Brussel opent aanval op ‘machtsmisbruik’ Apple

Mededingingszaak Het techbedrijf maakt zich volgens Brussel schuldig aan het voortrekken van eigen diensten in zijn downloadwinkel, App Store.

Apple is een zogeheten ‘poortwachter’, concludeert Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging): niet zomaar een willekeurige winkel maar een niet te vermijden snelweg richting nieuwe gebruikers.
Apple is een zogeheten ‘poortwachter’, concludeert Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging): niet zomaar een willekeurige winkel maar een niet te vermijden snelweg richting nieuwe gebruikers. Foto Francisco Seco/AP

Met een formele aanklacht opent de Europese Commissie deze vrijdag de aanval op Apple. Het techbedrijf maakt zich volgens Brussel schuldig aan het voortrekken van eigen diensten in zijn downloadwinkel, App Store. De klacht betekent de eerste Europese mededingingszaak tegen Apple en zal wereldwijd worden gevolgd als een belangrijke poging de macht van het techbedrijf te beteugelen. Maar voor het tot een daadwerkelijke boete of andere sanctie komt, wacht nu eerst nog een naar verwachting lang juridisch steekspel.

De zaak richt zich specifiek op Apples omgang met muziekdiensten en volgt na een klacht van Spotify twee jaar geleden. Volgens de van oorsprong Zweedse muziekdienst maakt Apple misbruik van zijn marktmacht door externe muziekapps een commissie te rekenen als ze geld willen verdienen met een abonnement. Ook zou Apple andere muziekdiensten dwars zitten als ze buiten de App Store om klanten proberen te werven.

De klacht van Spotify snijdt hout, vindt de Europese Commissie. Na een eigen onderzoek van een klein jaar kondigde Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) vrijdag een formele aanklacht aan. „Door strikte regels vast te stellen aan de App Store die concurrerende muziekstreamingservices benadelen, ontneemt Apple gebruikers goedkopere keuzes voor muziekstreaming en verstoort het de concurrentie”, aldus Vestager vrijdag in een verklaring.

Groeiende frustratie

Leveranciers van apps kunnen nauwelijks om de App Store heen, als verreweg de eenvoudigste manier om apps op een iPhone te installeren. Apple is een zogeheten ‘poortwachter’, concludeert Vestager vrijdag: niet zomaar een willekeurige winkel maar een niet te vermijden snelweg richting nieuwe gebruikers. Dat Apple tegelijk strenge regels hanteert voor zijn downloadwinkel en een commissie rekent die kan oplopen tot 30 procent, leidt tot groeiende frustratie bij leveranciers. Temeer omdat ze in de App Store moeten concurreren met eigen diensten van Apple, zoals Apple Music.

Lees ook: De vijf redenen waarom Big Tech nu getemd wordt door de EU

Niet alleen Spotify komt daartegen in verweer: ook gamemaker Epic van het populaire spel Fortnite is in harde botsing gekomen met Apple, nadat het een poging deed geld te verdienen buiten de App Store om. Juist komende week komt de klacht van Epic in de Verenigde Staten voor de rechter, maar ook in Europa heeft Epic een vergelijkbare klacht ingediend.

Apple krijgt nu eerst de kans zich te verweren, schriftelijk of op verzoek in een hoorzitting. Mocht de Commissie het bedrijf schuldig bevinden, dan riskeert het een boete van maximaal 10 procent van de wereldwijde jaaromzet, wat in de tientallen miljarden zou kunnen lopen.

Maar voor het zover komt wacht nu een naar verwachting lange juridische strijd. Apple zelf vindt immers dat het niks verkeerd doet en met zijn App Store een dienst levert waar leveranciers graag gebruik van maken. In een reactie liet Apple vrijdag al weten de nieuwe zaak het „tegenovergestelde van eerlijke concurrentie” te vinden. „Spotify is de grootste muziekabonnementsservice ter wereld geworden en we zijn trots op de rol die we daarin hebben gespeeld. Ze willen alle voordelen van de App Store, maar vinden dat ze daar niets voor hoeven te betalen.”

Tijdgeest zit tegen

Toch lijkt de tijdgeest Apple tegen te zitten. In zowel Europa als de Verenigde Staten groeit de kritiek op de macht van grote techbedrijven en de manier waarop zij eerlijke concurrentie hinderen. Critici zijn het er steeds meer over eens dat het bestaande mededingingsrecht niet volstaat bij de beteugeling van ‘Big Tech’. Zaken duren vaak jaren, waardoor de monopolievorming vaak al een feit is, en van de hoge boetes liggen bedrijven niet wakker. In Brussel wordt daarom tegelijk gewerkt aan nieuwe wetgeving, die grote techbedrijven extra regels oplegt om toegang te houden tot de Europese markt. Maar voor die wetgeving afgerond is zullen zeker nog jaren voorbij gaan.

Ondertussen houdt Brussel Apple in het vizier: los van de nieuwe aanklacht lopen nog twee andere mededingingsonderzoeken naar het bedrijf. Een gaat over de manier waarop Apple contactloos betalen met iPhones beperkt tot het eigen Apple Pay, de ander over het oneerlijke voortrekken van eigen eBooks in de App Store. Vestager kon vrijdag nog niet zeggen of en wanneer de Commissie ook in die onderzoeken met een aanklacht komt.