Recensie

Recensie Media

PS5-game Returnal is een diepe sensorische ervaring

Blockbustergame Bijna alle grote games zijn door de coronacrisis uitgesteld. Het experimentele Returnal verschijnt nu als eerste grote exclusieve titel op de PlayStation 5.

De niche-studio Housemarque maakte met Returnal een sfeervolle, hallucinante game.
De niche-studio Housemarque maakte met Returnal een sfeervolle, hallucinante game. Beeld Sony

Je kan je het pitchgesprek voor de nieuwe game Returnal nauwelijks voorstellen. Aan de ene kant van de tafel: Sony, naarstig op zoek naar grote mainstream blockbustertitels die gamers naar de nieuwe PlayStation 5 kunnen lokken. Aan de andere kant: Housemarque, een Finse studio met roots in het experimentele arcadecircuit en een torenhoge reputatie voor kleine nichegames.

Gamers maakten zich de afgelopen weken zorgen dat Sony met zijn inzet op blockbusters de gekke experimenten achter zich zou laten. Het Japanse gamebedrijf had geen beter antwoord kunnen geven dan Returnal: het verhaal van twee schijnbaar onverenigbare gamewerelden die samenkomen.

Lees je de opiniestukken erop na, dan lijkt Sony sowieso op achterstand te staan in de spelcomputeroorlog. Microsoft zet sinds afgelopen jaar vol in op een Netflixmodel voor games en heeft daarmee de toekomst te pakken, klinkt het. Sony zou met zijn traditionele aanpak het onderspit delven.

Voorlopig verkoopt de PlayStation 5 echter als een trein. De console is nergens meer te krijgen vanwege het wereldwijde chipstekort - spelcomputerfabrikanten concurreren met autobedrijven om kostbare hardware. Toch vlogen 7,8 miljoen exemplaren sinds november over de toonbank. In de gameminnende Verenigde Staten is de spelcomputer nu al de snelstverkopende aller tijden.

En dat zonder nieuwe PlayStation-titels. Bijna alle grote games zijn vanwege de coronacrisis uitgesteld. Het startschot voor de cruciale exclusieve Sony-games komt nu niet van een bekend verkoopkanon, maar van vreemde eend Returnal.

Bullet hell

Okee, Returnal stipt netjes de basis van de blockbustergame aan: grote, prachtige 3D-werelden, met wapens en verzamelobjecten alom. De Grieks-Amerikaanse astronaut Selene gaat natuurlijk met geweer in de hand haar problemen te lijf.

Maar Housemarque laat zich zijn identiteit niet gemakkelijk afnemen. Hier vinden we geen semi-realistische vuurgevechten, maar het gamegenre ‘bullet hell’: monsters vuren gigantische felgekleurde ‘kogels’ op je af in voorspelbare patronen. Jij moet het ritme zo in de vingers krijgen dat je er tussendoor glipt met hetzelfde gemak als wanneer je ritsend de snelweg oprijdt. Housemarque is briljant bullet hell-maker, en Returnal doet zeker niet onder voor hun Nex Machina (2017).

Selene is met haar ruimteschip Helios neergestort op de verre planeet Atropos. In de buitenaardse jungle treft ze tot haar schrik haar eigen dode lichaam aan. Erger, in audiodagboeken hoort ze haar eigen stem spreken alsof ze al jaren op Atropos haar grip op de werkelijkheid aan het verliezen is. Is dit haar toekomst of haar verleden?

Willekeurig en diffuus

Als ze in het spel overlijdt, wordt ze wakker bij haar ruimteschip, met visioenen van de crash op het netvlies. Het Atropos dat ze daarna aantreft is anders: deelgebieden hebben zich herschikt, de wapens zijn nieuw en monsters liggen op andere plekken te wachten. Het is de invloed van een ander nichegenre, de roguelike, een gamegenre waarin de levels door een algoritme worden gegenereerd, die net haar gouden jaar achter de rug heeft.

Die timing speelt het spel parten. Waar je in uitblinkers als Hades (2020) bij elke poging nieuwe manieren kon vinden om wapens, superkrachten en hulpstukken te combineren, is Returnal te willekeurig en diffuus. Het duurt lang voordat het voelt of het überhaupt iets uitmaakt wat voor wapens je vindt.

De combinatie van deze nichegenres is bovendien vrij ontoegankelijk voor mensen buiten de niche. Frustratie ligt op de loer, omdat het zo gemakkelijk is veel van je voortgang kwijt te raken.

Het is de sfeer die het hallucinante Returnal redt. Sony wil met 3D-koptelefoons en zijn nieuwe trillende controller games maken die zintuiglijker aanvoelen. In de bossen voel je de regen op je controller tikken en hoor je natte tentakels van onmogelijke wezens voorbij glippen in het duister. Een bekend popnummer is eerst een oase van vertrouwdheid, maar wordt vervreemdend triest als het verwaterd doorgalmt op de achtergrond.

De game sleept je zo fysiek de diepte van de oceaan in, waar oude goden zich in waanzin rondwentelen, en je volgt gedwee. Returnal is een overweldigend diepe sensorische ervaring – reden genoeg om het onbevredigende einde bij het eerste rollen van de credits achter je te laten en wéér een poging te wagen.