Rutte spreekt over ‘clusterfuck van ongekende omvang’

Demissionair minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) en demissionair premier Mark Rutte (VVD) tijdens het debat.
Demissionair minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) en demissionair premier Mark Rutte (VVD) tijdens het debat. Foto David van Dam

Het was niet fraai, maar van boze bedoelingen was geen sprake. Zo voert Mark Rutte zijn eigen verdediging – en die van zijn kabinet. Hij was „niet trots” op wat hij had teruggelezen in de notulen uit de ministerraad die het kabinet begin deze week publiceerde. Maar volgens de VVD-leider en demissionair premier wilde het kabinet nooit Kamerleden de mond snoeren of slecht informeren.

Uit de gepubliceerde notulen bleek dat Rutte vaak zijn steun uitsprak voor collega’s die zich in de ministerraad fel uitlieten over kritische Kamerleden van de coalitiefracties, zoals Wouter Koolmees (D66) en Cora van Nieuwenhuizen (VVD). „Het is ook een team, soms is het even stoom afblazen als iemand een moeilijk debat heeft gehad”, zei Rutte daarover. Hij ontkende dat via de fractievoorzitters en minister werd geprobeerd Kamerleden te muilkorven.

Ook bij de slechte informatievoorziening was volgens Rutte van kwade opzet geen sprake. Een groot deel van de oppositie ziet politieke beweegredenen voor de manier waarop de Kamer geïnformeerd werd. Dat concludeerde ook de commissie-Van Dam die de Toeslagenaffaire onderzocht.

Rutte spreekt dat tegen. Als informatie bij de Kamer werd weggehouden, zoals de ministerraad in november 2019 besloot, gebeurde dat volgens hem om individuele ambtenaren in bescherming te nemen. „Het kabinet is verantwoordelijk voor ambtenaren”, aldus Rutte. „En dan hadden we moeten afwijken van een al tientallen jaren geldende regel.”

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay In de POK-verhoren had Rutte praten over de Tweede Kamer in de ministerraad afgedaan als ,,achtergrondmuziek”. Daar komt hij nu, na vragen van Ploumen, op terug. ,,Die kwalificatie zou ik zo niet herhalen, nee.’’ https://t.co/W8EXy5bU4I

Rutte vatte de problemen samen als een „clusterfuck”, al verbeterde hij zich daarna en zei hij „een clustercatastrofe van ongekende omvang”. Ruttes uitleg komt hem op tal van kritische interrupties uit de oppositie te staan. „Dit is precies de Rutte-doctrine”, zegt Denk-leider Farid Azarkan. Ook Geert Wilders is snoeihard: „Wanneer gaat u inzien dat u onderdeel bent van het probleem? Dat u Nederland kaapt? Dat u Nederland gijzelt?”

Het is volgens Rutte zinloos om de uitspraken van individuele ministers nu alsnog te veroordelen. Jesse Klaver (GroenLinks) had daarop aangedrongen, maar Rutte voelt er niets voor. Hij vindt de uitspraken „niet gepast”, zegt hij, maar „je moet de context van toen meewegen”.

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Rutte weigert de uitspraken van andere ministers ,,anderhalf jaar later’’ te veroordelen. Klaver: ,,Dat vind ik problematisch.’’ Rutte: ,,Ja, dat is dan jammer.’’ Hij vindt de uitspraken van toen ,,niet gepast’’ maar ,,je moet de context van toen meewegen.’’

Al sinds Rutte een maand geleden moest bekennen dat hij tijdens de verkenningen over CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt had gesproken en ternauwernood een kritisch Kamerdebat overleefde, belooft hij met „radicale ideeën” te komen om de bestuurscultuur te veranderen. Die belofte herhaalde hij donderdagavond in zijn repliek tegenover de Kamer.

Hij heeft „diep nagedacht” over de nodige veranderingen, zei Rutte, „ook over mijn eigen rol daarbinnen”. Toch vindt hij het te vroeg om nu al met zijn gedachten naar buiten te treden, voegde Rutte daaraan toe. „Dat doe ik als Kamerlid, dat vind ik niet passend als premier.” Wat die ‘radicale ideeën’ zijn, deelt hij daarom pas later. Wanneer? In „de komende weken”, aldus Rutte.

Dit artikel maakt ook deel uit van ons liveblog: Rutte spreekt over ‘clusterfuck van ongekende omvang’