten en te drinken. Van een bestorming was geen sprake.

Het gevecht had wat weg van waterpret op het droge

Voor de twee Nederlandse YouTubers die een week eerder de meme achterna gereisd waren, was de grap snel voorbij. Ze werden gearresteerd nadat ze het voor buitenstaanders verboden terrein betraden.

Maar meestal blijft een meme onschuldig, ook als deze uit de hand loopt. Zoals al die Joshes met hun zwemnoodles. Uiteindelijk werd de vierjarige Josh  Vinson  Jr. de officiële naamdrager, een overwinning die gelauwerd werd met een Burger King-kroon.

Spanish Laughing Guy zou erom gelachen hebben.